Lipizan atı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Lipizan atı
Maestoso Basowizza & Oberbereiter Hausberger.jpg
Cinsin istiqaməti Əsasən minik, təsərrüfat istiqamətli
Ölçüləri 147—157 sm,
Yetişdirildiyi yer Sloveniya
Xalq seleksiyası

Lipizan atı (Lipisan) — əsasən yürüş məqsədi ilə yetişdirilən at cinsi. Boyu 147—157 sm təşkil edir. Əsasən açıq boz rəngə sahib olurlar. Onlar cüssəli bədən quruluşuna malik olsalar da, istəlilən çətin hərəkətlərə alışma xüsusiyyətinə malikdirlər.

Cins 16-17-ci əsrlərdə Sloveniyanın Lipisa kəndində yetişdirilməyə başlanışdır. Öz adınıda bu kənddən almışdır. Cins qədim Vyana İspan atçılıq məktəbi ilə əlaqələndirilir.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Bu cinsə daxil olan atların böpyük qisminin boyu 147—157 sm[1] təşkil edir. Baxmayaraq ki qoşquya qoşulan atların hünmdürlüyü 165 sm çata bilir[2].

Lipizan atları düz və ya bir qədər əyri profillə uzun başlara sahibdirlər. Çənəsi dərin, qulaqlar kiçik, gözləri böyük və ifadəli, burunları da şişirdilmiş olur. Onlar əyilmiş sərt boyunları vardır. Onlar geniş, dərin belə, əzələli çiyinlərinə malikdirlər. Ayaqları əzələli və güçlü, sümükləri isə enlidir[3].

Adətən çox geç böyüyürlər və digər cisnlərdən uzun müddətə aktiv şəkildə yaşayırlar[2].

Rəngi[redaktə | əsas redaktə]

Yorğa və tünd dayça

Lipizan atlarının böyük qismi boz rəngdə olur, bəzən qara rənglilərinə də rastlanılır. Boz rəngdə olan digər at cinslərindən fərqli olaraq qara rəngli dəriyə və tünd gözlərə sahib olurlar. Onlar doğularkən tünd rəngdə olurlar. Ömürlərinin 6-10 ilində rəngləri tədricən açılır və boz rəngi alır. Onları səhvən ağ atlara daxil edirlər[1]. Ancaq ağ atlar anadan olarkən belə açıq rəngdə olur və dəriləridə tünd olmur[4].

18-ci əsrə qədər müxtəlif rəngli üstünlük təşkil edirdi, lakin boz rəng dominant gen hesab edilirdi[4]. Kral ailəsi əsasən boz rəngli meyl etdiyindən, at yetiçdiriciləri daha çox boz rəngli atlara üstünlük verirdilər[5].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Lipizzan Origins". Lipizzan Association of North America.
  2. 2,0 2,1 Edwards, The Encyclopedia of the Horse, p.111.
  3. Bongianni, Simon & Schuster’s Guide to Horses and Ponies, Entry 37.
  4. 4,0 4,1 "Introduction to Coat Color Genetics". Veterinary Genetics Laboratory. University of California, Davis.
  5. "Lipizzaner". Breeds of Livestock. Oklahoma State University. 24 sentyabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 sentyabr 2008.