Müqəddəs Lavrentiya körfəzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Müqəddəs Lavrentiya körfəzi
fr. Golfe du Saint-Laurent, ing. Gulf of Saint Lawrence
Gulf of Saint Lawrence.jpg
52°36′0″N 61°24′0″W / 52.60000°N 61.40000°W / 52.60000; -61.40000Koordinatlar: 52°36′0″N 61°24′0″W / 52.60000°N 61.40000°W / 52.60000; -61.40000
Üst akvatoriyası Atlantik okean
Ölkə Flag of Canada.svg Kanada
Tip Körfəz
Dərin yeri 572 m
Duzluluğu 32
Tökülən çay Müqəddəs Lavrenti çayı
Müqəddəs Lavrentiya körfəzi (Kanada)
Müqəddəs Lavrentiya körfəzi
Commons-logo.svg Müqəddəs Lavrentiya körfəzi Commonsda


Müqəddəs Lavrentiya körfəzi (fr. Golfe du Saint-Laurent; ing. Gulf of Saint Lawrence) — Dünyada ən böyük estuarisidir, Müqəddəs Lavrentiya çayının tölüldüyü yer olaraq Şimali Amerikanın şərq sahillərində yerləşir.

Ərazisinin böyüklüyünə və qapalılığına görə bəzən dəniz adlandırılır. Kanadanın Kvebek, Nyu-Bransuik, Yeni Şotlandiya, Şahzadə Eduard adası, Nyufaundlend və Labrador.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Körfəzin şimalında Labrador yarımadası, şərqdə Nyufaundlend, cənubda Keyp-Breton və Yeni Şotlandiya, qərbdə isə Şimali Amerika materiki ilə əhatələnir.

Hidroqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Körfəzin sahəsi 263 min. km², dərinliyi 572 m, həcmi 35 min. km².

Körfəzi okeanla birləşdirən boğazlar:

  • Kanso boğazı cənubda, Keyp-Breton adasını Yeni Şotlandiya yarımadası arasında.
  • Kabot boğazı cənub-şərqdə Nyufaundlend və Keyp-Breton adaları arasında.
  • Bell-Ayl (boğaz) şimal-şərqdə Labrador yarımadası ilə Nyufaundlend adası arasında.

Körfəzə Müqəddəs Lavrentiya çayı axır.

Qışda suyun orta temperaturu −1 °S, yayda 15 °S. Duzluğu şimal-şərqdə 32 ‰, qərbdə isə 12-15 ‰ təşkil edir.

  • 100 metr dərinlikdə suyun temperatur 0 °S, duzluğu 32-33 ‰ təşkil edir.
  • Dibində temperaturu 5 °S, duzluğu 35 ‰.

Axınların hündürlüyü 2 metrə çatır. Dekabr ayında körfəz donur, mayda isə buzdan azad olur. Bəzən Aysberqlərə rast gəlinir.

Körfəzim dibi və mərkəzdən keçən kanal

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

İqlimi mussondur. Qış dönəmində soyuq şimal-qərb küləkləri, yayda isə cənub-qərb küləkləri əsir. период в основном наблюдаются холодные северо-западные ветры, летом — тёплые юго-западные. Havanın orta temperaturu fevral −10 °S, avqust 15 °S.

İqtisadi potensialı[redaktə | əsas redaktə]

Körfəzin gəmiçilik üçün əlverişlidir. Baqılçılıq inkişaf etmişdir. Burada Pikşa, dəniz okunu, Paltus, Kambala, Siyənək kimi balıqlar. Üstəlik neft çıxarılır.

Limanları:

Ekologiya[redaktə | əsas redaktə]

Müqəddəs Pavla və Keyp-Berton adasının sahilləri Kanada sahil mühafizə xidməti vastəsi ilə qorunur. Üstləlik körfəzdə olan kiçik adalarda miqrasiya edən quşlar məskən salır. Körfəzin sahillərində bir neçə milli park vardır

  • Şimal hissəsi Müqqəddəs Lavrentiya çayının estuarisi Saqeney-Sen-Loran parkı.
  • Şimal hissəsi Şahzadə Eduard adasında yerləşın eyni adlı milli park.
  • Nyu-Brunsvika afasının şimalı Kuçiboqvak milli parkı.
  • Keyp-Breton adasının şimalı Keyp-Breton-Haylends milli parkı.
  • Nyufaundlend adasının şimal-qərbində Qros-Morn milli parkı.

Müqəddəs Lavrentiya körfəzi üç ekosistemə bölünür[1]:

  • Şelf Nort-Flaq (англ. North Gulf Shelf)[2] — körfəzin dayaz şimal hissə.
  • (англ. Magdalen Shallows)[3] — dayaz cənub hissə.
  • Lavrentiya kanalı (англ. Laurentian Channel)[4] — dərin mərkəzi hissə.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]