Məmməd İsmayıl

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Məmməd İsmayıl
İsmayıl Məmməd Mürşüd oğlu
Məmməd İsmayıl.jpg
Doğum tarixi 1 noyabr 1939 (1939-11-01) (77 yaş)
Doğum yeri Azərbaycan Respublikası, Tovuz rayonu
Atası Mürşüd
Anası Gülzar
Vətəndaşlıq Azərbaycan
Peşəsi Şair
Mükafatları 1969-cu ildə "Qızıl qələm"
1978-ci ildə Respublika Lenin komsomolu və Ümumittifaq Ostrovski adına mükafatlar
1979-cu ildə SSRİ Xalq Təsərrüfatı nailiyyətləri sərgisinin qızıl medalı
1996-cı ildə Türkiyə Yazarlar və Sənətkarlar Vəqfinin Türk Dünyasına Hizmət ödülü
1990, 1991, 1995, 1996-cü illərdə bayramın 1-ci mükafatı – böyük qızıl medalları
Krım 10-cu Beynəlxalq Şeir simpoziumunun birincilik diplomu [1] 2014-cü ildə Rusya Yazarlar Birliyi tərəfindən Türk-Rus ədəbi ilişkilərindəki xidmətlərinə görə Sergey Yesenin "Qızıl payız medalına ve diplomuna layiq görülmüşdür.

İsmayıl Məmməd Mürşüd oğlu - Azərbaycan şairi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

M. İsmayıl 1939-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əsrik-Cırdaxan kəndində kolxozçu ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1957-ci ildə Əsrik-Cırdaxan kənd orta məktəbini, 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini, 1975-ci ildə Moskvada SSRİ Yazıçılar İttifaqı nəzdindəki 2 illik Ali Ədəbiyyat kursunu bitirmişdir. 1998-ci ildə filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1958-1960-cü illərdə Bakı Baş Tikinti idarəsində fəhlə, 1960-1964-cü illərdə Tovuz rayonunun Əsrik-Cırdaxan kəndində klub müdiri, 1964-1965-ci illərdə Tovuz rayon Partiya komitəsində statist, 1965-1966-cü illərdə Qazax rayonlararası "Qalibiyyət bayrağı" qəzetində korrektor, 1966-cı ildə Bakıda fəhlə yataqxanasında baş tərbiyəçi, 1966-1973-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya komitəsində redaktor, böyük redaktor, şöbə müdiri, 1975-1976-cı illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində müxbir, 1976-1980-ci illərdə C.Cabbarlı adına Azərbaycanfilm studiyasının elmi-kütləvi sənədli filmlər birliyində baş redaktor, 1980-1983-cü illərdə "Yazıçı" nəşriyyatında şöbə müdiri və baş redaktorun müavini, 1983-1987-ci illərdə "İşıq" nəşriyyatının direktoru, 1983-1992-ci illərdə Respublika Komsomolu Mərkəzi Komitəsi nəzdində gənc yazıçıların Respublika "Gənclik Ədəbi Birliyi"nin rəhbəri,1988-1992-ci illərdə Azerbaycanda demokratik düşüncenin gelişmesinde öncül rol rol oynayan,toplumu milli azadlıq mücadilesine sesleyen Azərbaycan və Rus dillərində çap olunan, tirajı 300 minə çatan "Gənclik-Molodost" jurnallarının yaradıcısı ve baş redaktoru,(Yüz faktandan yalnız birini xatırlatmaq yerinə düşər ki,hələ Sovet hakimiyyetinin ayaqda olduğu dönəmlərdə və Komsomolun orqanı olmasına baxmayaraq jurnalın adı və məqaləllərinin bir çoxu Ların qrafikasında keçmədən çox-çox əvvəl bu əlifbayla verilmişdir,bunlarla birlikdə latın əlifbasıyla hazırlanmış "Oxu" və "Əlifba" kitabları 500 yüz min tirajla çap olunaraq məktəblərə paylanmışdır.),1989-1993-cü illerde Xalq herekatının öncüllerinden biri kimi partiyalarüstü Demokratik Qüvveler Birliyinin hemsedri, 1992-1993-cü illərdə Azərbaycan Televiziya və Radio verilişləri şirkətinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.(Çalışdığı her sahədə yeni ilklərə imza atmışdır.Azərbaycan Televiziya və Radio verilişləri şirkətinin sədri vəzifəsinə işlədiyi zaman ədəbiyyat tariximizdə ilk dəfə Astara şəhərində Güney və Quzey Azərbaycan şairlərinin oxucularla görüşünü təşkil etmiş, görüşü özü yönətmiş və bu görüş eyni vaxtda Quzey ve Güney Azərbaycana canlı yayınlanmışdır.) 1995-96-cı illərdə Türkiyədə TİKA və Türk Dil Kurumunun ortaq sözlük projesinde uzman vəzifəsində işləmişdir. Hazırda Türkiyənin Çanaqqala universitetində professor kimi fəaliyyət göstərməkdədir.

1989-cu ildən fəaliyyətə başlayan və Azərbaycanın azadlığı uğrunda mübarizənin ön sıralarında yer alan Demokratik Qüvvələr Birliyinin təşkilatçılarından və həmsədrlərindən biri olmuşdur. 14 yaşından bədii yaradıcılıqla məşğuldur. 1970-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının üzvüdür. Avrasya Yazarlar birliyinin qurucu üzvüdür.Moskvada çap olunan ""Literaturnıe Znakomstvo" jurnalının redaksiya heyyetinin üzvü, Türkiye temsilcisi ve köşe yazarıdır. Ulsulararası Snətçilər və qəzetəçilər birliyinin Türkiye temsilcisidir.Rusyanın önəmli rəssamlarından biri olan Yuri Rakşa 1973-cü ildə şairin portretini işləmişdir.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi seçilmiş və dəfələrlə Yazıçılar Birliyinin İdarə heyətinin, rəyasət heyətlərinin üzvü olmuşdur. Əsərləri 50-dən çox dünya xalqlarının dilinə tərcümə edilən şair, müxtəlif ölkələrin sənətkarlarının bir çox əsərini tərcümə edərək azərbaycan və türk dilində çap etdirmişdir. Bir çox xarici ölkənin (Türkiyə, Ukrayna,Moldova, Macarıstan və.s.)ədəbiyyat ensiklopediyalarında həyatı və ədəbi fəaliyyəti ilə bağlı məqalələr nəşr edilmiş, həyat və yaradıcılığı haqqında (Azərbaycanda və Türkiyədə) yüksək lisans və doktorluq dissertasiyası yazılmışdır. Dünyanın 30-dan çox ölkəsində keçirilən konfrans və şeir festivallarında (Türkiyə,Almanya,Hindistan, Vyetnam, Kuba,Rusya,Ukrayna,Belarus, Polşa, Litva, Türkmənistan, Suriya, Rumınya,Serbiya,Bosniya,Qaradağ, Litva,Burkino-Faso və.s.)Türkiyə və Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişdir. Rumınyada yayınlanan Dünya Şeir antologiyasında Azerbaycan şeri onun əsərləri ilə təmsil olunmuşdur (2015). Amerika Birleşmiş Ştatlarının Koliforniya əyalətinin San Jose şəhərində dünya şeirinin seçmələrindən oluşan illik "Svyaz vremyon" (Əsirlərarası İlişkilər) antologiyasının tərcümə bölümündə Konstantinos Kavasis (1863-1933) (Yunan), William Shakespare (1564-1616) (İngiliz), Jerar de Nerval (1808-1855) (Fransız) və M.İsmayılın əsərlərinə yer verilmiştir. Şairin "Adım", "Apar məni", "Burda bir şəhər yatır", "Yatan mənalar", "Dövüş, Qələbə", "Yaşıldı gözümdə dünyanın əksi" şeirlərinən yer aldığı silsilə şairin tərcüməçisi və dostu Rus şairi Mihail Sinelnikov’un ön sözü ile başlayır. Ön sözdə M. İsmayılın dünya ədəbiyyatındakı yerindən bəhs olunur..Şairin adına Türkiyede Akademik Şiir Ailesi Yazarlar kurumu tərəfindən ildə bir sənətkara verilmək üzrə "Mehmet İsmail Edebiyyat ödülü" təsis edilmişdir. İndiyədək Azərbaycan, Türk, Fransız, Yapon,Rus, Qazax və başqa dillərdə 30-dan çox bədii və elmi kitabı, 300-dən artıq məqaləsi çap olunmuş, 50-den çox şerinə mahnı bəstələnmişdir.

Fəxri adları, mükafatlar, nailiyyətlər[redaktə | əsas redaktə]

1969-cu ildə hazırladığı Azərbaycan televiziyası tarixinde ilk milli proqram olan "Odlar diyarı" silsilə verilişlərə görə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı tərəfindən televiziya tarixində ilk dəfə "Qızıl qələm", 1978-ci ildə Bakıda çap olunmuş "Söz vaxtına çəkər" və Moskvada çap olunmuş "Dəymiş nar dənələri" kitablarına görə Respublika Lenin komsomolu və Moskvada çap olunmuş "Yerlə göy arasında" kitabına görə Ümumittifaq Ostrovski adına mükafatlarına, 1979-cu ildə "Ceyran Muğana qayıdır" sənədli filminin ssenarisinə görə isə SSRİ Xalq Təsərrüfatı nailiyyətləri sərgisinin qızıl medalına layiq görülmüşdür. 1996-cı ildə Türkiyə Diyanət Vəqfinin Məhəmməd peyğəmbərin kutlu doğum həftəsi münasibətilə keçirdiyi şer yarışının qalibi olmuş, 1997-ci ildə isə Türkiyənin ən əhəmiyyətli mükafatlarından biri olan Türkiyə Yazarlar və Sənətkarlar Vəqfinin Türk Dünyasına Hizmət ödülü Azərbaycandan ilk dəfə ona verilmişdir. Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən "Saz və söz bayramın"da iştirak edərək 1990, 1991, 1995 -ci illərdə bayramın 1-ci mükafatına – böyük qızıl medallarına, 2012 il sentyabrın 10-16 Krımın Koktebel şəhərində keçirilən 10-cu Şeir Simpoziumunun Birincilik diplomuna [2],2014-cü ildə Rusya Yazıçılar Birliyinin S.Yesenin adına "Qızıl payız" medalına və diplomuna layiq görülmüşdür. 

Kitapları[redaktə | əsas redaktə]

AZERBAYCAN TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTAPLAR:

1. Ana əlləri (Şeirlər), Azərneşri, Bakı,1966

2. Dünyaya baxıram (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1969

3. Axşamlar, səhərlər (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1972

4. Söz vaxtına çəkər... (Şeirlər), Azərneşir, Bakı,1976.

5. Qoymayın dünyanı adiləşməyə (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1978

6. Baxtıma düşən gün(Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1978.

7. Hələ yaşamağa dəyər(Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı, 1981.

8. Döyüş, qələbə (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1978.

9. Dünya bizim evimizdir (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı, 1984.

10. Aman təklik əlinden (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1987.

11. Ümitdən asılan qılınclar (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1990.

12. Seçkin Şiirler, Azerneşir, Bakı, 1992.

13. Yaş altmışa dayandı Müxalifət qəzetii Yayınları, 2000.

14. Sazın söz karvanı (Elmi çalışmaları) Şirvan nəşriyyatı, Bakı, 2009.

15. Yoxun Varlığı, (Şeirlər), Maarif neşriyatı,Bakı, 2002.

16. Poemalar.Sabah nəşriyatı,Bakı, 2010.

17. Xalk türküleri (Tərcümə, tertib, önsöz), İşıq neşriyatı, Bakı,1992.

18. H. N. Atsız, Bozqurtdlar (Tərcümə və önsöz),Yazıçı nəşriyyatıvi, Bakı,1993. 

19. Sevgi şeirləri, Qanun nəşriyyatı, 2014.

20. İz (Roman), TEAS PRESS nəşriyyatı, 2015.

TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Seçkin Şiirler, Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara,1993.

2. Bu Kan Yerde Kalan Değil (Şiirler), Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1998.

3. Türk’ün Sevgisi, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 2000.

4. Molla Penah Vâgif, Yaralı Turna, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul, 200

5. Dillen Telli Sazım, Azerbaycan Aşıkları ve Saz Şairleri (Antoloji), ÇOMU Matbaası, Çanakkale, 2011.

6. Unuttuğun Yerdeyim (Şiirler), Bengü neşriyatı, Ankara, 2012.

RUS DİLİNDE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Zerno Spelogo Granata (Olgunlaşmış Nar Taneleri,) Sovyet Yazıçısı Yayınevi, Moskova, 1977.

2. Paşnya Nad Morem (Deniz Üzerinde Ekin), Molodaya Gvardiya Yayınevi, Moskova,1978.

3. Slovo Skazannoe vo Vremya (Zamanında Değilmiş Söz,) Sovyet Yazıçısı Yayınevi, Moskova, 1982.

4. Mej Neboy i Zemle(Yerle Gök Arasında,)  Molodaya Gvardiya Yayınevi, Moskova, 1986.

5. Svyatıni Moi (Kutsallarım Benim) (Seçkin şiirler), Bedii Edebiyat Neşriyatı, Moskova, 1989.

6. Lirika, Azwrneşir Yayınevi,  Baku, 1992.

7. Ne Dayte Miru Stat Obıknovennı (Goymayın Dünyayı Basitleşmeğe) Yazıcı neşriyatı, Baku, 1992

8. V Mesto Psma(Mektup Yerine) İslok neşriyatı, Moskova, 2011.

FRANSIZ DİLİNDE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Desten (Talih) Şiirler ve Hikayeler.La compagnie Litteraire.Paris 2008

2. Un Nomme Dans la Turmenete D l’hıstoıre La compagnie Litteraire.Roman Paris, 2010.

KAZAK TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTABI:

1. Jürek Odu, Yazıçı Yayınevi, Alma-Ata, 1989.

YAPON DİLİNDE YAYINLANAN KİTABI:

1. Duet of colors (Renglerin düeti)Japan Universal Poets Associantion.Kyoto,Japon, 2016

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

SENARİSİ ESASINDA ÇEKİLMİŞ SENEDLİ FİLMLER:

1. Cinayətin astanası (film, 1985)

2. Geriyə baxmağa dəyər (film, 1985)

3. Gətirilmə mal-qaradan yüksək məhsuldarlığın alınması (film, 1979)

4. Haqqın dərgahı (film, 1991)

5. Həmrəylik günü (film, 1976)

6. Hikmətli miniatürlər (film, 1991)

7. Xalq istedadları (film, 1974)

8. Qardaşlaşmış... (film, 1978)

9. Qəribə adam (film, 1979)

10. Ovçu, vurma məni (film, 1977)

11. Şuşa (film, 1978)

12. Tikən də biz, sökən də (film, 1981)

13. Ukraynada Azərbaycan mədəniyyəti günləri (film, 1978)

14. Yay günləri (film, 1977)

15. Zamanın əsas yolu (film, 1977)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Portalkino.jpg
Azərbaycan kino sənəti portalı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]