Məmməd İsmayıl

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məmməd İsmayıl
İsmayıl Məmməd Mürşüd oğlu
Məmməd İsmayıl.jpg
Doğum tarixi 1 noyabr 1939 (1939-11-01) (79 yaş)
Doğum yeri Azərbaycan Respublikası, Tovuz rayonu
Vətəndaşlığı Azərbaycan
Atası Mürşüd
Anası Gülzar
Təhsili
Fəaliyyəti Şair
Mükafatları

1969-cu ildə hazırladığı Azərbaycan televiziyası tarixində ilk milli proqram olan Odlar diyarı silsilə verilişlərə görə

Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı tərəfindən televiziya tarixində ilk dəfə Qızıl qələm, 1978-ci ildə Bakıda çap

olunmuş Söz vaxtına çəkər və Moskvada çap olunmuş Dəymiş nar dənələri kitablarına görə Respublika Lenin

Komsomolu və Moskvada çap olunmuş Yerlə göy arasında kitabına görə Ümumittifaq Ostrovski adına

mükafatlarına, 1979-cu ildə Ceyran Muğana qayıdır sənədli filminin ssenarisinə görə isə SSRİ Xalq Təsərrüfatı

nailiyyətləri sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüşdür. 1996-cı ildə Türkiyə Diyanət Vəqfinin Məhəmməd peyğəmbərin kutlu doğum həftəsi münasibətilə keçirdiyi şer yarışının qalibi olmuş, 1997-ci ildə isə Türkiyənin ən əhəmiyyətli mükafatlarından biri olan Türkiye Yazarlar və Sanatkarlar Vakfının Türk Dünyasına Hizmet mükafatı Azərbaycandan ilk dəfə ona verilmişdir. Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən Saz və Söz bayramında iştirak edərək 1990, 1991, 1995 -ci illərdə bayramın 1-ci mükafatına – böyük qızıl medallarına, 2012-ci il sentyabrın 10-16 Krımın Koktebel şəhərində keçirilən 10-cu Şeir Simpoziumunun Birincilik diplomuna, 2014-cü ildə Rusya Yazıçılar Birliyinin S.Yesenin adına Qızıl payız medalına və diplomuna layiq görülmüşdür. Mərkəzi ofisi Brüsseldə yerləşən Beynəlxalq Yazarlar birliyinin “Peter Bogdani”(2017)Fransa Elm,Sənət və Ədəbiyyat akademiyasının keçirdiyi “Avropada Özgürlik sevgisi” şeir yarışmasının qalibi olmuş,Rumınya M.Emunescu akademyasının “Mihay Enunescu” və Ukrayna Ali Təhsil Akademiyasının “Taras Şevçenko” medallarına layiq görülmüşdür.M Moldovanın “Literatura Arta” ədəbiyyat qəzetində çap olunan silsilə şeirlərə görə qəzetin poeziya üzərə illik mukafatını (2018), eyni zamanda Kosovada Alban dilində çap olunan “Unudulmaq növbəsi” kitabına

görə “Azəm Shkrelit bəynəlxalq ədəbiyyat mükafatı”nı almışdır.(2018),Bunlardan elave Rusya Yazarlar Birliğinin İnnoketti Annenski(2018) ve Qaşgarlı Mahumud Beynelxalq fondunun Qaşgarlı Mahmud mükafatlarına (2019) layiq görülmüşdür.

İsmayıl Məmməd Mürşüd oğlu - Azərbaycan şairi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

M. İsmayıl 1939-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Əsrik-Cırdaxan kəndində  dünyaya gəlmişdir. 1957-ci ildə Əsrik-Cırdaxan kənd orta məktəbini, 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini, 1975-ci ildə Moskvada SSRİ Yazıçılar İttifaqı nəzdindəki ikiillik Ali Ədəbiyyat kursunu bitirmişdir. 1998-ci ildə filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1958-1960-cü illərdə Bakı Baş Tikinti idarəsində fəhlə, 1960-1964-cü illərdə Tovuz rayonunun Əsrik-Cırdaxan kəndində klub müdiri, 1964-1965-ci illərdə Tovuz rayon Partiya komitəsində statist, 1965-1966-cı illərdə Qazax rayonlararası "Qalibiyyət bayrağı" qəzetində korrektor, 1966-cı ildə Bakıda fəhlə yataqxanasında baş tərbiyəçi, 1966-1973-cü illərdə "Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya" komitəsində redaktor, böyük redaktor, şöbə müdiri, 1975-1976-cı illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində müxbir, 1976-1980-ci illərdə "C.Cabbarlı adına Azərbaycanfilm" studiyasının Elmi-kütləvi sənədli filmlər birliyində baş redaktor, 1980-1983-cü illərdə "Yazıçı" nəşriyyatında şöbə müdiri və baş redaktorun müavini, 1983-1987-ci illərdə "İşıq" nəşriyyatının direktoru, 1983-1992-ci illərdə Respublika Komsomolu Mərkəzi Komitəsi nəzdində gənc yazıçıların Respublika "Gənclik Ədəbi Birliyi"nin rəhbəri,1988-1992-ci illərdə Azərbaycanda demokratik düşüncənin inkişaf etməsində öncül rol oynayan,xalqı milli azadlıq mübarizəsinə səsləyən Azərbaycan və Rus dillərində çap olunan, tirajı 300 minə çatan "Gənclik-Molodost" jurnallarının yaradıcısı ve baş redaktoru,(Yüz faktandan yalnız birini xatırlatmaq yerinə düşər ki,hələ Sovet hakimiyyətinin ayaqda olduğu dönəmlərdə və Komsomolun orqanı olmasına baxmayaraq jurnalda milli düşüncəmiz üçün qadağa qoyulmuş movzuları  gün işığına çıxarmış və jurnalın adını və məqaləllərinin bir çoxunu hələ  Latın qrafikasına keçmədən çox əvvəl bu əlifbayla vermişdir,bunlarla birlikdə jurnalın əməkdaşları tərəfindən Latın əlifbasıyla hazırlanmış "Oxu" və "Əlifba" kitabları 500 yüz min tirajla çap olunaraq məktəblərə paylanmışdır.),1988-1993 illərində Tovuz ziyalılarının təşkil etdiyi “Oğuz” (Sonralar “Tovuz”) xeyriyye  cəmiyyətinin sədri olmuş ve Tovuz rayonunun sərhəd kəndlərinin erməni hücumundan qorunmasında böyük əməyi olmuşdur. 1989-1993-cü illərdə Xalq hərəkatının öncüllərindən biri kimi partiyalarüstü "Demokratik Qüvvələr Birliyi"nin hemsədri, 1992-1993-cü illərdə "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" şirkətinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. (Çalışdığı hər sahədə yeniliklərə imza atmışdır. Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri şirkətinin sədri vəzifəsində işlədiyi zaman tarixdə ilk dəfə Astara şəhərində Güney və Quzey Azərbaycan şairlərinin oxucularla görüşünü təşkil etmiş, görüşü özü yönətmiş və bu görüş eyni vaxtda Quzey ve Güney Azərbaycana canlı yayınlanmışdır.) 1995-1996-cı illərdə Türkiyədə "TİKA" və "Türk Dil Kurumu"nun ortaq sözlük layihəsində "uzman" vəzifəsində işləmişdir.1996-cı ilin may ayından Türkiyənin Çanaqqala universitetində professor kimi fəaliyyət göstərməkdədir.

14 yaşından bədii yaradıcılıqla məşğuldur. 1970-ci ildən "Azərbaycan Yazıçılar Birliyi"nin və "Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı"nın üzvüdür. "Avrasya Yazarlar Birliyi"nin qurucu üzvüdür.Moskvada çap olunan ""Literaturnıe Znakomstvo" jurnalının redaksiya heyyetinin üzvü, Türkiyə təmsilcisi ve köşe yazarıdır. "Ulsulararası Sanatçılar ve Gazeteciler" birliyinin Türkiyə təmsilcisidir. Rusyanın önəmli rəssamlarından biri olan Yuri Rakşa 1973-cü ildə şairin portretini işləmişdir.

"Azərbaycan Yazıçılar Birliyi"nin katibi seçilmiş və dəfələrlə "Yazıçılar Birliyi"nin idarə heyətinin, rəyasət heyətlərinin üzvü olmuşdur.Fransa  Elm,Senet və Ədəbiyyat və Ukrayna Ali Təhsil akademiyalarının həqiqi üzvüvüdür.Ukrayna Ali Tehsil Akademiyası Türk və Slavyan xalqları ədəbiyyatlarına verdiyi ədəbi föhfələrə görə ona fəxri doktora ünvanı vermişdir.  Əsərləri 50-dən çox dünya xalqlarının dilinə tərcümə edilən şair, müxtəlif ölkələrin sənətkarlarının bir çox əsərini tərcümə edərək Azərbaycan və Türk dilində çap etdirmişdir. Bir çox xarici ölkənin (Türkiyə, Ukrayna, Moldova, Macarıstan və.s.) ədəbiyyat ensiklopediyalarında həyatı və ədəbi fəaliyyəti ilə bağlı məqalələr nəşr edilmiş, həyat və yaradıcılığı haqqında (Azərbaycanda və Türkiyədə) yüksək lisans və doktorluq dissertasiyası yazılmışdır.

Mərkəzi ofisi Rumınyanın Graiova şəhərində yerləşən Mihail Emunescu Akademiyası 2018-ci ildə onun əsərlərini Nobel mükafatına təqdim etmişdir.

Dünyanın 30-dan çox ölkəsində keçirilən konfrans və şeir festivallarında (Türkiyə,Almanya,İtalya,Hindistan, Vyetnam, Kuba, Rusya, Ukrayna, Belarus, Polşa, Litva, Türkmənistan, Suriya, Rumınya, Serbiya, Bosniya, Qaradağ, Litva, Burkino-Faso və.s.) Türk və Azərbaycan ədəbiyyatlarınıı layiqincə təmsil etmişdir. İtalyada  ve Rumınyada yayınlanan "Dünya Şeir Antologiyası"nda Azerbaycan şeiri onun əsərləri ilə təmsil olunmuşdur (2015-2017). Amerika Birleşmiş Ştatlarının Koliforniya əyalətinin San Jose şəhərində dünya şeirinin seçmələrindən oluşan illik "Svyaz vremyon" (Əsirlərarası İlişkilər) antologiyasının tərcümə bölümündə Konstantinos Kavasis (1863-1933) (Yunan), William Shakespare (1564-1616) (İngiliz), Jerar de Nerval (1808-1855) (Fransız) əsərlərşi ilə birlikdə onun əsərlərinə də yer verilmiştir. Şairin "Adım", "Apar məni", "Burda bir şəhər yatır", "Yatan mənalar", "Döyüş, Qələbə", "Yaşıldı gözümdə dünyanın əksi" şeirlərinən yer aldığı silsilə şairin tərcüməçisi və dostu Rus şairi Mihail Sinelnikov’un ön sözü ilə başlayır. Ön sözdə M. İsmayılın dünya ədəbiyyatındakı yerindən bəhs olunur. Şairin adına Türkiyədə "Akademik Şiir Ailesi Yazarlar Kurumu" tərəfindən ildə fərqlənən bir Türk şairinə verilmək üzrə "Mehmet İsmail Edebiyyat ödülü" təsis edilmişdir. İndiyədək Azərbaycan, Türk, Fransız, Yapon, Alban, Rumın,Rus, Macar,Qazax və başqa dillərdə 40-dan çox bədii və elmi kitabı, 300-dən artıq məqaləsi çap olunmuş, 50-dən çox şerinə mahnı bəstələnmişdir.

Fəxri adları, mükafatlar, nailiyyətlər[redaktə | əsas redaktə]

1969-cu ildə hazırladığı Azərbaycan televiziyası tarixində ilk milli proqram olan Odlar diyarı silsilə verilişlərə görə

Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı tərəfindən televiziya tarixində ilk dəfə Qızıl qələm, 1978-ci ildə Bakıda çap

olunmuş Söz vaxtına çəkər və Moskvada çap olunmuş Dəymiş nar dənələri kitablarına görə Respublika Lenin

Komsomolu və Moskvada çap olunmuş Yerlə göy arasında kitabına görə Ümumittifaq Ostrovski adına

mükafatlarına, 1979-cu ildə Ceyran Muğana qayıdır sənədli filminin ssenarisinə görə isə SSRİ Xalq Təsərrüfatı

nailiyyətləri sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüşdür. 1996-cı ildə Türkiyə Diyanət Vəqfinin Məhəmməd peyğəmbərin kutlu doğum həftəsi münasibətilə keçirdiyi şer yarışının qalibi olmuş, 1997-ci ildə isə Türkiyənin ən əhəmiyyətli mükafatlarından biri olan Türkiye Yazarlar və Sanatkarlar Vakfının Türk Dünyasına Hizmet mükafatı Azərbaycandan ilk dəfə ona verilmişdir. Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən Saz və Söz bayramında iştirak edərək 1990, 1991, 1995 -ci illərdə bayramın 1-ci mükafatına – böyük qızıl medallarına, 2012-ci il sentyabrın 10-16 Krımın Koktebel şəhərində keçirilən 10-cu Şeir Simpoziumunun Birincilik diplomuna, 2014-cü ildə Rusya Yazıçılar Birliyinin S.Yesenin adına Qızıl payız medalına və diplomuna layiq görülmüşdür. Mərkəzi ofisi Brüsseldə  yerləşən Beynəlxalq Yazarlar birliyinin “Peter Bogdani”(2017)Fransa Elm,Sənət və Ədəbiyyat akademiyasının keçirdiyi “Avropada Özgürlik sevgisi” şeir yarışmasının qalibi olmuş,Rumınya M.Emunescu akademyasının “Mihay Enunescu” və  Ukrayna  Ali Təhsil Akademiyasının “Taras Şevçenko” medallarına layiq görülmüşdür.M Moldovanın “Literatura Arta” ədəbiyyat  qəzetində  çap olunan silsilə şeirlərə görə qəzetin poeziya üzərə illik mukafatını (2018), eyni zamanda Kosovada Alban dilində çap olunan “Unudulmaq növbəsi” kitabına

görə “Azəm Shkrelit bəynəlxalq ədəbiyyat mükafatı”nı almışdır.(2018),Bunlardan elave Rusya Yazarlar Birliğinin İnnoketti Annenski(2018) ve Qaşgarlı Mahumud Beynelxalq fondunun Qaşgarlı Mahmud mükafatlarına (2019) layiq görülmüşdür.

YAYINLANAN KİTAPLARI

AZERBAYCAN TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTAPLAR:

1. Ana əlləri (Şeirlər), Azərneşri, Bakı,1966

2. Dünyaya baxıram (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1969

3. Axşamlar, səhərlər (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1972

4. Söz vaxtına çəkər... (Şeirlər), Azərneşir, Bakı,1976.

5. Qoymayın dünyanı adiləşməyə (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı,1978

6. Baxtıma düşən gün(Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1978.

7. Hələ yaşamağa dəyər(Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı, 1981.

8. Döyüş, qələbə (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1978.

9. Dünya bizim evimizdir (Şeirlər), Gənçlik nəşriyyatı, Bakı, 1984.

10. Aman təklik əlinden (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1987.

11. Ümitdən asılan qılınclar (Şeirlər), Yazıcı nəşriyyatı, Bakı, 1990.

12. Seçkin Şiirler, Azerneşir, Bakı, 1992.

13. Yaş altmışa dayandı Müxalifət qəzetii Yayınları, 2000.

14. Sazın söz karvanı (Elmi çalışmaları) Şirvan nəşriyyatı, Bakı, 2009.

15. Yoxun Varlığı, (Şeirlər), Maarif neşriyatı,Bakı, 2002.

16. Poemalar.Sabah nəşriyatı,Bakı, 2010.

17. Xalk türküleri (Tərcümə, tertib, önsöz), İşıq neşriyatı, Bakı,1992.

18. H. N. Atsız, Bozqurtdlar (Tərcümə və önsöz),Yazıçı nəşriyyatıvi, Bakı,1993. 

19. Sevgi şeirləri, Qanun nəşriyyatı, 2014.

20. İz (Roman), TEAS PRESS nəşriyyatı, 2015.

TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Seçkin Şiirler, Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara,1993.

2. Bu Kan Yerde Kalan Değil (Şiirler), Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1998.

3. Türk’ün Sevgisi, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 2000.

4. Molla Penah Vâgif, Yaralı Turna, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul, 200

5. Dillen Telli Sazım, Azerbaycan Aşıkları ve Saz Şairleri (Antoloji), ÇOMU Matbaası, Çanakkale, 2011.

6. Unuttuğun Yerdeyim (Şiirler), Bengü neşriyatı, Ankara, 2012.

7.Yele Bir Şey Söylemiştim.Akıl Fikir Yayınları,İstanbul,2018

RUS DİLİNDE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Zerno Spelogo Granata (Olgunlaşmış Nar Taneleri,) Sovyet Yazıçısı Yayınevi, Moskova, 1977.

2. Paşnya Nad Morem (Deniz Üzerinde Ekin), Molodaya Gvardiya Yayınevi, Moskova,1978.

3. Slovo Skazannoe vo Vremya (Zamanında Değilmiş Söz,) Sovyet Yazıçısı Yayınevi, Moskova, 1982.

4. Mej Neboy i Zemle(Yerle Gök Arasında,)  Molodaya Gvardiya Yayınevi, Moskova, 1986.

5. Svyatıni Moi (Kutsallarım Benim) (Seçkin şiirler), Bedii Edebiyat Neşriyatı, Moskova, 1989.

6. Lirika, Azwrneşir Yayınevi,  Baku, 1992.

7. Ne Dayte Miru Stat Obıknovennı (Goymayın Dünyayı Basitleşmeğe) Yazıcı neşriyatı, Baku, 1992

8. V Mesto Psma(Mektup Yerine) İslok neşriyatı, Moskova, 2011.

FRANSIZ DİLİNDE YAYINLANAN KİTAPLARI:

1. Un Nomme Dans la Turmenete D l’hıstoıre La compagnie Litteraire.Roman Paris, 2010.

2.Le Loyageur Le L'eternite,Editinos Innstitut Gulturel de Solenzara,Paris,2018

KAZAK TÜRKÇESİ İLE YAYINLANAN KİTABI:

1. Jürek Odu, Yazıçı Yayınevi, Alma-Ata, 1989.

2.Mweç Nadejdı.(Mastera sovremennoy poezii (Çağdaş poeziya ustaları)seryası."Biblioteka Oljasa" (Oljasın kitabxanası)neşrler evi, Almatı,2018

YAPON DİLİNDE YAYINLANAN KİTABI:

1. Duet of colors (Renglerin düeti)Japan Universal Poets Associantion.Kyoto,Japon, 2016

MOLDAV DİLİNDE

1.    Sporırea Tacerıı,Editura penturi “Literatura Şi Arta” neşriyatı,Kişinyov,2017     

ALBAN DİLİNDE

1.Pojet  E Hsrreses, Bogdani neşriyatı,Brüssel, 2018

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

SENARİSİ ESASINDA ÇEKİLMİŞ SENEDLİ FİLMLER:

1. Cinayətin astanası (film, 1985)

2. Geriyə baxmağa dəyər (film, 1985)

3. Gətirilmə mal-qaradan yüksək məhsuldarlığın alınması (film, 1979)

4. Haqqın dərgahı (film, 1991)

5. Həmrəylik günü (film, 1976)

6. Hikmətli miniatürlər (film, 1991)

7. Xalq istedadları (film, 1974)

8. Qardaşlaşmış... (film, 1978)

9. Qəribə adam (film, 1979)

10. Ovçu, vurma məni (film, 1977)

11. Şuşa (film, 1978)

12. Tikən də biz, sökən də (film, 1981)

13. Ukraynada Azərbaycan mədəniyyəti günləri (film, 1978)

14. Yay günləri (film, 1977)

15. Zamanın əsas yolu (film, 1977)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Portalkino.jpg
Azərbaycan kino sənəti portalı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]