Mətn

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Mətn (lat. textus «parça; hörülmə, əlaqə, uyğungəlmə») — bir qrup cümlənin uyğun halda və məntiqli əlaqəsi.

Mətn – text ~ текст ~ metin ~ adi nitqin söz və simvollarından ibarət olan və hesablama sisteminin qəbul edə bildiyi formada kodlaşdırılmış (məsələn, ASCII standartına uyğun olaraq) verilənlər. Tətbiqi proqramların sənədlərində mətn, adətən, düsturun ədədi qiymətlərindən fərqli şəkildə saxlanılır və emal edilir.

«Mətn» termininin iki əsas izahı vardır: «immanentli» (fəlsəfi mənalı) və «reprezentativli» (şəxsi mənalı). İmmanentli yanaşma mətni reallıq kimi götürür və onun daxili quruluşunu araşdırmağa yönəlir. Reprezentativli yanaşma xarici təsvirə çalışır.

Mətn boksu – text box ~ текстовое окно ~ metin kutusu ~ qrafik istifadəçi interfeysində: istifadəçinin proqrama gərəkli mətn informasiyasını daxil etdiyi sahə. İstifadəçi interfeysi prinsiplərinə görə, əgər bir sətirlik mətni daxil etmək tələb olunursa, tək-sətirli mətn boksundan istifadə etmək məsləhətdir. Yox, əgər daxil ediləcək mətn bir sətirdən çoxdursa, onda çox-sətirli mətn boksu daha münasibdir. Mətn bokslarından, sadəcə, mətnləri əks etdirmək üçün istifadə edilməsi məsləhət görülmür. Tipik mətn boksu hər hansı ölçülü düzbucaqlıdır və ətraf interfeysdən ayrılması üçün, adətən, bu düzbucaqlının sərhədi də olur. Mətn boksunun bir, yaxud iki fırlatma zolağı da ola bilər. Mətn bokslarında, adətən, yanıb-sönən saquli cizgi şəklində mətn kursoru görünür. Bu kursor mətnin daxil ediləcək, yaxud redaktə olunacaq yerini göstərir.

Mətn redaktoru – text editor ~ текстовый редактор ~ metin editörü ~ mətn faylları üçün redaktor.

Mətn faylı – text file ~ текстовый файл ~ metin dosyası ~ mətn simvollarından ibarət fayl. Mətn faylında, adətən, yalnız ASCII simvolları, yəni yalnız, demək olar ki, bütün proqramların istifadə edə biləcəyi simvollar olur. Atətən, mətn redaktorunda yaradılır.

Mətn rejimi – text mode ~ текстовый режим ~ metin kipi ~ bəzi kompüterlərin ekranında qrafik görüntülərin (məsələn, siçanın göstəricisinin) deyil, yalnız hərflərin, ədədlərin və başqa simvolların əks olunduğu və “nə görürsən, onu da alacaqsan” (WYSIWYG) rejiminə əməl olunmadığı hərf-rəqəm (işarə) iş rejimi. IBM-uyumlu fərdi kompüterlər həm mətn rejimində, həm də qrafik rejimdə işləyir; Apple Macintosh kompüterlərində isə təkcə qrafik rejim dəstəklənir.


Mətnin əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Mətn mütləq bir neçə cümlədən ibarət olmalı və əsas izaha uyğun olmalıdır. Mətn hətta uzun olsa belə bir cümlıədən ibarət ola bilmıəz.

Əsas tezis — mətnin əsas firinin ifadə edildiyi cümlə və söz hesab edilir..

Mətnin əsas əlamətləri:

  • Mətn — müəyyən mövzuya dair fikirdir;
  • Mətndə əsas fikir olmalıdır;
  • İstənilən mətn nisbi müstəqil fikirdir;
  • Mətnin başlığı olmalıdır;
  • Mətnin başlanğıcı və sonu olmalıdır.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
  • Баратынский, А.В. Баратынский — как гений и светоч XXI века,М.,Самиздат,2007,
  • Гальперин И. Р. Текст как объект лингвистического исследования.М.,Наука, 1981.
  • Каменская О. Л. Текст и коммуникация.М., Высшая школа, 1990.
  • Топоров В. Н. Пространство и текст. Hissə: Текст: семантика и структура [1]|.М., 1983, s.227—284
  • Сорокин Ю. А. Психолингвистические аспекты изучения текста.М., Наука, 1985.