Maks Blek

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maks Blek
Макс Черный
Max Black
Maks Blek.jpg
Doğum tarixi 24 fevral 1909(1909-02-24)
Doğum yeri Bakı, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi 27 avqust 1988 (79 yaşında)
Vəfat yeri İtaka, Nyu York, ABŞ
Vətəndaşlığı Rusiya imperiyası (1909-1912)
Böyük Britaniya Böyük Britaniya (1912-1948)
ABŞ ABŞ (1948-1988)
Dövr XX əsr
İstiqaməti Analitik fəlsəfə
Əsas maraqları Dil fəlsəfəsi, Riyaziyyat fəlsəfəsi, İncəsənət fəlsəfəsi
Təsirlənib Lüdviq Vitgenşteyn, Bertran Rassel, Qottlob Freq

Maks Blek — ingilis-amerika filosofu, XX əsr analitik fəlsəfəsinin öncül şəxslərindən biri. Analitik fəlsəfə, dil fəlsəfəsi, incəsənət və riyaziyyat fəlsəfəsi sahələrindəki işləri ilə tanınır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1909-cu ildə Bakıda yəhudi mülkədar ailəsində anadan olub. Blek (Black) onun “ingilisdilli” soyadıdır, əsl soyadı “Çernıy” olub. Atası Lyonel Çernıy varlı bir iş adamı idi. 1903-cü ildə Sankt Peterburqda dərc edilən “Sion müdriklərinin protokolları” adlı mətnlər toplusu bütün Rusiyada, eləcə də Azərbaycanda antisemitizm hissləri yaymışdı. Bundan qorxan Lyonel Çernıy ailəsi (xanımı Sofiya Divinska, oğulları Maks, Moisey (Mişa), Samuel (Sem) və qızı Rivka (Betti) ) ilə əvvəl Parisə, sonra isə Böyük Britaniyaya köçdü və “Black” soyadını qəbul etdi.[1]

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Kembric Universitetinə qəbul oldu və orda Bertran RasselLüdviq Vitqenşteyndən dərs aldı. Məhz bu dövrdə onda riyaziyyat fəlsəfəsinə maraq oyandı. 1930-cu ildə məzun olmuş və Göttingendə 1 il təqaüdlə oxumaq imkanı qazanmışdır. 1931-1936cı ilər arasında Nyukaslndə riyaziyyat magistri olmuşdur.

Karierası[redaktə | əsas redaktə]

1936-cı ildən London Universitetində dərs deməyə başlamışdır. 1939-cu ildə doktoranturanı bitirmiş və sonrakı il ABŞ-a köçmüşdür. Orada İllinoys Universitetində, daha sonra isə 1946-cı ildə Kornell universitetlərində işləmişdir. Onun əsas maraq sahəsi müəllimləri kimi dil, məntiq və riyaziyyat fəlsəfəsi olub. Vitqenşteynin traktatıBertran Rasselin Principia Mathematicası onun əsas tədqiqat sahəsi olub. Həmçinin Qottlob Freqin əsərlərini ingilis dilinə tərcümə edən ilk şəxslərdən biridir.

Maks Blek 1948-ci ildə ABŞ vətəndaşlığına keçmiş, 1963-cü ildə Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir [2],1988-ci ildə ABŞ-ın Nyu-York ştatının İtaka şəhərində vəfat etmişdir.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • The Nature of Mathematics. 1933
  • Vagueness: An exercise in logical analysis in the Philosophical Society. 1937
  • A New Method of Presentation of the Theory of the Syllogism. 1944
  • Language and Philosophy: Studies in Method. (1949). Ithaca, NY: Cornell UP
  • Critical Thinking. 1946.
  • Problems of Analysis. 1954
  • Metaphors are no arguments, my pretty maiden. (1954–1955)
  • Models and Metaphors. Studies in Language and Philosophy. 1962
  • A Companion to Wittgenstein’s Tractatus. 1964
  • The Labyrinth of Language. Mentor, New York 1969.
  • Margins of Precision: Essays in Logic and Language. 1970.
  • Making intelligent choices, how useful is decision theory? 1985
  • The Importance of Language. 1962. Nachdruck 1982 (ISBN 0-8014-9077-4)
  • Art, Perception and Reality, zusammen mit E.H. Gombrich und Julian Hochberg. 1972
  • Perplexities.1990

Encyclopedia Britannica məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Abstract and abstraction. 1956 Cild 1, pp.67–68 (ed. 1957: Cild. 1, səh. 67–68)
  • Antinomy. 1956, C. 2, s. 70
  • Condition. 1957, C. 6, s. 220–221
  • Deduction. 1957, C. 7, s. 132–133

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. O'Connor, J.J. and Robertson, E.F., "Max Black: Biography", School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland
  2. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası - üzvlər