Malaxit

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Malaxit – Cu2[(OH)2, CO3]
Malachite1.jpg
Malaxit, Gədəbəy yatağı, Gədəbəy rayonu
Kateqoriya Mineral

Malaxit – Cu2[(OH)2 | CO3] - monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.

Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Rəng – parlaq-yaşıl, tünd-yaşıl, qaramtıl-yaşıl, bozumtul-yaşıldan ağadək; konsentrik-zonal aqreqatları müxtəlif rəngə boyanmış zonaların növbələşməsi ilə səciyyələnir; Mineralın cizgisinin rəngi – açıq-yaşıl; Parıltı – aqreqatlarda ipəyi (məxməri malaxit), tutqun, kristallarda–şüşə; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 4,0; Sərtlik – 3,5-4; Kövrəkdir; Ayrılma – {001} üzrə mükəmməl, {010} üzrə orta; Sınıqlar – qabıqvari; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; prizmatik, iynəvari; İkiləşmə: {100} üzrə; çox vaxt qarşılıqlı nüfuzetmə, nisbətən az hallarda–polisintetik; Mineral aqreqatları: radial-şüalı quruluşlu böyrək-və salxımvari əmələgəlmələr, sızmalar, torpaqvari (mis yaşıllığı), sıx kütlələr, stalaktitlər, qabıqlar, qaysaqlar, yaxmalar, aruzit, kuprit, sərbəst mis və b. üzrə psevdomorfozalar. Malaxitin çəkisi bir neçə tona çatan qaymaları məlumdur, onlardan ən böyüyü (çəkisi 300 t) Uralda Mednorudyanski yatağında tapılmışdır.

Mənşəyi və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Mis yataqlarının tipik hipergen mineralı olub, ilkin missaxlayan mineralların oksidləşməsi hesabına əmələ gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: azurit, xalkopirit, bornit, xalkozin, kovellin, kuprit, tenorit, sərbəst mis, hötit, hidrohötit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Qumeşovski və Mednorudyanski (Rusiya); Cezkazqan (Qazaxıstan); Filizli dağlar (Almaniya); Lion yaxınlığında Şessi (Fransa); Sumeb (Namibiya); Broken-Xill (Avstraliya) və b. Azərbaycanda çoxsaylı malaxit təzahürləri vardır ki, bunların da əksəriyyəti (Mehrili, Barsum-Cəgir sahəsinin bir sıra təzahürləri) GədəbəyŞəmkir rayonlarında yerləşir. Malaxit az miqdarda filiz yataqlarının çoxunun (Filizçay, Katex, Paraqaçay, Gədəbəy, Daşkəsən, Bittibulaq, Mehmana və s.) oksidləşmə zonalarında aşkar edilmişdir.Dağlıq Qarabağ və bəzi başqa məntəqələrdə rast gəlir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Malaxit

Mineralın böyük sıx konsentrik-zolaqlı əmələgəlmələri qiymətli dekorativ və məmulat materialıdır. Sankt-Peterburqdakı (Rusiya) bütün dünyada məşhur olan İsaakiyev baş kilsəsinin sütunlarına, Qış sarayının Malaxit zalına malaxitdən üz çəkilmişdir. Ondan güldanların, mücrülərin və müxtəlif məmulatların, bəzən zərgərlik əşyalarının hazırlanmasında istifadə olunur. Mis yaşıllığının iri yığınlardan başqa hipergen Cu mineralları ilə birlikdə mis filizi kimi istifadə edilir. Malaxit bəzən boya istehsalında tətbiq olunur. Bundan əlavə gizli mis filizləşməsinin indikator mineralı kimi onun mühüm axtarış əhəmiyyəti vardır.

İnsan orqanizminə əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Malaxit - çoxdan astmaya, revmatizmə, diş ağrısına, zəhərlənmələrə, aybaşı pozuntularının aradan qaldırılmasına, yaraların sağalmasına kömək edərək sağlamlıq daşı hesab edilir. Bu daşın rəngi nə qədər açıq çalarlı olarsa, onun müalicəvi qabiliyyəti də o qədər güclü olar. Sönük-yaşımtıl daşlar ürək və qan damarları üçün faydalıdır. Daha tünd daşlar isə birbaşa ürək əzələlərinə təsir göstərir. Hesab edilirdi ki, mis çərçivə içərisində malaxit olan medalyon revmatizm və radikuliti müalicə edir. Gümüşü çərçivə isə bu daşın müalicəvi xüsusiyyətlərini gücləndirir[1].

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

"Azərbaycan mineralları" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qiymətli daşlar (2-ci hissə)