Malaxit

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Malaxit – Cu2[(OH)2, CO3]● ● ● ●
Malachite1.jpg
Kateqoriya Mineral
Malaxit
Malaxit daşdan hazırlanmış dolça

Malaxit – Cu2[(OH)2 | CO3]● ● ● ● - monoklinik sinqoniya

İnsan orqanizminə əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Malaxit - çoxdan astmaya, revmatizmə, diş ağrısına, zəhərlənmələrə, aybaşı pozuntularının aradan qaldırılmasına, yaraların sağalmasına kömək edərək sağlamlıq daşı hesab edilir. Bu daşın rəngi nə qədər açıq çalarlı olarsa, onun müalicəvi qabiliyyəti də o qədər güclü olar. Sönük-yaşımtıl daşlar ürək və qan damarları üçün faydalıdır. Daha tünd daşlar isə birbaşa ürək əzələlərinə təsir göstərir. Hesab edilirdi ki, mis çərçivə içərisində malaxit olan medalyon revmatizm və radikuliti müalicə edir. Gümüşü çərçivə isə bu daşın müalicəvi xüsusiyyətlərini gücləndirir[1].

Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

R – parlaq-yaşıl, tünd-yaşıl, qaramtıl-yaşıl, bozumtul-yaşıldan ağadək; konsentrik-zonal aqreqatları müxtəlif rəngə boyanmış zonaların növbələşməsi ilə səciyyələnir; C – açıq-yaşıl; P – aqreqatlarda ipəyi (məxməri malaxit), tutqun, kristallarda–şüşə; Ş – qeyri-şəffaf, yarımşəffaf; SX – 4,0; S – 3,5-4; Kövrəkdir; AR – {001} üzrə mükəmməl, {010} üzrə orta; SN – qabıqvari; M – XX: nadir rast gəlir; prizmatik, iynəvari; İ: {100} üzrə; çox vaxt qarşılıqlı nüfuzetmə, nisbətən az hallarda–polisintetik; A: radial-şüalı quruluşlu böyrək-və salxımvari əmələgəlmələr, sızmalar, torpaqvari (mis yaşıllığı), sıx kütlələr, stalaktitlər, qabıqlar, qaysaqlar, yaxmalar, aruzit, kuprit, sərbəst mis və b. üzrə psevdomorfozalar. Malaxitin çəkisi bir neçə tona çatan qaymaları məlumdur, onlardan ən böyüyü (çəkisi 300 t) Uralda Mednorudyanski yatağında tapılmışdır.

Mənşəyi və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Mis yataqlarının tipik hipergen mineralı olub, ilkin missaxlayan mineralların oksidləşməsi hesabına əmələ gəlir. BR: azurit, xalkopirit, bornit, xalkozin, kovellin, kuprit, tenorit, sərbəst mis, hötit, hidrohötit və b. Y: Qumeşovski və Mednorudyanski (Rusiya); Cezkazqan (Qazaxıstan); Filizli dağlar (Almaniya); Lion yaxınlığında Şessi (Fransa); Sumeb (Namibiya); Broken-Xill (Avstraliya) və b. Azərbaycanda çoxsaylı malaxit təzahürləri vardır ki, bunların da əksəriyyəti (Mehrili, Barsum-Cəgir sahəsinin bir sıra təzahürləri) Gədəbəy və Şəmkir rayonlarında yerləşir. Malaxit az miqdarda filiz yataqlarının çoxunun (Filizçay, Katex, Paraqaçay, Gədəbəy, Daşkəsən, Bittibulaq, Mehmana və s.) oksidləşmə zonalarında aşkar edilmişdir.Dağlıq Qarabağ və bəzi başqa məntəqələrdə rast gəlir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Mineralın böyük sıx konsentrik-zolaqlı əmələgəlmələri qiymətli dekorativ və məmulat materialıdır. Sankt-Peterburqdakı (Rusiya) bütün dünyada məşhur olan İsaakiyev baş kilsəsinin sütunlarına, Qış sarayının Malaxit zalına malaxitdən üz çəkilmişdir. Ondan güldanların, mücrülərin və müxtəlif məmulatların, bəzən zərgərlik əşyalarının hazırlanmasında istifadə olunur. Mis yaşıllığının iri yığınlardan başqa hipergen Cu mineralları ilə birlikdə mis filizi kimi istifadə edilir. Malaxit bəzən boya istehsalında tətbiq olunur. Bundan əlavə gizli mis filizləşməsinin indikator mineralı kimi onun mühüm axtarış əhəmiyyəti vardır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

"Azərbaycan mineralları" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qiymətli daşlar (2-ci hissə)