Malay ayısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Malay ayısı
Sitting sun bear.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Məməlilər
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Yırtıcılar
Fəsilə: Ayılar
Cins: Malay ayıları
Helarctos Horsfield, 1825
Növ: Malay ayısı
Elmi adı
Helarctos malayanus
Raffles, 1821

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Malay ayısı və ya Biruanq(lat. Helarctos malayanus) — ayıkimilər fəsiləsinə, daxil olan ayı növü. Öz cinsinin yeganə nümayəndəsi.

Xarici görünüş[redaktə | əsas redaktə]

Malay ayısı

Malay ayısı ayıkimilər fəsiləsinə daxil olan növlər arasında ölçü baxımından ən kiçiyidir. Onun uzunluğu 1.5 m keçmir (üstəlik 3—7 sm-lik quyruq). Ayaqları qrərində hündürlüyü 50-70 sm, çəkisi 27—65 kq olur. Erkəklər bir qayda olaraq dişilərdən 10—20 % böyükdür. Bu canlılar uzun buruna malikdirlər. Üstəlik olduqca güçlüdürlər. Dırnaqları itidir. Yırtıcı dışlərı kiçikdir.

Bu canlıların xəzi qısa tükə sahibdir. Üstəlik sərt və hamardır. Rəngi qaradır. Sinə nahiyəsində ağımtıl və ya sarımtıl rənli ləkə olur. Öz elmi adınıda bu ləkədən almışdır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu növ ayılar Şimal-şərqi Hindistan, Cənubi Çin, Myanma, Tayland, Hind-Çin və Malakka yarımadaları, İndoneziya (SumatraKalimantan) kimi ərazilərdə yayılmışdır.

Kalimantan adasında ayıca Helarctos malayanus euryspilus yarımnövü yayılmışdır.

Qapalı vəziyyətdə[redaktə | əsas redaktə]

Bu növ ayıları xüsusi fermalarda saxlanılır. Onun piyi Asiya təbabətində istifadə edilir.

Həyat tərzi və qıdalanması[redaktə | əsas redaktə]

Bu növ ayılar Cənub-Şərqi Asiyanın tropik və subtropik meşələrində yayılmışlar. Ağaclara dırmanmağı xoşlayır. Əsasən gecə həyat tərzi keçirirlər. Gündüz ağacların üzərində günəş vanaları qəbul dirlər. Onlar ağaclarda özlərinə yuva kimi bir yataq yeri hazırlayırlar. Onlar elə ağacların üzərindəcə yarğaqlar və meyvələrlə qidalanırlar. Qış yuxusuna getmirlər.

Hər şeylə qidalanırlar. Əsasən qrışqa, bal, termit, qurtlar, bitkilər qidalansalarda omnların kərtənkələ, kiçik məməlilərlə qidalanırlar. Onlar leş yeməyəndirlər. Əsasən pələnglərdən sonra qalan leşləri yeyirlər. Ey heyvanlarını parçalaması belə məlumdur. Əsasənn banan, kakaos plantasiyalarına ziyan vururlar. İnsanla yaxın yaşayan bölgələrdə zibilliklərdəə eşələnirlər.

Malay ayısı
Malay ayısının uzun dili

Çəki baxımından kiçik olmasına baxmayaraq olduqca aqrissiv canlıdır. Hətta özünü pələng hücumundan belə qoruya bilir. Onların düşmənləri siyahısına əsl timsahılar, boz bəbir və olduqca iri olan Torlu piton daxilsir.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Dişilər 95 gün boğazlıq dövrü keçirir. Adətən 1—2 bala verirlər. Balalar doğularkən cəmi 300 q olur. Balalar anaları ilə 3 il birgə yaşayırlar.

Orta ömür müddəti 24 ildir (qapalı ərazidə).

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Biruanqlar ayıların ən nadır növləri hesab edilir. Onlar Beynəlxalq Təbiəti mühafizə birliyinin Qırmızı kitabına daxil edilmişdir[1]. Onların sayı dəqiq məlum deyildir.

Onları qapalı şəraitdə hətta bir ev heyvanı kimi saxlamaq mümkündür. Onların ürəköd kisəsi ənənəvi Asiya tibbində istifadə edilir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ball, J. (2000). Sun Bear Fact Sheet. Woodland Park Zoo.