Mavi balina (oyun)
"Mavi balina" (rus. Синий кит) — Rusiyada ortaya çıxan şəhər əfsanəsi.[1][2] İddialara görə, oyun 50 təlimatdan ibarətdir[3] və son təlimatda oyunçudan intihar etməsi istənilir[4].
Bu məsələ ilə bağlı məlumatın KİV-lərdə yayılması əxlaqi təşviş ilə nəticələnmişdi.[5]
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]2013-cü ildə "VKontakte" sosial şəbəkəsində F57 adlı bir "ölüm qrupu" fəaliyyət göstərməyə başlamışdı[6]. Bu oyunun səbəbindən ilk intihar 2015-ci ildə qeydə alınmışdır[7].
Oyunu universitetdən qovulmuş psixologiya fakültəsinin keçmiş tələbəsi Filip Budeykinin yazdığı məlumdur[8]. Oyun səbəbindən "ən azı 16 uşağı intihara təşviq etmək" günahından həbs olunan Budeykin, "cəmiyyəti bioloji zibillərdən təmizləmək" məqsədilə bu oyunu yaratdığını bildirmişdir[8]. O, intihara meyilli şəxslərdən ibarət 8 müxtəlif qrup yaratmaqda ittiham edilmişdir[3].
Rusiyanın "Novaya" qəzetinin çap etdiyi iddiasına görə, 2015-ci ilin noyabr ayından 2016-cı ilin aprelinə qədər 130 gənc bu oyunun təsirindən intihar etmişdir[3][8][9].
Mədəni təsir
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstifadə edilən şantaj sistemindən "Qara ayna" (ing. "Black Mirror") teleserialının "Sus və rəqs et" (ing. "Shut Up and Dance") adlı bölümündə istifadə olunduğu ortaya çıxıb[9]. Həmin filmdə veb kameradan çəkilən gizli gönüntülərin yayımlama təhdidi edən hakerlər qurbanları müxtəlif cinayətlər törətməyə məcbur edirdilər[9].
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Al-Youm, Al-Masry. "Victims of online 'Blue Whale challenge' rise to 26 in Egypt". Egypt Independent. 24 sentyabr 2025. İstifadə tarixi: 11 noyabr 2025.
- ↑ "Городская легенда. Что стоит за игрой «Синий кит» и всплеском интереса к «суицидальным пабликам»". 21 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019.
- 1 2 3 BU OYUNA BAXIB İNTİHAR EDİRLƏR Arxivləşdirilib 2018-05-17 at the Wayback Machine. cbc.az, 26.04.2017 (az.)
- ↑ Mavi Balina oyunu nedir, çocukları intihara mı sürüklüyor? sozcu.com.tr, 11.09.2017 (türk.)
- ↑ «Группы смерти»: от игры к моральной панике, Aleksandra Arxipova, Mariya Volkova, Anna Kirzyuk, Yelena Malaya, Darya Rudçenko, Yelena Yuqay Arxiv surəti 10 oktyabr 2024 tarixindən Wayback Machine saytında
- ↑ Администратор "групп смерти". Чистосердечное признание (АУДИОЗАПИСЬ). saint-petersburg.ru, 15.11.2016 (rus.)
- ↑ Baleia Azul, o jogo suicida que preocupa o Brasil e o mundo. jb.com.br (por.)
- 1 2 3 Rus 'intihar oyunu' organizatörü Philipp Budeikin suçunu kabul etti. bbc.com, 12.05.2017 (türk.)
- 1 2 3 Uşaqları intihara məcbur edən MAVİ BALİNA oyunu Azərbaycanda da yayılır Arxivləşdirilib 2020-01-30 at the Wayback Machine. xeberle.com, 22.09.2017 (az.)