Mia Mottli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mia Amor Mottli
ing. Mia Amor Mottley
2019 Mia Mottley (cropped).jpg
Barbadosun Baş naziri
25 may 2018 — h.h
Sələfi Freyndel Stüart
Müxalifət lideri
26 fevral 2013 — 25 may 2018
Sələfi Ouen Artur
Xələfi Cozef Aterley
7 fevral 2008 — 18 oktyabr 2010
Sələfi Devid Tompson
Xələfi Ouen Artur
Sent Maykl şimal-şərq bölgəsindən millət vəkili
6 sentyabr 1994 — h.h
Sələfi Leroy Bretueyt
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı Mia Amor Mottley
Doğum tarixi (57 yaş)
Doğum yeri Barbados
Təhsili
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mia Amor Mottli (ing. Mia Amor Mottley; 1 oktyabr 1965, Barbados) — barbadoslu siyasətçi və vəkil, Barbadosun hazırkı Baş naziri və Barbados İşçi Partiyasının lideri.

Mottli 1994-cü ildən bəri Sent Maykl şimal-şərq bölgəsi üzrə Parlament üzvüdür. 1994–2008-ci illərdə Barbados Baş prokuroru vəzifəsi də daxil olmaqla bir sıra nazir vəzifələrində çalışmış və bu vəzifəyə təyin olunan ilk qadın olmuşdur. O, eyni zamanda Amerikalararası Dialoqun da iştirakçısıdır.[1]

Mottli öncə 2008–2010, daha sonra 2013–2018-ci illərdə Barbados Məclis Məclisində iki dəfə müxalifət lideri olub. 2018-ci ildə Mottlinin BİP-ı 30 yerlə 24 may ümumi seçkilərində tarixi bir zəfər qazandı. Nümayəndələr Palatasında xalqın səslərinin 72.8%-i alması ilə yanaşı, bunu bacaran ilk partiya oldu və bir partiyanın ümumi seçkilərdə əldə etdiyi ən yüksək paya imza atdı.[2]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mottli ailəsinə çox bağlıdır. Kilsə səviyyəsində əmlak alveri və uğurlu siyasətçi olan Ernest Dayton Mottlinin nəvəsidir. 1946-cı ildən bəri Parlamentdə Brictaunu təmsil edən Brictaunun ilk bələdiyyə başçısı idi, mühafizəkar Barbados Milli Partiyasına mənsub olub və kasıblara kömək etməsi ilə yadda qalıb. 1962-ci ilin iyun ayında Barbadosun Mülki Dövlət Xidmətləri şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edildi və 1966-cı ilin iyun və iyul aylarında Londonda keçirilən Müstəqil Konfransda Barbadosun Ticarət Naziri Vinter Aljernon Krouforda kömək etdi.

Mottlinin əmisi Ernest Dayton 1975-ci ilin mart ayında qurulan qısa müddətli Xristian Sosial Demokrat Partiyasının siyasi lideri oldu. Əmisi qızı mərhum aktrisa Yeva Mottlidir.

Mianın atası Elliot Dayton Mottli Nyu-Yorkda baş konsul olmaqdan əvvəl nisbətən qısa müddət olsa da Parlament üzvü olub. İql Hol Məktəbində, Harison Kollecində və Məhkəmə Hüquq Fakültəsində təhsil almış, Bermudun Baş prokuroru olmuş və Beliz Apellyasiya Məhkəməsində işləmişdir. Mianın anası Santa Amor Tappin barda işə başladıqdan üç il sonra 1967-ci ilin dekabrında evləndi və 1969-cu ilin may ayında Brictaunu təmsil etməyə seçildi.

Mia Mottli Meriveyl Hazırlıq Məktəbində, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Məktəbində və Kral Kollecində təhsil almışdır.

1986-cı ilə qədər Mottli vəkillik təhsili və London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.[3]

Siyasi fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mottli Barbados siyasətinə 1991-ci ildə Leroy Bretueytə qarşı şimal-şərqdəki Sent Maykl bölgəsində uduzaraq başladı. 1991–1994-cü illər arasında Barbados Senatının yuxarı palatasının iki müxalif senatorundan biri seçildi, burada mədəniyyət və icma inkişafı üzrə işlərdə iştirak etdi. Bu müddətdə, həm də adam qaçırma və məişət zorakılığından tutmuş çox sayda ortaq parlament komitələrində çalışdı.

BİP-ın 1994-cü il ümumi seçkilərindəki qələbəsindən sonra Mottli 1994-cü ilin sentyabrında Baş nazir Ouen Arturun rəhbərliyi altında Təhsil, Gənclik və Mədəniyyət katibi seçildi. 29 yaşında nazir portfelini alan ən gənc barbadoslulardan biri oldu. İşlədiyi müddətdə daha yaxşı təhsil və iş arasında əlaqə yaradan "Hər uşaq fərqlidir" kitabının müəllifidir.

1996-cı ildə Barbados İşçi Partiyasının baş katibi seçildi. Eyni ildə və 1997-ci ildə yenidən Karikom Təhsil Nazirləri Daimi Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışdı.

Mottli 2001-ci ilin avqust ayında Baş prokuror və Daxili İşlər Nazirliyinə katibi seçildi və bu vəzifəni tutan ilk qadın oldu. Barbadosdakı Kraliça Məsləhətxanasının ən gənc üzvü oldu. Barbados Məxfiyyə Şurasının üzvü olmaqla yanaşı, Nümayəndələr Palatasının lideri və Barbados Milli Təhlükəsizlik Şurasının və Müdafiə Şurasının üzvü olub. O, adanın davamlı sosial-iqtisadi inkişafına töhfə verən gənclərin sayını artırmağı hədəfləyən "Edutech" adı ilə tanınan təhsil sektorunu inkişaf etdirmə proqramının yayımlanmasına təşəbbüs göstərdi. Bu inqilabi proqram tədris prosesinin keyfiyyətini artırmaq üçün informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının geniş istifadəsini əhatə edir.

Mottli Gənclərlə İş, Gənclərin Sahibkarlıq Planının və Gənclərin İnkişaf Proqramının yaradılmasına nəzarət etdi.

İki il sonra Mottli Barbados Baş nazirinin ikinci qadın müavini, Barbados Sosial Şurasının sədri və Barbados İqtisadi Şurası sədr müavini oldu. 2008-ci ilə qədər çalışdığı bu vəzifə ona genişləndirilmiş vəzifələrini, o cümlədən bir sıra əsas kabinetin alt komitələrinin sədrliyi, xüsusən də telekommunikasiya islahatı və Barbadosun Karib dənizinin vahid bazarı üçün hazırlanması üçün inzibati və qanunvericilik təşəbbüslərinə nəzarət etmə səlahiyyətini verdi.

2006-cı ilin fevralında hökumət dəyişikliyi nəticəsində Mottli İqtisadi İşlər və İnkişaf üzrə Dövlət katibi seçildi və bu vəzifədə 2008-ci ilə qədər əsas iqtisadi qurumlara rəhbərlik etdiyi dövrdə çalışdı.

BİP-ın 15 yanvar 2008-ci ildəki seçkilərdə məğlub olmasından və Ouen Arturun partiya lideri vəzifəsindən istefa etməsindən sonra Mia Mottli 19 yanvar 2008-ci il tarixli keçmiş Barbados Baş prokuroru Deyl Marşala qarşı keçirilən rəhbərlik seçkilərində BİP-ın lideri seçildi. Bir partiyaya rəhbərlik edən ilk qadın və eyni zamanda ölkədəki ilk qadın müxalifət lideri oldu. Mottli 7 fevral 2008-ci ildə müxalifət lideri olaraq and içdi. Xalqa Barbados İşçi Partiyasının ölkənin bütün vətəndaşlarının hüquqları uğrunda mübarizə aparacaq güclü və birləşmiş müxalifətə çevriləcəyinə söz verdi.

18 oktyabr 2010-cu ildə, Mottlinin müxalifət lideri təyin olunması beş deputat həmkarının etimad verməməsindən sonra ləğv edildi. Beş millət vəkili keçmiş Baş nazir Ouen Arturun Mia Mottlini məğlub etdiyi başqa bir lider seçkilərindən sonra eyni günü vəzifəsini alan keçmiş Baş nazir Ouen Arturu dəstəklədi.

2013-cü ilin fevral ayında keçirilən ümumi seçkilərində BİP Demokratik İşçi Partiyası üçün 16-a qarşı 14 yer qazanaraq daha bir məğlubiyyət aldı. Seçkilərdən bir neçə gün sonra, 26 fevral 2013-cü ildə BİP parlament qrupu Arturun yerinə Mottlini müxalifət lideri seçdi.[4]

Baş nazir fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

2018 ümumi seçkilərində BİP xalq səslərinin 70%-dən çoxunu və 30 mümkün yerin hamısını alaraq Barbados tarixində ən çox səs çoxluğu ilə hökuməti qazandı. Mottli 25 mayda Barbadosun ilk qadın Baş naziri olaraq and içdi. Baş nazir olduğu müddətdə Maliyyə Naziri portfeli almışdı.[5]

2018-ci ilin may ayında Mottli yeni hökumətin böyük borc miras qoyduğunu iddia edərək, dövlətin əvvəllər aşkar olunmamış maliyyə öhdəliklərini açıqladı. Mövcud borc səviyyəsinin açıqlanması borcun ÜDM-ə nisbətinin 137%-dən 175%-ə qədər artmasına səbəb oldu, bu, Yaponiya, YunanıstanSudandan sonra dünyada dördüncü böyük faiz borcu oldu. Mottli yeni hökumətin BVF-dan borcların yenidən qurulmasını asanlaşdırmasını xahiş etməkdən başqa çarəsi olmadığını açıqladı. Seçkilərdən bir həftə sonra, 5 iyun 2018-ci il tarixində, Barbados 2035 Avroistiqrazındakı 26-cı borc ödəməsini yerinə yetirmədi. Bu, Barbados tarixdə mövcud hökumət ilk dəfə öhdəliyini yerinə yetirməyən hökumət oldu.[6]

2019 Yeni il mükafatlarında Mottlinin atası Elliott Mottli Barbados hökuməti tərəfindən cəngavər elan edildi.[7]

Mottli 27 sentyabr 2019-cu il tarixində Nyu-Yorkda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisində iqlim dəyişikliyi və bunun Barbados və Karib dənizinin qalan hissəsi üçün təsirləri barədə 39 dəqiqəlik çıxış etdi.[8]

2020-ci ildə Mottli 6 ay növbə mövqeyində çalışdığı Karib Ölkələri Birliyi blokunun sədri vəzifəsində çalışıb.

Mottli 2020-ci ilin sentyabr ayında etdiyi çıxışında Barbados monarxiyasına son qoymağı, İngilis monarxını dövlət başçısı kürsüsündən uzaqlaşdırmağı və Barbadosu respublikaya çevirməyi planladığını elan etdi. 54 ildən çox müstəqillikdən sonra Barbadosun "müstəmləkə keçmişimizi tamamilə geridə qoymağın" vaxtı gəldiyini iddia etdi. Onun təklifinə görə, ölkə dövlət başçısı olaraq prezidenti olan parlament sistemini qoruyacaq. Məqsəd bu planı 2021-ci ilə qədər həyata keçirmək idi. Kanada Yayım Korporasiyasının 2021-ci il mart ayında apardığı araşdırmaya görə, prosesin o vaxta qədər tamamlanacağı məlum deyil.[9]

Nişan və mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mottli aşağıdakılara layiq görülmüşdür:

2020-ci ilin dekabrında Mottli Karib Milli Həftəsində "İlin adamı" seçildi.[10]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. https://web.archive.org/web/20170708144004/http://www.thedialogue.org/experts/mia-amor-mottely/
  2. https://web.archive.org/web/20190912213745/http://www.caribbeanelections.com/bb/elections/bb_results_2018.asp
  3. "Arxivlənmiş surət". 2022-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  4. "Arxivlənmiş surət". 2020-04-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  5. "Arxivlənmiş surət". 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  6. "Arxivlənmiş surət". 2018-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  7. "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  8. "Arxivlənmiş surət". 2019-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  9. "Arxivlənmiş surət". 2021-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
  10. "Arxivlənmiş surət". 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]