Narın çayı

Narın çayı
Narın çayı
	qırğ. Нарын дарыясы
Ölkələr	Qırğızıstan ; Özbəkistan ;
Regionlar	Cəlalabad vilayəti ; Narin vilayəti ; İsıkgöl vilayəti ; Namaqan vilayəti ;
Mənbəyi	Tyan-Şan dağları
Mənsəbi	Sırdərya
Uzunluğu	807 km
Su sərfi	429 m³/san
Hövzəsinin sahəsi	59 100 km²
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Narın çayı (qırğ. Нарын дарыясы, ing. Naryın River, rus. Нары́н)- Qırğızıstanda çay. Sırdərya çayının əsas qollarından biridir. Çay Qırğızıstanın ən böyük və ən uzun çayıdır. Qərbə doğru Özbəkistan Repsublikasının Fərganə vadisinə doğru istiqamətlənmişdir. Qırğızıstanla Özbəkistan sərhəddində Qırğızıstanın İsıkgöl, Narın, Cəlalabad və Özbəkistanın Namaqan vilayətlərindən keçir. Uzunluğu 807 km, Hövzəsinin sahəsi 59 100 km²-dir.

Etimologiyası

Çay adını 1868-ci ildə Rus qarnizonu olan və indi müasir şəhər olan Narın şəhərindən götürmüşdür. Başqa bir ehtimalla Narın qırğız nağıllarında qarın mənasını verir. Monqol dilində isə Günəşli mənasında işlədilir.

Qolları

Kiçi-Narın, At-Başı, On Arça, Kadciti, Çiçkan, Alabuga, Kökömörən çayları Narın çayının əsas qollarındandır^[1]

Hidroenergetika

Mənbəyi dünyanın ikinci ən böyük dağ gölü olan İsıkgölünün cənubundakı Tyan-Şan dağlarından alan Narın çayı illik su balansı 13.7 km³-dur. Beş dəfə əkin yerlərinin sulanması və enerji istehsalı məqsədililə istifadə edilir.

Narın çayının qolları üstündə bir neçə vacib su anbarı var. Onlardan ən böyüyü 19.9 m³ su ehtiyatına malik Toktogül su anbarıdır. Toktogül su anbarına Kurpsay, Daş-Kumir, Şamaldsay və Uç-Kurgansk su anbarları daxildir. Kambarata-2, At-Başı su anbarları istifadədə, Kambarata 1 və Kambarata 3 su anbarları isə planlaşdırma mərhləsindədir^[2].

Anbarın adı	Maksimum tutumu	Vəziyyəti	Su anbarı	Sahəsi	Həcmi
Kambarata-1	2 300	Planlaşdırılır	Kambarata-1		4 560
Kambarata-3		Planlaşdırılır	Kambarata-3
Kambarata-2	360	İstifadə edilir	Kambarata-2		70
Kurpsay	800	İstifadə edilir	Kurpsay	12,2	370
Şamaldsay	240	İstifadə edilir	Şamaldsay		41
Daşkömür	450	İstifadə edilir	Daşkömür		140
Toktogül	1 200	İstifadə edilir	Toktogül	284,3	19 500
Uç-Kurgansk	180	İstifadə edilir	Uç-Kurgansk		52,5

Çay boyunca sahillərində Qara-Day, Narin vilayətinin Narın və Dostuk şəhərləri, Cəlalabad vilayətinin Kazarman, Toktogül su anbarı, Qaragöl, Daş-Kumir şəhərləri yerləşir.

Həmçinin bax

İstinadlar

↑ Characteristics of the Rivers of Naryn River Basin (in Russian) Arxivləşdirilib 2021-04-18 at the Wayback Machine İstifadə tarixi:2015-11-7
↑ "List of major hydroelectric facilities Kyrgyzskoy Republic" Arxivləşdirilib 2011-12-09 at the Wayback Machine(PDF) (in Russian). CA Water. İstifadə tarixi:2015-11-8

[1] Characteristics of the Rivers of Naryn River Basin (in Russian) Arxivləşdirilib 2021-04-18 at the Wayback Machine İstifadə tarixi:2015-11-7

[2] "List of major hydroelectric facilities Kyrgyzskoy Republic" Arxivləşdirilib 2011-12-09 at the Wayback Machine(PDF) (in Russian). CA Water. İstifadə tarixi:2015-11-8

[1]

[2]