Nikitaras

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Nikitas Stamatelopulos
yun. Νικήτας Σταματελόπουλος
Şəxsi məlumatlar
Ləqəbləri Nikitaras türkyeyən
Νικηταράς ο Τουρκοφάγος
Doğum tarixi 1781, 1782 və ya təq. 1784
Vəfat tarixi 25 sentyabr 1849(1849-09-25)
Vəfat yeri
Dəfn yeri Birinci Afina qəbiristanlığı
Vətəndaşlığı  Osmanlı imperiyası Yunanıstan
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti  Yunanıstan
Rütbə general
Döyüşlər Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi (Valtetsi döyüşü, Doliana döyüşü, Tripoli mühasirəsi, Dervenakiya döyüşü, Mesolongionun üçüncü mühasirəsi, Araxova döyüşü və s.)[1]
Təltifləri Gold cross of the Order of the Redeemer
İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nikitaras (yun. Νικηταράς; 1781, 1782 və ya təq. 178425 sentyabr 1849, Pirey) ləqəbli Nikitas Stamatelopulos[2] (yun. Νικήτας Σταματελόπουλος) ― Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin yunan üsyançısı. Döyüş şücaətinə görə ona Turkofaqos (yun. Τουρκοφάγος) deyilirdi, bunun da sözbəsöz mənası "türkyeyən" idi.[1]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nikitarasın doğum tarixi və yeri mübahisələr doğurur, lakin ehtimal olunur ki, o, ya Peloponnesin Messeniya rayonunun Nedussa kəndində, ya da 1784-cü il civarında Arkadiya rayonunun Leontari kəndində anadan olmuşdur. O, inqilabın ən əhəmiyyətli yunan hərbi lideri Teodoros Kolokotronisin qardaşı oğlu idi. Türk səlahiyyətlilər onu və Kolokotronisi tutmağa çalışsalar da, o, qaçmağı bacardı və Britaniya nəzarətindəki İon adalarında əmisinə qoşuldu.

Peter fon Hessin təsvir etdiyi Nikitaras

Yunanistanın Müstəqillik müharibəsi başladıqda, ikisi də ölkənin daxili bölgəsinə döndü. O, müharibənin əvvəlində Tripoli mühasirəsində yunan ordusuna komandanlıq edən Kolokotronis ilə birlikdə idi. Türk ordusu başçısı və onun adamları şəhərdən qaçmağa çalışanda Nikitaras və qoşunları türk komandirinin və qoşunlarının önünü kəsdi və qətliam törətdi. Nikitaras Dervenakiya döyüşündə məşhurluq və "türkyeyən" ayamasını qazandı, deyilənə görə orada o, beş qılınc istifadə etmişdir, dördü həddindən artıq istifadədən qırılmışdır. İnqilab çərçivəsində baş verən vətəndaşlıq müharibəsi zamanı o, əmisi ilə birlikdə Aleksandr Mavrokordatosun fraksiyasına qarşı çıxmışdır.[1]

Nikitaras güclü vətənpərvər idi, İnqilabın bir çox liderləri kimi korrupsiyaya qurşanmış deyildi. İoannis Kolettis ondan hökumət vəzifəsi qarşılığında rəqibi Odissey Andrutsosu öldürməsini istəyəndə Nikitaras təklifi rədd etdi və Kolettisə qəzəbləndi. Döyüşdən sonra qənimət götürməkdən də imtina edirdi, halbuki bu, o dövrdə Balkan nizamsız ordusunda adət almış hal idi.[1] İnqilabdan sonra o və ailəsi yoxsulluq içində yaşayırdılar.

Doliana döyüşü zamanı Nikitarasın saxlandığı ev muzeyə çevrilib

Müharibədən sonra Nikitaras əmisi Kolokotronis ilə birlikdə Yunanıstanın Bavariya kralı I Ottonnun güclü rəqibləri olduqları üçün həbs edildi.[1] O, eyni zamanda İnqilab üçün çalışmış şəxslərin hüquqları uğrunda güclü mübarizə aparırdı. Nikitaras 1841-ci ildə həbsxanadan buraxıldı, ancaq həbsdəki müddət onun sağlamlığını sarıstdı və 1849-cu ildə Pireydə öldü.

O, Mesolongionun üçüncü mühasirəsi dövründə söyləmiş sözləri ilə xüsusilə məşhurdur. Təchizatla şəhərə gələndə, aylardır maaşını almamış əsgərlər ondan pul gətirib gətirmədiyini soruşdular. Əsəbiləşən Nikitaras öldürdüyü türkdən aldığı qılıncı yerə atdı və bu sözləri dedi: "Mənim ancaq qılıncım var və mən onu məmnuniyyətlə ölkəmə verərəm". Nikos Qatsosun "Cəngavər və Ölüm" poemasında onun adı çəkilir.[3]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sitatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 5 A. S. Agapitos (1877). "Οι Ένδοξοι Έλληνες του 1821, ή Οι Πρωταγωνισταί της Ελλάδος [The Glorious Greeks of 1821, or the main Personalities of Greece]" (in Greek). Τυπογραφείον Α. Σ. Αγαπητού, Εν Πάτραις [A.S. Agapitos' printing house, in Patras]. pp. 208–216.
  2. A. S. Agapitos (1877). "Οι Ένδοξοι Έλληνες του 1821, ή Οι Πρωταγωνισταί της Ελλάδος [The Glorious Greeks of 1821, or the main Personalities of Greece]" (yunanca). Τυπογραφείον Α. Σ. Αγαπητού, Εν Πάτραις [A.S. Agapitos' printing house, in Patras]. pp. 208–216.
  3. "Gatsos". 2007-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-24.

Biblioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]