Məzmuna keç

Nina Matviyenko

Vikipediya, azad ensiklopediya
Nina Matviyenko
ukr. Ніна Митрофанівна Матвієнко
Ümumi məlumatlar
Doğum adı Ніна Митрофанівна Матвієнко
Doğum tarixi 10 oktyabr 1947(1947-10-10)
Doğum yeri Ukrayna, Jitomir vilayəti, Nedelişe kəndi
Vəfat tarixi 8 oktyabr 2023(2023-10-08)[1] (75 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Ukrayna Ukrayna
Musiqiçi məlumatları
Fəaliyyəti müğənni, aktrisa
Fəaliyyət illəri 1968—2023
Janrlar xalq musiqisi, xalq mahnısı[d]
Mükafatları Ukrayna Qəhrəmanı — 2006
2-ci dərəcəli "Knyaginya Olqa" ordeni 3-cü dərəcəli "Knyaginya Olqa" ordeni — 1997
Ukrayna SSR xalq artisti — 1985 Ukrayna SSR əməkdar artisti — 1979 "Ukraynanın milli əfsanəsi" mükafatı — 2024 Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli Mükafatı — 1988 Kiyevin fəxri vətəndaşı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nina Mitrofanovna Matviyenko (ukr. Ніна Митрофанівна Матвієнко; 10 oktyabr 1947 – 8 oktyabr 2023[1], Kiyev) — Sovet və Ukrayna müğənnisi,[2] Ukrayna SSR xalq artisti (1985), Ukrayna SSR Dövlət Mükafatı laureatı, Taras Şevçenko adına Ukrayna Milli mükafatı (1988), Ukrayna Qəhrəmanı (2006) milli mükafatları laureatı.

Həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Nina Matviyenko və Trioda qrupunun Lvovda çıxışı zamanı, 2014

Nina Matviyenko, 1947-ci il oktyabrın 10-da Ukraynanın Jitomir vilayətinin Nedelişe kəndində anadan olub. O, Mitrofan Ustinoviç və Antonina İlkovna Matviyenkonun ailəsində on bir uşağın beşincisi kimi dünyaya gəlib. Jitomir vilayətinin Radomışl rayonu, Potiyevka kəndində çoxuşaqlı ailələrin uşaqları üçün internat məktəbində təhsil alıb.

O, 1968-ci ildən Q.Q.Verevka adına Ukrayna Xalq Xorunun nəzdində vokal studiyasını bitirdikdən sonra (vokal müəllimi - Yuliya Krotkeviç) onun solisti olub. O, həmçinin "Qızıl açarlar" vokal triosu ilə əməkdaşlıq edib. Xor solisti kimi “Gənc səslər” Ümumkrayna müsabiqəsinin (1978), “Həyat boyu mahnı ilə” Ümumittifaq televiziya müsabiqəsinin (1979), Bratislavada keçirilən Ümumdünya Xalq Mahnıları müsabiqəsində (1979), XII Moskva Ümumdünya Gənclər və Tələbələr festivalında (1985) iştirak edib. 1979-cu ildə əməkdar, 1985-ci ildə isə Ukrayna SSR xalq artisti adına layiq görülüb. 1991-ci ildən “Kiyev Kamerası” Milli Solistlər ansamblının solistidir.

Müğənninin repertuarına bir çox xalq mahnıları, o cümlədən ritual, lirik, yumoristik, ballada mahnıları, XVII-XVIII əsrlərə aid Ukrayna mahnıları daxildir. Nina Matviyenko həmçinin bir çox məşhur Ukrayna bəstəkarları - Yevgeni Stankoviç, Oleq Kiva, Miroslav Skorik, İrina Kirilina, Anna Qavrilets və başqaları ilə əməkdaşlıq edib.

Müğənni qastrol və konsert fəaliyyətlərində fəal olub. Nina Matviyenko Polşa, Finlandiya, Fransa, Çexiya, Kanada, Meksika və ABŞ kimi dünyanın bir çox ölkələrində qastrol səfərlərində olub. Onun işi müxtəlif medialarda; yazılardan tutmuş CD-lərə qədər geniş miqyasda təkrarlanıb.

1975-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin filologiya fakültəsini qiyabi bitirmiş və ədəbi yaradıcılıqla fəal məşğul olmuşdur. Kiyev Milli Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin musiqi sənəti kafedrasının professoru olub.

O, bir çox televiziya tamaşalarında ("Marusya Çuray"; "Yekaterina Belokur"; "Dörd dərəyə su töküldü"), bədii filmlərdə ("Polad necə qızardı" (1975, 1-ci seriya), "Toy ittiham olunur" (1986) filmlərində), “Qızıl toy” (1987), “Saman zəngləri” (1987), “Oxun daha da uçuşu” (1990) və s.), radio tamaşalarında (“Oxun uçuşu”, “Zəriflik klarnetlər”) çəkilib. 1988-ci ildə Nina Matviyenko ilə birlikdə "Rusalka həftəsi" video filmi çəkilib. O, 1989-cu ildən Ukrayna Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür.

Müğənni bir sıra elmi-populyar filmlər, kinoxronika və sənədli filmlər, bir neçə televiziya və radio proqramlarını səsləndirib. Nina Matviyenko Nyu-Yorkdakı La Mama E.T.C. teatrında 16 tamaşada rol alıb. Aktrisanın orijinal teatr və rejissor əsərləri arasında yapon rəqqasəsi Tadaşi Endonun iştirakı ilə “Günəş altında” (1997) musiqili tamaşası, həmçinin “Qızıl daşı səpəcəyik” (1998) adlı möhtəşəm musiqili-səhnə tamaşası vardır.

2004-cü ildən ölkənin siyasi həyatında fəal iştirak edib, Narıncı inqilabda[3] və Avromeydanda iştirak edib.[4] 2014-cü ilin noyabrında o, Meydanda və ölkənin şərqində Ukrayna hərbçilərinin atəş açmasına qadağa qoyulması və silahların olmaması səbəbindən insanların ölümünü xalqın soyqırımı adlandırıb.[5]

2022-ci ilin fevralında o, Rusiyanın Ukraynaya hücumunu pisləyib. Müğənni həmçinin Rusiya hərbçilərinə xəbərdarlıq edərək bildirib ki, onlar dağıtdıqları bütün Ukrayna şəhərləri və öldürdükləri ukraynalıların pulunu ödəyəcəklər.[6]

O, 8 oktyabr 2023-cü ildə 75 yaşında vəfat edib.[7] O, Kiyevdəki Zverinetski qəbiristanlığında dəfn edilib.[8]

Ailəsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1971-ci ildə o, məşhur Ukrayna folklorşünası və etnoqrafı İvan Qonçarın oğlu rəssam Pyotr Qonçarla (1949-cu il təvəllüdlü) ailə həyatı qurub.

Cütlüyün oğulları İvan (1973-cü il təvəllüdlü), Andrey (1974-cü il təvəllüdlü) və qızı Antonina (1981-ci il təvəllüdlü) olmaqla 3 övladı var. Oğulları atalarının yolu ilə gedib rəssamdırlar. 2005-ci ildə İvan Matviyenko rahib oldu.[9]

Qızı Antonina Matviyenko anasının işini davam etdirir, ansamblda oxuyur və müsabiqələrdə iştirak edir.

Mükafatları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Filmoqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Film

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • 1973 — Polad necə qızardı (1 ser.) - Valya rolunda
  • 1986 — Toyu ittiham olunur
  • 1987 — Saman zəngləri - Katerina rolunda
  • 1990 — Oxun daha da uçuşu
  • 1998 — Heyvanın təbəssümü / Посмішка звіра (ukraynca)

Vokal

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • 1972 — İtmiş sertifikat
  • 1984 — İvanko və çar Poqanin (layla ifa edir)
  • 1988 — Dağlar tüstülənir / Гори димлять (ukraynca)
  • 2004 — Soroçinskaya yarmarkası (filmin uvertürası kimi ifa olunan mahnı)
  • 2005 — Dünyanın ninniləri

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 Умерла Нина Матвиенко. UNIAN.
  2. ↑ МАТВІЄНКО НІНА МИТРОФАНІВНА — СПІВАЧКА, НАРОДНА АРТИСТКА УКРАЇНИ[ölü keçid] (ukr.)
  3. ↑ "Ніна Матвієнко: «Януковичу сказала, що маємо бути у Європі»". 4 avqust 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 mart 2014.
  4. ↑ "Ніна Матвієнко зникла з екрану Житомирського телебачення через Євромайдан". 6 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 mart 2014.
  5. ↑ "Нина Матвиенко: «То, что сейчас происходит, — это геноцид нации! А то, что было зимой на Майдане, — это было только началом этого геноцида» — Интервью звезд — Популярная певиц…". 8 dekabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 dekabr 2014.
  6. ↑ "Нина Матвиенко напомнила российским оккупантам о расплате". 4 aprel 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2022.
  7. ↑ "Умерла Нина Матвиенко: дочь сообщила о смерти легендарной певицы". uanews.net. 8 oktyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 oktyabr 2023.
  8. ↑ "Дочь Нины Матвиенко озвучила последнее желание матери". Тwomanel.com (rus). 11 oktyabr 2023. İstifadə tarixi: 11 oktyabr 2023.
  9. ↑ Gazeta.ua. "Сын Нины Матвиенко постригся в монахи". Gazeta.ua (rus). 10 iyul 2007. 19 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 oktyabr 2023.
  10. ↑ "Указ Президента України від 21 серпня 2020 року № 335/2020 «Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня незалежності України»". 15 aprel 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 avqust 2020.
  11. ↑ "Указ Президента України 18 серпня 1997 року № 828". 2 iyun 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 iyun 2015.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Nina_Matviyenko&oldid=8551606"