Paris Notr-Dam kilsəsi (roman)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Notrdam kilsəsinin qozbeli səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Paris Notr-Dam kilsəsi
fr. Notre-Dame de Paris
Notre Dame de Paris Victor Hugo Manuscrit 1.jpg
Müəllif: Viktor Hüqo
Janr: Romantizm, qotik roman
Orijinalın dili: Fransızca
Yazılma tarixi: 1831
Orijinal nəşr olunub: 16 Mart 1831
Tərcüməçi: Mikayıl Rəfili
Yusif Vəzir Çəmənzəminli
Nəşriyyat: Azərnəşr
Nəşr: 1936
Səhifə: 940 (orijinal)
512 (tərcümə)
Növ: Roman
978-9952-36-191-9

Paris Notr-Dam kilsəsi (fr. Notre-Dame de Paris) və ya Notr-Dam kilsəsinin Qozbeli (ing. The Hunchback of Notre-Dame) — Fransa yazıçısı Viktor Hüqonun 1831-ci ildə yazdığı qotik və romantizm janrlarında olan əsər. Fransız ədəbiyyatında tarixi roman janrının zirvəsi hesab olunur.

Romanın fransızca olan orijinal adı, "Notre-Dame de Paris"-dir. Azərbaycan dilinə, "Paris Notr-Dam kilsəsi" kimi tərcümə olunur. Paris Notr-Dam kilsəsi Paris şəhərinin mərkəzində yerləşən katolik kilsəsidir və Fransa paytaxtının başlıca simvoludur. Lakin 1833-cü ildə ingilis tərcüməçi və yazıçı Frederik Şoberl, əsəri ingilis dilinə tərcümə edərkən, adını "The Hunchback of Notre Dame" yəni "Notr Damlı Qozbel" kimi göstərmişdir. Bu ad, əsərin baş qəhramanı "Kvazimodo" üzərinə adlandırılmışdır. Sonradan bu ad, əsərin beynəlxalq adı ola biləcək qədər önəmli olmuşdur.

Mikayıl Rəfilinin rus dilindən tərcüməsi və Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin redaktəsi ilə 1936-cı ildə nəşr edilən bu əsər, nəşriyyat tərəfindən Azərbaycan ədəbi dilinə uyğunlaşdırlmış və "Paris Notr-Dam kilsəsi" olaraq adlandırılmışdır.[1]

Əsərin yazılmasından əvvəl[redaktə | əsas redaktə]

19-cu əsrin əvvəllərində Paris şəhər layihəçiləri, baxımsızlıq səbəbindən Notr-Dam kilsəsinin kafedralını sökmək istəyirlər. Viktor Hüqo xalqın diqqətini kilsəyə çəkmək üçün "Paris Notr-Dam kilsəsi" əsərini yazmağı düşünür. Roman, kafedralın sökülməməsi üçün, kampaniya başladılmasına səbəb olur və kafedralın sökülməsi planını alt-üst edir. Hətda kafedralın təmir olunmasında böyük rol oynayır.[2] Roman 1831-ci ildə çap edildikdən sonra gözlənilən nəticəni verib və kafedral layiq olduğu dəyəri görüb.

Əsərin yazılması[redaktə | əsas redaktə]

Viktor Hüqo 1829-cu ildə əsəri yazmağa başladı. Dövrünə görə çox zaman məhv edilən, yeni üslüblarla dəyişdirilən qotik memarlıq üslubunun dəyərini bu əsərlə daha da qabarıq şəkilə gətirməyə çalışdı.

Əsərin yazılmasından sonra[redaktə | əsas redaktə]

Əsərin populyarlığı kilsəyə ictimai marağı xeyli artırmış oldu. Kitab işıq üzü görəndən 10 il sonra, 1841-ci ildə Fransa, Eugène Viollet-le-Duc və Jean-Baptiste Lassus adlı iki memara Notre-Dame kilsəsinin bərpasını tapşırdı. Görülən işlər siyahısına daş üzlüyüynün təzələnməsi, heykəllərin bərpası, binanın içərisində köməkçi otaqların bərpası, pəncərə şüşələrinin təzələnməsi, binanın arxitekturasına qarqoylların əlavə edilməsi əlavə olundu. Bütün bu işlərin görülməsinə 23 il vaxt sərf olundu.

Uyğunlaşdırma[redaktə | əsas redaktə]

Filmlər[redaktə | əsas redaktə]

Filmin adı İstehsal tarixi Rejissor(lar) İstehsalçı Dili Vaxtı Büdcəsi Gəliri Film haqqında
Esmeralda 1905 Alice Guy-Blaché,
Victorin-Hippolyte Jasset
Flag of France.svg Fransa Səssiz 10 dəqiqə - - Əsərə uyğunlaşdırılan ilk ekran işidir.
Notr-Damlı Qozbel 1911, Dekabr Albert Capellani Flag of France.svg Fransa, Pathé Frères
Flag of the United States.svg ABŞ, General Film Company
Səssiz 36 dəqiqə - -
Parisin Sevgilisi 1917, 22 Yanvar J. Qordon Edvards Flag of the United States.svg ABŞ Səssiz - - -
Esmeralda 1922 Edvin J. Kollins Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya, Universal Pictures Səssiz 13 dəqiqə - -
Notr-Damlı Qozbel 1923, 2 Sentyabr Uallace Uorsley Flag of the United States.svg ABŞ, Universal Pictures Səssiz 102 dəqiqə $1,250,000 $3,500,000
Notr-Damlı Qozbel 1939, 29 Dekabr Uilliam Dieterle Flag of the United States.svg ABŞ, RKO Radio Pictures İngiliscə 116 dəqiqə $1,826,000 [3] $3,155,000[4] Əsərə uyğunlaşdırılan ilk səsli filmdir.
Notr-Damlı Qozbel 1956, 23 Noyabr Jean Delannoy Flag of France.svg Fransa/Flag of Italy.svg İtaliya, Paris Film Productions Fransızca 115 dəqiqə $1,000,0000 $2,250,000[5]
Notr-Damlı Qozbel 1986, 27 Avqust - Flag of Australia.svg Avstraliya/Flag of the United States.svg ABŞ
Flag of the United States.svg ABŞ, Image Entertainment
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya, The Rank Organisation
İngiliscə
Fransızca
İspanca
52 dəqiqə - - İlk animasiya filmidir.
Notrdam kilsəsinin qozbeli 1996, 21 İyun Qari Trousdale,
Kirk Uise
Flag of the United States.svg ABŞ, Walt Disney Pictures İngiliscə 91 dəqiqə $100,138,851[6] $325,338,851[6] Animasiya filmidir.
Qozbelin Sirri - - - - - - - Animasiya filmidir.
Parisli Qozbel 1999 Patrik Timsit Flag of France.svg Fransa Fransızca 100 dəqiqə $11,000,000 $12,800,000 Komediya filmidir.

Teleseriallar[redaktə | əsas redaktə]

Serialın adı Yayım tarixi Rejissor(lar) İstehsalçı ölkə Dili Sezon sayı Seriya sayı Baş rollarda
Notr-Damlı Qozbel 08.03.1966-16.04.1966 Vincent Tilsley Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya İngiliscə 1 7 Peter Woodthorpe - Kvazimodo
Gay Hamilton - Esmeralda
Notr-Damlı Qozbel 18.07.1977-? Alan Cooke Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya İngiliscə ? ? Kenneth Haigh - Klaud Frollo
Uarren Klark - Kvazimodo
Mişelle Neuell - Esmeralda
Kvazimodonun Sehrli Macəraları 1996-1996 ? Flag of Canada.svg Kanada
Flag of France.svg Fransa
İngiliscə
Fransızca
1 26 -


Video oyun[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Viktor Hüqo Paris Notr-Dam kilsəsi" (azərb.). kitabyurdu.org.
  2. fr. Cathédrale d’art et d’histoire Vitraux.
  3. Richard Jewel, 'RKO Film Grosses: 1931-1951', Historical Journal of Film Radio and Television, Vol 14 No 1, 1994 p37-49
  4. Richard Jewel, 'RKO Film Grosses: 1931-1951', Historical Journal of Film Radio and Television, Vol 14 No 1, 1994 p37-49
  5. "Top Grosses of 1957", Variety, 8 January 1958: 30
  6. 6,0 6,1 "The Hunchback of Notre Dame". Box Office Mojo.
  7. *Paris Notr-Dam kilsəsi "Killer List of Videogames" saytında