Oftalmologiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Slit lamp Eye examination by Ophthalmologist.jpg

Oftalmologiya (yun. ὀφθαλμός "göz" + λόγος "tədris")[1]gözü, onun anatomiyasını, fiziologiyasınıxəstəliklərini öyrənən, həmçinin göz xəstəliklərinin müalicəsi və profilaktikası üsullarını işləyib hazırlayan tibb sahəsi.

Oftalmoloq — gözləri tibbi və cərrahi üsulla müalicə edən xüsusi təhsil almış həkim.[2]

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Oftalmologiya qədim dövrlərdə yaranmışdır.[3] Eramızdan əvvəl II minilliyin ortalarında Misirdə yaşamış göz xəstəliklərini müalicə edən şəfaçılardan biri olan Peni Ank İrinin məzar daşı üzərində həkk olunmuş adı və təsviri bu günə qədər gəlib çatmışdır.[4]

Kornelius Sels (e.ə. I əsr) irisin, siliyer cismin, gözün ön və arxa kameraların mövcudluğunu müəyyən etmişdir. O, həmçinin korluğu 2 hissəyə bölmüşdü: geri dönməz — korluğa səbəb qlaukoma və geri dönən — korluğa səbəb katarakta olanda. Sels XVII-ci əsrin ortalarına qədər istifadə edilən kataraktın azaldılması texnikasını təkmilləşdirmişdir.

Ərəb əsilli həkim İbn əl-Heysəm (Əlhazen, eramızın X—XI əsrləri) Avropada eynəklərin ixtirasına və müasir görmə nəzəriyyələrinin yaranmasına böyük töhfə verən “Optika kitabı”nı yazmışdır. Əbu Əli ibn Sinanın (İbn Sina, eramızın X əsri) məşhur “Tibbi təbabət Kanonu” əsəri 500 ildən artıq müddət ərzində həm ərəb ölkələrində, həm də Avropada göz xəstəliklərinin əsas bələdçisi olmuşdur.[5]

XIX-cu əsrdə müasir oftalmologiyanın inkişafında mühüm rol oynamış ingilis cərrahı Corc Kritçet etdiyi oftalmoloji əməliyyatlar və nəşrləri ilə Avropada şöhrət qazanmışdır.[6]

Xəstəliklər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dolayı oftalmoskopiya

Oftalmoloqların müalicə etdiyi ən çox yayılmış xəstəliklərin bəzilərinin qısa siyahısı:[7][8]

  • Katarakta
  • Həddindən artıq göz yaşının axması (göz yaşı kanalının tıxanması)
  • Proptoz (qabarmış gözlər)
  • Tiroid göz xəstəliyi
  • Göz şişləri
  • Ptoz
  • Diabetik retinopatiya
  • Quru göz sindromu
  • Qlaukoma
  • Makula degenerasiyası
  • Retina dekolmanı
  • Endoftalmit
  • Refraksiya xətaları
  • Çəpgözlük (gözlərin düzgün düzülməməsi və ya sapması)
  • Göz travması
  • Orbital sınığı

Alt ixtisaslar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Oftalmologiyaya müəyyən xəstəliklər və ya gözün müəyyən hissələrinin xəstəlikləri ilə məşğul olan alt ixtisaslar daxildir. Onlardan bəziləri bunlardır:

  • Ön seqment cərrahiyyəsi
  • Göz qişası, səthi və xarici xəstəliklər
  • Qlaukoma
  • Neyro-oftalmologiya
  • Göz onkologiyası
  • Okuloplastika və orbit cərrahiyyəsi
  • Oftalmik patologiya
  • Uşaq oftalmologiyası / çəpgözlük (gözlərin düzgün düzülməməsi)

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Arxivlənmiş surət". July 17, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 24, 2022..
  2. "Ophthalmology". 2020-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-28.
  3. "Возникновение офтальмологии можно отнести к каменному веку" (rus). 2021-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-28. (#parameter_ignored_suggest)
  4. "История лечения глазных болезней — античность". okomed.ru. 2021-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-28. (#parameter_ignored_suggest)
  5. По материалам сайта Клиническая офтальмология Arxivləşdirilib 2014-04-27 at the Wayback Machine
  6. "The British Journal of Ophtalmology, August 1923. British masters of ophtalmology series — George Critchett" (PDF). 2022-01-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-03. (#parameter_ignored_suggest)
  7. WebMD. "What Causes Eye Problems?". WebMD. 2019-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.
  8. "EyeWiki". eyewiki.org. 2022-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-22.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]