Olenok

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Olenok
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Mənbə yüksəkliyi 1.210 m
Mənsəbi Laptevlər dənizi
Mənsəb yüksəkliyi 0 m
Uzunluğu 2292km km
Hövzə sahəsi 219.000 km²
Olenok is located in Rusiya Yakutiya
mənbəyi
mənbəyi
Lua error in Module:Location_map at line 349: Seconds were provided for longitude without minutes also being provided.
Commons-logo.svg Olenok Commonsda

Olenok (saxa Өлөөн) — Rusiya ərazisində Şərqi Sibirdən axan çay. Krasnoyarsk diyarı ərazisindən axaraq Yakutiya ərazisində dənizə tökülür. Rusiyanın ən uzun çaylarından biridir. Cəmi 92 km məsafədə naviqasiya mümkündür[1]

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Olenyok.png

Çay Orta Sibir öndağlığı ilə Şimali Sibir çökəkliyi ilə axır. Laptevlər dənizinə daxil olan Olenok körfəzinə tökülür. Dənizə töküldüyü yerdə sahəsi 475 km² olan delta əmələ gətirir. Çayın uzunluğu 2292 km, hövzəsinin sahəsi 219 min. km² təşkil edir.

Çayın deltasında bir qrup adalar vardır: Canqılax, Kuqun-Arıta, Ulaxan Arı (iri adalar), Bılıktax-Arıta, Oççuquy-Arı, Oqonner-Arıta, Ot-Arı, Bolder-Arıta, Syuqyulder-Arlta, Olete-Arıta, Okuollax-Arıta, Kersyose-Arıta, Xobuox-Arıta, Kasyan-Arıta, Şved-Mayaktax-Arıta, Eppet-Belkey, Kyiryor-Arı, Tonqolox-Belkee, Xastax-Arı, Tiqyan-Arı, Xaxıs-Belkee, Borid-Arıta, İsay-Belkee (kiçik adaları).

Çayın dənizə töküldüyü yerdə Şaxtalax-Arı adası yerləşir.

Qolları[redaktə | əsas redaktə]

Əsas qolları: Arqa-Sala, Bur, Ukukit, Birekte, Kuoyka, Beençime, Buolkalax (sağdan), Siliqir, Alakit (soldan).

Yaşayış məntəqələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Olenok
  • Xarıyalax
  • Taymılır
  • Ust-Olenok

Deltadakı axınlar[redaktə | əsas redaktə]

Ulaxan-Ues — nərələrin yayıldığı çaydır[2], burada balıq sənayesi inkişf etmişdir[3][4]. Burads: Oqonner-Kubata, Oqonner-Arıta, Ulaxan-Arı.

Hidrologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən qar və yağış suları ilə qidalanır. Gursululuq dövrü iyundan sentyabra qədər davam edir. Oktyabrdan maya qədər buzla örtülü olur.

1965—1984 illər ərzində illik su sərfiyyatı.[5]


Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Çay balıqlarla zəngindir. Cəmi 95 km naviqasiyaya yararlıdır.

Əlavə məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Çayın mənsəbində Pronçiş Vasiliya Vasileviç və Tatyana Fedorovnanın qəbrləri vardır. 1936-cı ildə Böyük Şimal ekspedisiyasının üzvləri olmuşlar.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Оленёк, География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. Под редакцией проф. А. П. Горкина. 2006.
  2. http://faolex.fao.org/docs/texts/rus52917.doc ПОСТАНОВЛЕНИЕ от 23.04.74 г. N 246 О ДОПОЛНЕНИИ ПЕРЕЧНЯ РЕК, ИХ ПРИТОКОВ И ДРУГИХ ВОДОЕМОВ, ЯВЛЯЮЩИХСЯ МЕСТАМИ НЕРЕСТА ЛОСОСЕВЫХ И ОСЕТРОВЫХ РЫБ
  3. Ov Departamenti
  4. Департамент охотничьего хозяйства
  5.  (ing.) Olenek Basin, UNH/GRDC Composite Runoff Fields

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]