Omurtaq xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qurucu Omurtaq xan
bolq. Кан Омуртаг
Qurucu Omurtaq xan
Omurtaq xan, XI əsr rəsmi
Bayraq
Birinci Bulqar dövlətinin XIV imperatoru
814 — 831
Sələfi: Krum xan
Xələfi: Malamir xan
 
Dini: Tenqriçilik
Vəfat tarixi: 831(831-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Sülalə: Dulo sülaləsi
Atası: Krum xan
Uşaqları: Malamir xan
Enravota
Zvinitsa

Qurucu Omurtaq xan[1] — (bolq. Кан Омуртаг) - Bulqar xanı. 814-831ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.[2][3] Onun dövründə mərkəzi hakimiyyət güclənmiş, yeni binalar tikilib hazırlanmışdır[4]

Xarici siyasəti[redaktə | əsas redaktə]

İlk illəri[redaktə | əsas redaktə]

Omurtaq xanın ilk illərində hakimiyyət 3 qəyyuma aid idi: Dukum, Diçenq və Çoq. Onlar xristianlığın yayılmasının qarşısını almağa çalışırdılar. Bizanslılarla 814-cü ildə baş verən döyüşdə Omurtaq xan qaça bilmiş, bulqarlar məğlubiyyət almışdı. Bizans Franklarla ittifaqa girmək istəyirdi. Omurtaq buna görə də 815-ci il sülhünü imzalamalı oldu. Bu sülhə görə sərhəd müəyyən olundu, həmçinin əsirlər dəyişdirildi. 30 il boyunca davam edəcək olan atəşkəs imzalandı.

Franklarla münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

818-ci ildə keçmiş Avar xaqanlığı ərazisində slavyanların üsyanı başlamış, franklar tərəfindən dəstək görmüşdü. Omurtaq xan frankları məğlub edərək üsyanı yatırtmışdı.

Daxili siyasəti[redaktə | əsas redaktə]

Bizansla sülh imzalandığı üçün stabil yaşayan ölkədə yenidənqurma işləri başlamışdı.

İdarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Xristianların edamı, X əsr

Xan üsyanlardan sonra qəbilə hakimiyyətini ləğv edərək ölkəni komitatlara böldü. Hər bölgənin komitatı xan tərəfindən təyin olunurdu. Komitatlar öz növbəsində jupilər adlanan mahallara bölünürdü. Paytaxt xüsusi statusa malik idi. Ordu təkmilləşdirildi və qəbilə şəklində bölünməkdənsə sistematik şəkildə say sistemi ilə bölünməyə başladı. Xan kovxaniçirqu-boyul vəzifələrini təsis etdi.

Yenidənqurma[redaktə | əsas redaktə]

Omurtaq xan dağılmış Pliskanın bərpası və digər şəhərlərin tikintisinə nəzarət etməyə başladı. Bu işlərinə görə ona Qurucu ləqəbi verilmişdir. Yeni saray, Göy Tanrı üçün böyük məbəd, TarnovoÇepelar qəsrləri də bu sıraya daxildir.

Xristianlığın təqibi[redaktə | əsas redaktə]

Omurtaq xan xristianlığın düşməni idi və onları təqib edirdi. Hətta böyük oğlu Enravota xristian olduğu üçün onu vərəsəlikdən çıxartmışdı.

Toponimlər[redaktə | əsas redaktə]

Antarktikanın Livinqston adasında Omurtaq keçidi mövcuddur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Essential History of Bulgaria in Seven Pages, p. 3, Lyubomir Ivanov, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, 2007
  2. Mosko Moskov, Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane), Sofia 1988.
  3. Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofia 1999.
  4. John V. A. Fine Jr., The Early Medieval Balkans, Ann Arbor, 1983.