Livinqston adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Livingston adası
ing. Livingston Island
Livingston-Island-Map-2010.jpg
Qrinviç adasının yerləşməsi.
62°36′00″ c. e. 60°30′00″ q. u.
Ölkə Antarktida Antarktida
Arxipelaq
Sahəsi 798 km²
Uzunluğu
  • 73 km
Eni 35 km
Hündür nöqtəsi 1700 m
Əhalisi
  • 0 nəf.
Livingston adası xəritədə
Livingston adası
Livingston adası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Fruslend zirvəsi

Livingston (ing. Livingston Island), həmcinin Smolensk[1]Cənubi Şetland adaları qrupuna daxil olan ada.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Antarktidada yerləşən Rokmorel burnundan 110 km şimal-qərbdə yerləşir. Horn burnundan isə 809 km məsafədə yerləşir. Dieqo-Ramires adalarından 796 km, Folklend adalarından 1063 km, Cənubi Georgiyadan 1571 km, Cənub qütbündən isə 3040 km məsafədə qərarlaşır.

Livinqston adasından qərbdə Qrinviç adası, şərqdə Snou adası, şimalda isə Desepşen adası yerləşir. Ada qərbdən şərqə 73 km, şimandan cənuba isə 5–36 km məsafədə uzanır. Livinqston adasının sahəsi 798 km²[2][3] təşkil edir.

Yaxınlığında çoxlu sayda kiçik ada və qayalıqlar vardır. Nisbətən iri adalardan Raqqid və Aypara adasını göstərmək olar. Demək olar ki, ada bütünlüklə buzla örtülüdür. Bircə Bayers yarımadası (61 km²) buzdan azadır. Üzərində vulkanik külünün təbəqəsinə rast gəlinir. Bu isə Desepşen adasındakı vulkanın təsiri ilə meydana gəlmişdir[4]. Adanın ən hündür zirvəsi Frislend zirvəsidir. Zirvə Tanqra dağlarının bir pikidir. Dağın hündürlüyü 1700 metr təşkil edir.

İqlimi olduqca qlsa vaxt ərzində dəyişə bilir. Havası küləkli, rütubətli və yağmurludur. Yayda temoeratur + 3 °C, qışda isə 11 °C təşkil edir. Güçlü küləklər zamanı temoeratur 5-10 dərəcə aşağı enir. Fevral ayınln orta temperaturu +2,6 °C, avqust ayının isə -4,6 °C təşkil edir. İllik yağıntınln miqdarı 377 mm[5]-dir

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Uilyams burnu, Uilyams Smit tərəfindən 19 fevral 1819 ildə kəşf edilmişdir.
Qütb stansiyası

Ada ilk dəfə 19 fevral 1819 ildə ingilis Uilyams Smit kəşf etmişdir. O, 60°Cənub enliyində olan insan olmuşdur[6]. İki il sonra 6 fevral 1821 ildə adanın cənubunda Faddey Bellinshauzenlə Nataniel Palmer görüşmüşlər. Bellinshauzen adanın dəqiq yerini müəyyənləşdirərək onun təsvirini vermişdir. Adanı Smolensk döyümü şərəfinə Smolensk adlandırmışdır[7]. Adanı ingilis və amerikanlar Frislend[3] adlandırırdılar.

Livinqston adının təqtiqlənmədindən sonra[8] Smolensk toponiminin qorunması məqsədi ilə adanı Desepşen adasından ayıran boğaza Smolensk adı yerilmişdir[9].

1957-58 illərdı Hanna burnunda Britaniyaya məxsus olan Station P stansiyası fəaliyyət göstərirdi. 1988 ildən adada iki daimi qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.

Xəritə[redaktə | əsas redaktə]

Livinqston və Smit adasının xəritəsi

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Smolensk adası". Смоленская неделя. 11 марта 2011. http://smolweek.com/obshchestvo/istoriya/355-ostrov-smolensk.html. İstifadə tarixi: 15 ноября 2015.
  2. L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2010. ISBN 978-954-92032-9-5 (First edition 2009. ISBN 978-954-92032-6-4)
  3. 3,0 3,1 Ivanov, L. and N. Ivanova. Livingston Island. In: Antarctic: Nature, History, Utilization, Geographic Names and Bulgarian Participation. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2014. pp. 16-20. (in Bulgarian) ISBN 978-619-90008-1-6 (Second revised and updated edition, 2014. 411 pp. ISBN 978-619-90008-2-3)
  4. López Martínez, J., Ed. 1992. Geología de la Antártida Occidental. Simposios T3. Salamanca: III Congreso Geológico de España y VIII Congreso Latinoamericano de Geología. 358 p.
  5. Labajo, A. 2008. Updated Information on Spain’s Antarctic and Sub-Antarctic «Weather-Forecasting» Interests. For The International Antarctic Weather Forecasting Handbook: IPY 2007-08 Supplement.
  6. Headland, R. 2009. A Chronology of Antarctic Exploration: A Synopsis of Events and Activities From the Earliest Times Until the International Polar Years, 2007-09. London: Bernard Quaritch. 722 pp.
  7. Беллингсгаузен, Ф. 1831. Двукратные изыскания в Южном Ледовитом Океане, и плавание вокруг света, в продолжение 1819, 1820 и 1821 годов. Две части. С атласом в 64 л. Санкт-Петербург. В типографии Глазунова. Ч. I 397 с., ч. II 326 с. (Карта Южнаго полушария(rus.)
  8. Livingston Island (RUS). SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
  9. Smolensk Strait. SCAR Composite Antarctic Gazetteer

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]