Osmanlı bayrağı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Osmanlı bayrağı
1844-cü ildə qəbul edilən Osmanlı bayrağı
Qəbul edilib1844
1908-ci ildə İkinci Məşrutiyyət elanında Osmanlı bayraqları

Osmanlı bayrağıOsmanlı imperiyasının mövcudiyyəti boyunca istifadə etdiyi müxtəlif bayraqları ifadə edir.[1]

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Osmanlı imperiyasının klassik dövrdə istifadə etdiyi müəyyən bayrağı yoxdur. Sultanların suvernelik əlamətləri olaraq müxtəlif tuğ, tuğra və sancaqlar istifadə edilmişdir. Osmanlı dövlətinin quruluşu ilə dövlətin varlığının simvolu olaraq Səlcuqlu hökmdarı tərəfindən Osman Qaziyə Ağ Sancaq göndərilmişdir.

Ay-ulduzun simvol olaraq qəbulu III Mustafa (1757–1774) dövründə başlamış, I Əbdülhəmid (1774–1789) və III Səlim (1789–1807) dövrlərində davam etmişdir. Alfred Znamierovskiyə görə, Osmanlı imperiyasının ay-ulduzlu qırmızı bayrağı istifadə etməyə başlaması 1793-cü ildən başlamışdır. Bu ilə aid əmrdə donanma kalyonlarına çəkilərək sancaqların al rəngdə olması və üzərilərində ağ ay və ulduzun olması əmr edilmişdir. 1844-cü ildə bu bayrağın bir versiyası Tənzimat reformunun bir hissəsi olaraq rəsmi Osmanlı bayrağı edildi. Bu bayraq hələ də Türkiyə Respublikasının bayrağı olaraq istifadə edilməkdədir. Bayrağın geometric xüsusiyyətləri 1936-cı ildəki "Türk bayraq qanunu" ilə hüququ baxımdan standartlaşdırılmışdır.

Erkən dövrdə bayraqdakı ulduzun guşə sayı müəyyən deyildir. 5 guşəli ulduz xaricində fərqli ulduzlar da istifadə edilmişdir.[2] Məsələn, Koltonun 1862-ci il tarixli "Delineation of Flags of All Nations" kitabına bayraq 8 guşəli ulduzla göstərilmişdir. Steenbergenin eyni il yayımlanan "Vlaggen van alle Natien" kitabında 6 guşəli ulduzdan istifadə edilmişdir. İmperiyanın irəlidəki illərində ay və ulduzlu bayrağın istifadəsi (beş guşəli ulduzla) fotolarla sənədləşdirildi. Bundan əlavə, Osmanlı imperiyasının irəli dövrdəki bayrağının ay-ulduz olaraq adlandırımasının dövlət qeydləri vardır.

Dövlət bayraqları (1326-1924)[redaktə | əsas redaktə]

Savaş bayraqları[redaktə | əsas redaktə]

Şəxsi bayraqlar[redaktə | əsas redaktə]

Ulduz və Aypara simvolu mənbəyi[redaktə | əsas redaktə]

19-cu əsrdə Osmanlı bayraqlarında istifadə olunan ulduz-aypara Bizans imperiyasından qəbul edildiyi irəli sürülmüşdür.[3] Franz Babinger (1992), ayparanın Asiyanın daxili hissəsindəki türk tayfaları ilə birlikdə daha qədim bir ənənəyə sahib olduğunu qeyd edərək bu imkanı təklif edir. Aypara və ulduz Bizansın sikkələrində, eramızdan əvvəl 4-cü əsrdən bəri tapılmışdır və Bizans imperiyasının sikkələrində və 13-cü əsrə qədər xristian döyüşçü müqəddəslərinin qalxanlarında təsvir edilmişdir.[4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Standard of the Caliph". 7 fevral 2015 tarixində arxivləşdirilib.
  2. "Ottoman Empire: Sultan's standard". 4 iyun 2012 tarixində arxivləşdirilib.
  3. Nigel Wilson (2013). "Byzantium". Encyclopedia of Ancient Greece. Routledge. (#parameter_ignored)
  4. Piotr Grotowski (2010). Arms and Armour of the Warrior Saints: Tradition and Innovation in Byzantine Iconography (843–1261). Brill. (#parameter_ignored)