Pinargözü mağarası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pinargözü
Ümumi məlumatlar
Dərinliyi 720[1] m
Uzunluğu 16[2] m
Kəşf tarixi 1964
Yerləşməsi
37°41′44″ şm. e. 31°18′33″ ş. u.
Ölkə Türkiyə Türkiyə
Pinargözü xəritədə
Pinargözü
Pinargözü

Pinargözü (türk. Pinargözü Mağarası, suyun gözü) — Türkiyənin cənub-qərbində mağara. Mağara Isparta ilində yerləşir. Pinargözü mağarası Yenişarbademli ilçəsindən 11 km qərbdədir. Mağara uzunluğu 10-16 km-dir. Uzunluğuna görə mağara Türkiyədə birinci, Avropada isə ikincidir. Mağara girişi 1550 metr yüksəklikdə, Dedegel dağının yamacındadır. Giriş ölkənin Qızıldağ milli parkının ərazisindədir. Mağara daxilində çay, göl və şəlalə mövcuddur. Mağara daxilində olan suyun temperaturu 4–5 °C-dir. Mağara havasının temperaturu 5 ° C-dir. Mağara girinşində sürətli axım mövcuddur və daima güclü külək əsir. Küləyin sürəti 166 km /s-dır. Mağara stallaktitstalaqmitlərlə zəngindir. Mağara daxili sona qədər tədqiq olunmayıb. Hər il mağara daxilində yeni ərazilər aşkar olunur. Pınargözü mağarası Tavr dağlarının karst proselərinin güclü getdiyi bölgədədəir. Ümumi sahəsi 40 000 km²-dir. Ərazinin süxurları əsasən trias yaşlıdır. Mağaraya giriş məhdudiyyəti var.

Kəşfi[redaktə | əsas redaktə]

Pinagözü mağarası ilk dəfə 1964-cü ildə türklərin «mağaraların atası» adlandırdığı Temuçin Aygen tərəfindən kəşf edilmişdir.[3][4] Onun mağara daxilinə yürüşü giriş yaxınlığında su dolması və ya sifon yaranması səbəbi ilə dayandırılmışdır. Fransız və türk speleoloqları ilk dəfə olaraq sifon hissəni keçərək mağaranın daxilinə girə bilmişlər (1965).[5] 1992-ci ilə kimi aparılan tədqiqatlar nəticəsində mağara uzunluğunun 12 km olması müəyyənləşdirildi[3]. 2011-ci ildə fransız tədqiqatçılar elan etdilər ki, mağara 16 km uzunluğa malikdir.[4] 2015-ci ilin avqustunda türk speleoloqları bəyanat verdilər ki, fransızların göstərdiyi məlumat özünü doğrultmadı. Araşdırma nəticəsində onlar mağara uzunluğunun 10,5 km olduğunu məyyən etmişdilər.[4]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Bayari, C. Serdar; Özbek, Onur (May 1995). "An Inventory of Karstic Caves in the Taurus Mountain Range (Southern Turkey): Preliminary Evaluation of Geographic and Hydrologic Features" (PDF). Cave and Karst Science. 21 (3): 81–92.
  • Cassely, Ian (1976). "Turkey 1975" (PDF). Proceedings of the University of Bristol Spelaeological Society. 14 (2): 185–188 – ubss.org.uk vasitəsilə.
  • Clarke, Mike (December 1970). "Pinar Gozu". Bulletin of the British Speleological Association. New Series No. 2: 11–14 – British Caving Library vasitəsilə.
  • French Federation of Speleology (1990). Rapport D'Expedition A Pinargôzü Turquie 1988-1989 (PDF) (Hesabat). 1–35. İstifadə tarixi: 2018-08-25 – Fédération Française de Spéléologie vasitəsilə.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Gunn, John (2004). Encyclopedia of caves and karst science. New York: Fitzroy Dearborn. səh. 1587. ISBN 0203483855. OCLC 252813655.
  2. "Mağaralar". www.ispartakulturturizm.gov.tr (türk). İstifadə tarixi: 2018-08-25.
  3. 1 2 "Pınargözü TAY-Yerlesme Ayrıntıları". tayproject.org. 2016-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-12.
  4. 1 2 3 "Pınargözü Mağarası'nda Harıtalandirma Çalişmasi Yapiliyor". Eğirdir Haber Akın Gazetesi. 2015-08-24. Archived from the original on 2016-10-01. İstifadə tarixi: 2017-07-12.
  5. "Nouveaux horizons". www.speleoclubdeparis.fr (fransız). Spéléo-club de Paris. 2009-04-26. İstifadə tarixi: 2017-07-12.