Pont üsyanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pont üsyanı
Tarix Dekabr 1920 - 6 Fevral 1923
Yeri Qara dəniz regionu
Nəticəsi Savaşın sonunda qiyam tamamən yatırıldı.
Münaqişə tərəfləri

Türkiyə Türk Milli Hərəkatı

Tr ponto2.gif Pontus Yunan dəstələri

Komandan(lar)

Türkiyə Nurəddin İbrahim Konyar
Türkiyə Topal Osman
Türkiyə İpsiz Rəcəb

naməlum

Tərəflərin qüvvəsi

10.000 (1921-də)[1]
20.000 (1922-1923)[1]

25.000[2]

İtkilər

+700 sivil ölü (1920-ə qədər)[1]
1921 sonuna qədər 1641 yaralı [3]
3723 ev yandırıldı[3]
2 milyon lirə dəyərində heyvan oğurlandı[3]
2 milyon dəyərində qızıl lirə oğurlandı[3]
Böyük ölçüdə mal oğurlandı[3]

11.188 ölü [1]
10.886 əsir[1]

Pont üsyanı Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi sırasında Şimali Anadoluda müstəqil Pontus Yunan Dövləti qurmaq məqsədilə başladılan qiyamdır (1920-1923). 1904-cü ildə qurulan Pontus Yunan Cəmiyyəti ilə Müqəddəs Anadolu Yunan Cəmiyyəti, Birinci Dünya Mühaibəsinin sonunda Batumidən İneboluya qədər uzanan Kastamonu, Çankırı, Yozqat, Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Gümüşxanə, Ərzincanın bir qisim torpaqları üzərində Yunan dövləti qurmaq üçün fəaliyyətə başladılar. Pontusçular Birinci Dünya Mühaibəsi dövründə Şərqi Anadoluya girən və daha sonra geri çəkilən Rus ordularının buraxdığı silahlarla təchizatlanıb ingilislərdən və yunanlardan silah yardımı gördülər. Yunanıstandan gələn könüllülərində qatılmasından sonra Pontus dəstələrinin sayı 25.000-ə çatdı. Topal Osman və silah yoldaşlarının üsyançılarla toqquşmalarında 2500 tüfəng və 1.200.000 mərmi ələ keçirildi. Dəstənin 11.188 üzvü öldürüldü. 1923-cü ildə bölgədəki yunanlar Anadoludan çıxarılaraq, Pontus Dövləti qurmaq hazırlıqlarına davam etmələrinin qarşısı alındı. Beləliklə 1920-ci ilin dekabr ayında başlanan qiyamlar ,qəti qələbənin qazanılmasndan sonra 1923-cü ildə yatırıldı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 [1] kurtulussavasi.org, Savaşlar ve Antlaşmalar: TBMM'ye karşı ayaklanmalar
  2. [2] kurtulussavasi.org, Savaşlar ve Antlaşmalar: Batı Cephesi Savaşları
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 [3] Dr. Yunus Kobal: Milli Mücadelede İç Ayaklanmalar, Hacettepe Üniversitesi