Portuqaliya inqilabı (1910)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Portuqaliya inqilabı
port. Implantação da República Portuguesa
Estremoz13.jpg
Yer
Tarix 5 oktyabr 1910
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Portuqaliya inqilabı — monarxiyanı ləğv edən və respublika idarəetmə formasını quran inqilab. İnqilab nəticəsində monarxiya ləğv edildi[1]. Portuqaliya Krallığı mövcudluğunu dayandırdı. Birinci Portuqaliya Respublikası meydana gəldi (5 oktyabr 1910 — 28 may 1926)[2].

Arxa fon[redaktə | mənbəni redaktə et]

XIX əsrin sonlarından bəri[3], bir çox şəhər əhalisi beynəlxalq məsələlərdə Portuqaliyanın mənafelərini qoruya bilməyən kralın hərəkətsizliyindən narazı qaldığından, ölkədə respublika əhval-ruhiyyəsi artmağa başladı (Çəhrayı Kart və Afrika üçün Mübarizə). Lissabon regisidi 1 fevral 1908-ci ildə törədilib. Kralın siyasətindən və ölkədəki ümumi vəziyyətdən narazı olan respublikaçı terrorçular, Lissabon Meydanında Portuqaliya kral ailəsinin kortejinə atəş etdilər. Sui-qəsd cəhdi nəticəsində Kral I Karlos (1863-1908) və böyük oğlu Braqanza hersoqu (1887-1908) Luiş Filipe öldürüldü. Qurtarılan II Manuel yeni kral elan edildi, lakin musiqiyə və sənətə həvəsli idi[4] , siyasət və ordu ilə qətiyyən maraqlanmırdı. Respublikaçılar hakimiyyəti öz əllərinə almağa qərar verdi[5].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Implantação da República". Infopédia. 30 August 2010.
  2. "João Franco". Vidas Lusófonas. 30 August 2010. 15 May 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  3. "Primeira República – Biografia de João de Canto e Castro". leme.pt. 30 August 2010.
  4. "1ª Republica – Dossier temático dirigido às Escolas" (PDF). Rede Municipal de Bibliotecas Públicas do concelho de Palmela. 30 August 2010. 23 April 2015 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
  5. "5 de Outubro de 1910: a trajectória do republicanismo". In-Devir. 30 August 2010. 22 June 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ефимов Н. В. Революция 1910 г. в Португалии // Новая и новейшая история — 1976 — № 4
  • ALMEIDA, Paula Cardoso O fim da monarquia: 5 de Outubro de 1910 1ª ed. — Matosinhos — QuidNovi — 2007 ISBN 978-989-554-353-3
  • QUENTAL, Antero de [et. al.] Portugal em crise: da agonia da Monarquia à implantação da República 1ª ed. — Porto — Fronteira do Caos — 2006. — (Pensar Portugal; 5) ISBN 989-95063-2-X
  • A Maçonaria e a Implantação da República — Documentos Inéditos (Simões Raposo/Carvalhão Duarte) Grémio Lusitano et Fundação Mário Soares (2009); ISBN 978-972-8885-21-2
  • Revolta Militar no Porto em 31 de Janeiro de 1891 — Os Conselhos de Guerra o Respectivas Sentenças Porto editora (1891)
  • article de Jorge de ABREU A Revolução Portugueza — O 5 de Outubro (Lisboa 1910) Casa Alfredo David (Lisbonne — 1912)
  • Augusto Ferreira do AMARAL A Aclamação e D. Manuel II (Lisbonne-1966)

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]