Primore (Monteneqro)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

PrimoreMonteneqronun bütün Adriatik sahili boyunca uzanan tarixi ərazi.

Tarixi vilayət şimal-qərbdəki Kotor körfəzindən cənub-şərqdə Boyana çayının mənsəbinə qədər 230 km məsafədə uzanırdı. Çimərlik tətili üçün bir yer olmuşdur. Bardakı dəniz limanı, Bar - Belqrad dəmir yolu xətti, Tivat beynəlxalq hava limanı əsas nəqliyyat qovşağlarından biri idi. Orta əsr şəhərləri: Kotor, Budva və s. Yuqoslaviyanın yaranmasından əvvəl Monteneqro Primoresi, Monteneqro Krallığının bir hissəsi deyildi, əksinə Avstriya-Macarıstan İmperiyasının sərhədyanı bir bölgəsi olmuşdur. Sonda Sloven, Xorvat və Serb Dövlətinin bir hissəsi idi.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Orta əsrlərdə Monteneqro sahilləri Serbiya torpaqlarının bir hissəsi idi. XV əsrdə Albaniya Venetası adı altında Venesiyanın bir hissəsi olur. XVI əsrin sonlarında Venesiya Primorye ərazisinin çox hissəsini Osmanlı İmperiyasına verməyə məcbur olur[1]. BarUlsin şəhərləri ilə Primoryenin bu hissəsi Monteneqro-Türk müharibəsi (1876-1878) nəticəsində Monteneqroya birləşdirilir.

1809-1815-ci illərdə İlliriy əyalətlərinin bir hissəsi olur. Belə ki bölgə Birinci imperiya tərəfindən işğal olunur. Sonra Habsburg imperiyasına daxil edilir - Dalmatiya Krallığının bir hissəsi olaraq.

1918-ci ildə yeni qurulan Sloven, Xorvat və Serb Dövlətində daxil olunur. Dövlət ləğv edildikdən sonra eyni ildə Yuqoslaviyaya birləşdirilir. 1918-1922-ci illərdə Dalmatiya əyalətinin bir hissəsi olur, 1922-1929-cu illərdə tarixi Monteneqronun qalan torpaqları ilə birlikdə Zeta bölgəsinə, 1929-1941-ci illərdə isə Zeta banovinasına daxil edilir. 15 aprel 1979-cu ildə Monteneqronun bu hissəsində 9 bal gücündə zəlzələ baş verir[2].

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Monteneqronun bu hissəsinin əhalisi böyük qismi monteneqrolulardır. Serb Pravoslav Kilsəsinin üzvləridirlər. Əksəriyyəti serb dilində danışır.

millət say
(nəf.)
%
ümumi
əhaliyə görə
Ümumi 142 507 100,00%
Monteneqrolular 57401 41.37%
Serblər 45483 33.06%
Albanlar 16591 12.06%
Xorvatlar 4951 3.60%
digərləri 8280 6.02%
qeyd etməyənlər 9801 7.13%

Coğrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bölgə iqlim baxımından Aralıq dənizi iqlim tipinə xasdır. Kotor şəhəri Kotorun Təbii və Mədəni-Tarixi bölgəsi adlandırılan Dünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir.

Bələdiyyələr[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bölgəyə hazır ki bələdiyələr daxildir:

  • Herseq Novi bələdiyyəsi
  • Tivat bələdiyyəsi
  • Kotor bələdiyyəsi
  • Budva bələdiyyəsi
  • Bar bələdiyyəsi
  • Ulsin bələdiyyəsi

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Ćorović, Vladimir. Istorija Jugoslavije (Serbian). Beograd: Narodno Delo. 1933. İstifadə tarixi: 27 April 2011. Год. 1499. припојена је била Црна Гора скадарском санџакату. Али, год. 1514. одвојио је султан поново и поставио јој за управника, као санџак-бега, потурченог Станишу, односно Скендер-бега Црнојевића.
  2. Мийович, П. Balkan cultural heritage and seismic problems. — Черногорская академия наук и искусств, 1983. — С. 47.