Qırmızı qarağat

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qırmızı qarağat
Ribes rubrum 1.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Daşdələnçiçəklilər
Fəsilə:Motmotukimilər
Cins:Qarağat
Növ: Qırmızı qarağat
Elmi adı
Ribes rubrum L.
Sinonimlər
  • Ribesium rubrum (L.) Medik.
  • Ribes vulgare var. sylvestre Lam.
  • Ribes vulgare Lam.
  • Ribes vinosum Dum.Cours.
  • Ribes sylvestre Syme
  • Ribes sibiricum Hort. ex C. Koch
  • Ribes scandicum Hedley
  • Ribes sativum Syme
  • Ribes rubrum var. sylvestre DC. ex Berland.
  • Ribes rubrum var. smithianum Syme
  • Ribes rubrum var. scandicum (Hedl.) Jancz.
  • Ribes rubrum var. palczewskii Jancz.
  • Ribes rubrum var. hispidulum Jancz
  • Ribes rubrum subsp. glabrum Hedl.
  • Ribes racemosum Poit. & Turp.
  • Ribes pendulum Salisb.
  • Ribes officinarum Dum.Cours.
  • Ribes hortense Lam. ex Steud.
  • Ribes hladnickianum Freyer ex Steud.
  • Ribes hispidulum Pojarkova
  • Ribes glabrum (Hedl.) Sennikov
  • Ribes fleischmanni Reichb. ex C. Koch
  • Ribes carneum Poit. & Turp.
  • Ribes baicalense Turcz. ex Steud.
  • Ribes auriculatum Poit. & Turp.
  • Ribes albo-virens Poit. & Turp.
  • Ribes albicans Poit. & Turp.
  • Ribes albescens Poit. & Turp.
  • Ribes acidum Turcz. ex Steud.
  • Grossularia rubra (L.) Scop.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  504798
MBMM  175228
IPNI  ???

Qırmızı qarağat (lat. Ribes rubrum) — motmotukimilər fəsiləsinin qarağat cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Yabanı halda Asiyada və Avropanın kölgəli, rütubətli ərazilərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Kolun hündürlüyü 2 m-ə qədərdir. Yarpaqları 3-5 dilimli olub, uzunluğu 3-5 sm-dir. Çiçəkləri sarı-yaşılı rəngli, kasaşəkilli formalı, 5 sm uzunluğunda salxımlarda seyrək halda yerləşir. May ayında çiçəkləyir, meyvələri iyunda yetişir. Meyvələri qırmızı, turş, yumru, diametri 8-12 mm olan giləmeyvədir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Bitki bitmə şəraitinə az tələbkar, zərərverici və xəstəliklərə davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Quba-Qusar, Lənkəran və digər bölgələrdə həyətyanı sahələrdə becərilir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Yeyinti sənayesində marmelad, jele, kisel, cem, meyvə şirələri və digər konserv məmulatlarının istehsalında istifadə edilir. Qırmızı qarağatın giləmeyvələrində C vitamini vardır, mürəbbə hazırlanmasında da istifadə edilir. Meyvələrinin müalicəvi – dietik qidalanmada böyük əhəmiyyəti vardır. Onların tərkibində şəkər, üzvi turşular, mineral duzlar, giləmeyvələrində pektin maddələri vardır. Xalq təbabətində giləmeyvələri qədimdən zökəmə, qan dövranının bərpasında, baş ağrısında və yaraların sağaldılmasında istifadə edilir. Qırmızı qarağatın şirəsi soyuqdəymə xəstəliklərinə qarşı yaxşı vasitə hesab olunur.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.