Qırxbuğum cuzqunu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qırxbuğum cuzqunu
Qırxbuğum cuzqunu
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Fəsilə: Qırxbuğumkimilər
Cins: Cuzqun cinsi
Növ: Calligonum polygonoides L
Elmi adı
Calligonum polygonoides L

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Kiçik Asiya və İrandan təsvir edilmişdir. Balkan yarımadası, Kiçik Asiya və İranda təbii halda bitir.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 0,4-dən 7 m-dək, çox budaqlı, zərif çətirli koldur. Gövdələri və qoca budaqları əyilmişdir. Cavan zoğları uzun, əyilmiş, yaşıl və ya bozumtul-yaşıl, buğumlu, təxminən yarpaqsızdır. Qumluqlarda yaxşı bitir, üstünədək qumla örtülməyə dözür. Gövdədən dağınıq halda ayrılmış, şaxəli, qol-budaqlı, ağımtıl qabıqlı, hündürlüyü 1,5 m-ə qədər olan çox şaxəli koldur. Gövdəsinin qabığı ağımtıldır. Birillik budaqları şaxlıdır. Yarpaqları ensiz, bizvaridır. Çiçəkləri ikicinsli, diametri 50-60 mm-dir. Çiçəkyanlığı bəsit, boyalı, 5-6 üzvlü, kənarları dilimli, çox zaman xaricə qatlanmış, bəzən də uzanmış haldadır. Erkəkciklər 12-18-dir, erkəkcik saplarının qaidəsi topa şəklində, qısa tüklüdür. Yumurtalığı üst, 3-4 tilli, üst hissədən 4 qısa sütuncuqlu və başcıqvari, dişicik ağızlıdır. Meyvələri tərs, yumurtavari, uzunluğu 12-16 mm, eni 10-13 mm, qılçıqlıdır. Qanadları zəif, eni 1-2 mm; qanad qılçıqları 8 cərgədə yerləşmiş, sıx, yastı formalıdır və 2-3 haçalı budaqlarla nəhayətlənmişdir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyun-iyul aylarında yetişir.


Ekologiyası:[redaktə | əsas redaktə]

İstiyə, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan MR-da Vəlidağ ətrafında yayımışdır. Azərbaycanın “Qırmızı kitab”ına daxil edilmişdir.

İstifadəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Eroziya, şoranlığın qarşısının alınmasında əhəmiyyətli bitkidir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh