Qəmərşah Cavadov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qəmərşah Cavadov
Gamarshah Javadov.jpg
Doğum tarixi 23 fevral 1938(1938-02-23)
Doğum yeri Aydınkənd, Qonaqkənd
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vəfat tarixi 27 aprel 2005 (67 yaşında)
Vəfat yeri Bakı
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Peşəsi Alim

Qəmərşah Cavadov — Azərbaycan tarixçisi, etnoqrafi, tarix elmləri doktoru, professor.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qəmərşah Cavadov 1938-ci il fevral ayının 23-də Quba rayonunun Aydınkənd kəndində anadan olmuşdur. Atası və beş əmisini Böyük Vətən Müharibəsində itirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. Universiteti tarixçi ixtisası ilə bitirdikdən sonra bir müddət Dəvəçi rayonunun (indiki Şabran rayonu) Aygünlü kənd məktəbində müəllim işləmişdir.[1]. Sonra Azərbaycan EA Tarix İnstitutunda etnoqrafiya ixtisası üzrə aspiranturaya qəbul olmuşdur. Bu o dövr idi ki, dünya xalqlarının - tarixi-etnoqrafik atlaslarının yazılmasına başlanmışdı. Bu fundamental əsərin bir bölməsi Qafqaz xalqlarının əkinçilik təsərrüfatına, onun əmək alətlərinin xəritələşdirilməsinə həsr edilmişdi. Azərbaycanda ilk dəfə idi ki, ənənəvi əkinçilik alətlərinin toplayıb növlərini aşkar etmək, xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək, inkişaf dinamikasını izləmək, forma və variantlarını tapıb xəritələşdirmək, beləliklə də azərbaycanlıların dünya xalqları sırasında özünəməxsus əkinçilik texnikasına malik olduğunu sübut etmək tələb olunurdu. Bunun öhdəsindən məhz Qəmərşah Cavadov gəldi. 20 illik gərgin axtarışlar nəticəsində Azərbaycan tarixşünaslığı üçün son dərəcə vacib olan bu məsələləri tutarlı mənbələr və etnoqrafik faktlar əsasında sübuta yetirdi. Qəmərşah Cavadov ilk dəfə olaraq xalq əkinçilik texnikasının məhəlli köklərini və inkişaf mənbələrini müəyyən etməklə azərbaycanlıları gəlmə etnos sayanlara tutarlı cavab verdi. Dünya şöhrətli akademik V.K.Bondarçuk Qəmərşah Cavadovun elmi monoqrafiyasına yazdığı rəydə bildirirdi: "Q.Cavadovun monoqrafiyası onun müəllifinin Azərbaycan xalqının əkinçilik texnikasının öyrənilməsi və tədqiqi sahəsində nə kimi böyük, əzəmətli işlər gördüyünü qiymətləndirməyə əsas verir. Gənc alimin tədqiqatları... dünya etnoqrafiya elminə böyük töhfədir".

Həyatını və elmi fəaliyyətini Azərbaycan EA-ya bağlayan, ömrünün 40 ildən artıq bir dövrünü tarix və müasir etnoqrafiyanın müxtəlif məsələlərinə həsr edən Q.Cavadov 300-ə yaxın elmi məqalənin və 10 monoqrafiyanın müəllifidir. Bunların arasında "XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın əkinçilik alətləri", "Azərbaycanda əkinçilik mədəniyyəti: ənənələr və müasirlik", "Əkinçilik mədəniyyətimizin sorağı ilə", "Xalq təbabətimiz məişətimizdə", "Udilər", "Talışlar" kitabları xüsusi yer tutur. Müəllif bu əsərlərində Azərbaycan etnoqrafiyasının müxtəlif problemlərinin həllinə nail olaraq azərbaycançılıq, onun etnik əsasları, Azərbaycan xalqının etnososial birliyinin yaranmasında respublikamızın ərazisində məskunlaşmış azsaylı xalq və etnik qrupların rolunu da ciddi və obyektiv tədqiq etmişdir.

Qəmərşah Cavadov yalnız elm və ictimai fəaliyyətlə məşğul olmurdu. O, həm də respublikamızda peşəkar etnoqraf kadrların yetişməsi üçün əlindən gələni əsirgəmirdi. Onun faydalı məsləhətləri və tövsiyələri həm də yüksək ixtisaslı elmi kadrların yetişdirilməsi üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

1998-ci ildə həmkarları, tələbə və dostları bu nüfuzlu alimin 60 illik yubileyini səmimiyyətlə qeyd edərək arzulamışdılar ki, Azərbaycanın tarixi etnoqrafiyasının tədqiqi sahəsində Qəmərşah Cavadovun elmi nailiyyətləri, uğurları çox olsun. Təəssüf ki, bu fani dünyanın öz qanunları var.

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın əkinçilik alətləri. Bakı: Elm, 1979, 128 səh.
  • Azərbaycanda əkinçilik təqvimi və xalq meteorologiyası. Bakı: Qızıl Şərq, 1986, 40 səh.
  • Azərbaycanda əkinçilik mədəniyyəti: ənənələr və müasirlik. Bakı: Qızıl Şərq, 1986, 40 səh.
  • Народная земледельческая техника Азербайджана. Баку: Элм, 1989, 304 стр.
  • Əkinçilik mədəniyyətimizin sorağı ilə. Bakı: Azərnəşr, 1990, 168 səh.
  • Azərbaycanda el köməyi adətləri. Bakı: Azərnəşr, 1993, 104 səh.
  • Xalq təbabətimiz məişətimizdə. Bakı: Azərnəşr, 1995, 84 səh.
  • Udilər (tarixi-etnoqrafik tədqiqat). Bakı: Azərbaycan, 1996, 240 səh. (Professor Rauf Hüseynovla şərikli)
  • Azərbaycanın azsaylı xalqları və milli azlıqları. Bakı: Elm, 2000, 440 səh.
  • Talışlar (tarixi-etnoqrafik tədqiqat). Bakı: Elm, 2004, 616 səh.
  • Yazdım ki, izim qalsın. Bakı: "MBM", 2005, 428 səh.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • http://www.anl.az/down/meqale/respublika/2013/aprel/305760.htm