Qafqaz nəfəsotu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qafqaz nəfəsotu
Qafqaz nəfəsotu
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Paxlalılar fəsiləsi
Cins: Nəfəsotu cinsi
Növ: Cytisus caucasicus Grossh.
Elmi adı
Cytisus caucasicus Grossh.

Ümumi yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Şərqi Avropada, Zaqafqaziyada, Qazaxstanda, Şimali Qafqazda və Qərbi Sibirin cənubunda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Qarabağda (Xanbulaqda) yayılmışdır.

Statusu:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1ab(ı,ıı,ııı,)+2ab(ı,ıı,ııı).

Bitdiyi yer:[redaktə | əsas redaktə]

Quru kasıb şamlıqlarda, çöllərdə, yamaclarda, yolların ətra-fında rast gəlinir.

Təbii ehtiyatı:[redaktə | əsas redaktə]

Çox deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri:[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə hündürlüyü 80 sm-ə qədər olan koldur. Budaqları düz və ya əyilən, bozumtul-qonur və ya bozdur. Zoğları ipək-vari, ağımtıl-boz tükcüklüdür. Yarpaqları üç hissəlidir; xırda yarpaqlarının uzunluğu 2 sm-ədək, lansetvarı-ellipsvarı, ucu yumru və iynəli, üstü boz-yaşıl, alt tərəfi sıx tüklüdür. Çiçəkləri 3-5 ədəd yarpaqların qoltuqlarında az çiçəkli, sünbülvarı-salxımvarı çiçək qrupu əmələ gətirir. Kasacığı boruvari, tükcüklü, uzunluğu 10-15 mm-dir. Çiçək tacı sarı, uzunluğu 2-3 sm-dir. Yarpaqladıqdan sonra mayda-iyulda 25 gün ərzində çiçəkləyir, bəzən avqust-sentyabr aylarında təkrar çiçəkləyir. Meyvələri – uzunluğu 3 sm-dək olan, qaramtıl və ya tünd boz, sıx boz tükcüklərlə örtülmüş hamar paxlalardır, sentyabrda yetişir. Paxlanın içərisində oval, hamar, parlaq, uzunluğu 3 mm-ədək olan sarımtıl toxumları vardır.

Çoxalması:[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə toxum vasitəsilə çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri:[redaktə | əsas redaktə]

Başlıca olaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

Becərilməsi:[redaktə | əsas redaktə]

Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur.

Zəruri qorunma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

  • Деревья и кустарники СССР. т.4. 1958;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970;
  • Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

2.“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Qаfqаzdа yаyılmışdır.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 1 m оlаn, аğımtıl zоğlаrа mаlik, üzəri tükcüklərlə örtülü kоldur. Yаrpаqlаrı təklələkvаri, yаrpаqcıqlаrı tərs yumurtаvаridir. Mаy аyındа çiçəkləyir. Çiçəkləri xırdа, ləçəkləri sаrıdır. Mеyvələri iyuldа yеtişir. Pаxlа mеyvəsi sıx, аğ ipəkvаri tükcüklərlə örtülüdür.

Еkоlоgiyаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Аzərbаycаnın tоrpаq, iqlim şərаitinə, qurаqlığа, küləyə dаvаmlıdır.

Аzərbаycаndа yаyılmаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Yаbаnı hаldа Kiçik Qаfqаzın mərkəzi hissəsində təsаdüf еdilir.

İstifаdəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Dеkоrаtiv bаğçılıqdа, tоrpаğın еrоziyаsının qаrşısının аlınmаsındа, аrıçılıqdа qidа mаddəsi kimi istifаdə оlunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

http://dendrologiya.az/?page_id=112 Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh