Qaradöş sərçə
| Qaradöş sərçə | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
XƏTA: parent və rang parametrlərini doldurmaq lazımdır.
???: Qaradöş sərçə |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Qaradöş sərçə, ispan sərçəsi və ya söyüd sərçəsi (Passer hispaniolensis) sərçəkimilər ailəsinin bir üzvüdür. Əsasən Aralıq dənizi regionunda cənub-qərbi və mərkəzi Asia zonasında məskunlaşmışdır. Ev sərçəsi ilə sıx bağlılığı ilə seçilir və hər 2 növ bioloji hibrid olaraq Aralıq dənizi sahillərində rast gəlinir. Bu hal növün taxomaniyasında təsnifləşdirilməsində problem yaradır.
Təsvir
[redaktə | vikimətni redaktə et].jpg)
İspan sərçəsi olduqca böyükdür. Belə ki, onun uzunluğu 15-16 sm (6-6.5 in) -ə çatır və ağırlığı da 22-36 q aralığında dəyişir. Bu ev sərçələrində çox az böyük və ağırdır, həmçinin daha uzundur.[3] Erkəklərin tükləri ev sərçələrinin tükləri ilə eynidir. Ancaq alt hissələrindəki çoxlu qara cizgi olması ilə seçilir. Boz tacları və ağ yox boz yanaqları var.[4][5][6][7] Dişilərin tükləri ev sərçələrindən ciddi şəkildə fərqlənməsə də, onlar arasında da fərqlər var. Dişinin yanaqları yüngül cizgili və soluq krem rəngli kürək cizgiləri var.[8][9]
İki alt növ aşşınmış çoxalma xəzlərində çox az fərlilik göstərir, ancaq hər iki cinsdədə qış quş tüklərində fərqliliklər mövcuddur.[10]
Səs
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Erkək yuvasında nümayiş olunarkən,sərçəninkindən bir az fərqli çağrı edir. Bu çağrı sərçə səsinə bənzər, ancaq yüksək səslə və yüksək pərdəli chveeng-chveeng, cheela-cheeli olaraq yazılan səslər çıxardır
Ev sərçələri yumşaq və daha çox tschilp kimi səslər çıxardır, əsasən ərazilərinə girən və çıxan quşlar üçün istifadə olunur. İspan sərçəsinin digər çağrıları demək olar ev sərçəsinin ki ilə eynidir. Yuvada cütləşmiş çiftlər tərəfindən yumşaq bir quer quer quer, axın quşları tərəfindən isə quer-it uçuş çağrısı verilir və chur-chur-it çağrısı təhdid hallarında istifadə olunur..[11]
Təsnifat və sistematika
[redaktə | vikimətni redaktə et]
İspan sərçəsi Passer cinsi və Passeridae sərçə ailəsinin üzvü ev sərçəsi ilə qohumdur [12] Onun taksonomiyası, Aralıq dənizində olan ev sərçəsi ilə meydana gələn "bioloji qarışıqlıq" çox mürəkkəbdir. Aralıq dənizinin əksəriyyətində iki növdən biri və hər ikisi hibridizmi yalnız məhdud dərəcədə baş verir. Apennin Yarımadası və Korsikada iki növ əvəzinə, İspan sərçəsi ilə ev sərçəsi arasında olan bir sərçə tipi İtalyan sərçəsi ilə əvəzlənir.[13][14]
Ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Clement, Peter; Harris, Alan; Davis, John. Finches and Sparrows: an Identification Guide. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. 1993. ISBN 978-0-691-03424-9.
- Cramp, S.; Perrins, C. M., editors. Handbook of the Birds of Europe, the Middle East, and North Africa: The Birds of the Western Palearctic. 8. Oxford University Press. 1994. ISBN 978-0-19-854679-5. ([[:Category:|link]])[[Category:]]
- Dresser, H. E. A manual of palæarctic birds. 1. London: Self-published. 1902. 8 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2019.
- Gould, John. Darwin, Charles (redaktor). The Zoology of the H.M.S. Beagle, under the command of Captain Robert Fitzroy, R. N., during the years 1832 to 1836. Part III: Birds. London: Smith, Elder, and Company. 1838. 9 iyul 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2019.
- Oates, Eugene W. Fauna of British India, including Ceylon and Burma: Birds. II. London: Taylor and Francis. 1890. 6 noyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2019.
- Shelley, G. E. The Birds of Africa, Comprising All the Species Which Occur in the Ethiopian Region. III. London: R. H. Porter. 1902. 15 may 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2019.
- Snow, D. W.; Perrins, C. M. The Birds of the Western Palearctic (Concise). Oxford: Oxford University Press. 1998. ISBN 978-0-19-854099-1.
- Summers-Smith, J. Denis. The Sparrows: a Study of the Genus Passer. illustrated by Robert Gillmor. Calton, Staffs, England: T. & A. D. Poyser. 1988. ISBN 978-0-85661-048-6.
- Summers-Smith, J. Denis. In Search of Sparrows. illustrated by Euan Dunn. London: T. & A. D. Poyser. 1992. ISBN 978-0-85661-073-8.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- İnternet Quş Koleksiyonunda İspan sərçəsi ilə əlaqəli media
- ARKive- də İspan sərçəsi
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Integrated Taxonomic Information System (ing.). 20 avqust 1999. (İstifadə tarixi: 19 sentyabr 2013).
- ↑ IOC World Bird List Version 6.3 (ing.). 21 iyul 2016. DOI.
- ↑ Harvnb|Snow|Perrins|1998
- ↑ Clement, Harris və Davis, 1993
- ↑ Shelley, 1902
- ↑ Dresser, 1902
- ↑ Metzmacher, M. "Moineaux domestiques et Moineaux espagnols, Passer domesticus et P. hispaniolensis, dans une région de l'ouest algérien : analyse comparative de leur morphologie externe". Le Gerfaut (French və English). 76. 1986: 317–334.
- ↑ Harvnb|Summers-Smith|1988
- ↑ Harvnb|Oates|1890
- ↑ Harvnb|Summers-Smith|1988|pp=164–165
- ↑ Summers-Smith, 1988. səh. 177
- ↑ Allende, Luis M. "The Old World sparrows (genus Passer) phylogeography and their relative abundance of nuclear mtDNA pseudogenes" (PDF). Journal of Molecular Evolution. 53 (2). 2001: 144–154. doi:10.1007/s002390010202. PMID 11479685. 21 iyul 2011 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 mart 2019.
- ↑ Snow, Perrins, 1998
- ↑ Töpfer, Till. "The taxonomic status of the Italian Sparrow – Passer italiae (Vieillot 1817): Speciation by stabilised hybridisation? A critical analysis". Zootaxa. 1325. 2006: 117–145.