Qorallar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qorallar
Fotothek df ps 0006311 Fuhrwerke ^ Pferdefuhrwerke ^ Kutschen ^ sonstige Kutsche.jpg
Ümumi sayı
0,5-2,5 milyon
Yaşadığı ərazilər
Polşa

Çexiya
Slovakiya

Dili

Polyak dili, Slovak dili, Çex dili

Dini

Katolik, Protestant


Qural rəqsi

Qurallar[1] (pol. Górale; slovak. Gorali) — Polyakların etnik qurupudur. Onlar əsasən Polşanın cənubunda (Podqale və Beskid), Slovakiyanın şimal-qərbində (Kisuse, Liptov, Spiş, Orapa regionları, Çadsa, Tvrdoşin, Nanestovo, Liptovski, Stara Lyobovya, Kejmarok rayonlarında) və Çexiyanın şimal-şərqində (Fridek-Mistek, Opava, Bruntal dairələri) yayılmışdır. Az bir sayda diaspora ukrayn və rumın Bukovinasında və Çikaqoda mövcuddur. Qoralların ümumi sayı 0,5 - 2,5 milyon nəfərdir.

Qısa məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Polşanın Malopolsk voyevodstvosunda və Slovakiyada yayılmış qorallar Malopolskoye dialektində danışırlar. Silez və Opolsk voyevodstvosunda və Çexiyada isə Silez dialektində danışırlar. Onla öz aralarında polyak, çex və slovak dillərində danışırlar. Böyük əksəriyyəti katolik az bir qismi usə provaslavdır.

Qural torpaqları XIIXVIII əsrlərdə Polşanın cənub dağlıq ərazilırini əhatə edirdi.

Qurallar vahid adları, coğrafi məkanları və mədəni birliyi yoxdur. Bu etnik qurp Polyakların tərkibinə daxil olub onların bir hissəsini təşkil edir. Alcaq Polşanın 1939-1945-ci illər işğalı zamanı Üçüncü Reyx dönımində qorallara polyaklarla eyni hüquqkar verilmişdir. Onlar ayrı bir xalq olaraq hesab edilirdilər. Əsasən dağlıq ərazilərdə yaşaması onların fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biridir. Onların əsas məşğuliyyəti maldarlıq və meşə təsərrüfatıdır. Müxtəlif süd məhsullarının istehsalı ilə məşgül olurlar. Xüsusi ilə kartofçuluq və taxılçılıq mühüm təsərrüfat sahəsidir. Dağlıq ərazilərdə yaşadığından dəmyə əkinliyi üstünlük təşkil edir.

Qorallar arasında dairəvi rəqs koleso adlanır. Polşada qoral mədəniyyət birbirlikləri fəaliyyət göstərir[2]. Burada hətta qoralların müəyyən festifalları keçirilir.

Dünya ədəbiyyatına qorallar haqqında ilk məlumatı polşa yazıçısı Henrik Senkeviç Potok kitabında (1886) məlumat vermişdir. O, burada qorallar tərəfindən kral Yan Kazimiri 1656-cı ilin yanvarında geri qayıdarkən Sileziyada isveçlilərdən qoruduğunu yazmışdır.

Tanınmış qorallar[redaktə | əsas redaktə]

  • Tomaş Adamek — polşalı boksçu — ağır çəki üzrə ilk profesional idmançı.
  • Koral Voytıla (ata).

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Стеньшевский Я. Скрипка и игра на скрипке в польской народной традиции // Народные музыкальные инструменты и инструментальная музыка. М., 1988. Т.2.
  • Encyklopédia l´udovej kultúry Slovenska. Veda, 1995.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]