Qraubünden

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qraubünden
it. Grigioni
romanş Chantun Grischun
alm. Graubünden
Chur.jpg
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb
46°45′ şm. e. 9°30′ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1496
Sahəsi
  • 7.105,39 km²
Mərkəzin hündürlüyü 585 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi dili almanca, Romanş dili, italyanca
Rəqəmsal identifikatorlar
Nəqliyyat kodu GR
gr.ch
Xəritəni göstər/gizlə
Qraubünden xəritədə
Qraubünden
Qraubünden
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qraubünden və ya Qrizon (alm. Graubünden‎, it. Grigioni, lomb. Grisun, romanş Grischun, fr. Grisons) — İsveçrənin cənub-şərqindəki kanton. İnzibati mərkəzi Kur şəhəridir. Əhalisi 193 920 nəfərdir (kantonlar arasında 14-cü yer; 2012-ci ilin məlumatları).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Roma İmperiyası dövründə, müasir Qraübundenin ərazisi Resiya əyalətinin bir hissəsi idi. Xalqların böyük miqrasiyası bu torpaqlara az təsir etdi; qorunan dil və qədim əhali. VI əsrdə Resiya Franklar Krallığı tərəfindən fəth edildi; Böyük Karlın rəhbərliyi altında bir neçə ölkəyə bölündü, X əsrdə Alemaniyaya qoşuldu və sonradan Kur yepiskopunun ən böyüyü olduğu bir çox dünyəvi və mənəvi bölgələrə ayrıldı. Kourou şəhərinə və kəndli icmalarına verilən imtiyazlar ölkənin demokratik inkişafının əsasını qoydu.

XVI əsrdə suveren evlərin bütün nümayəndələri öldü. Müstəqil idarəetmə alan bölgələr, üçü olan birliklər yaratdılar. Üç ayrı iclasdan əlavə ortaq bir şey var idi və cari işlər üçün - üç həmkarlar ittifaqı başçısından və doqquz deputatdan ibarət bir qurultay (Beitag). Lakin icmaların qərarları əksər icmalar tərəfindən təsdiqlənməyincə qüvvəyə minmədi. XV əsrdə Avstriyaya qarşı müdafiə məqsədi ilə İsveçrə Birliyi ilə "əbədi dostluq ittifaqı" bağlandı.

İslahat 1521-ci ildə buraya girdi və yepiskopun dünyəvi hakimiyyətinin süqutuna və din azadlığının elan edilməsinə səbəb oldu. 1524-cü ildə üç liq, Napoleonun 18-ci əsrin sonunda İsveçrəni fəth etməsinə qədər davam edən Üç Liqanın Azad Ölkəsinə birləşdi. Üç Liqa ilə İsveçrə Konfederasiyası arasında ittifaqın yaradılması eyni vaxta təsadüf edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. archINFORM — 1994.
  2. Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Kanton, definitive Jahresergebnisse, 2018İsveçrə Federal Statistika İdarəsi.