Qubanın ağ alması

"Qubanın ağ alması"
"Qubanın ağ alması"
tərəfindən ifa olunmuş mahnı
Dil	Azərbaycan dili
Sözlərin müəllifi	Xalq mahnısı

"Qubanın ağ alması" — Azərbaycan xalq mahnısı.^[1] Mahnı məşhur müğənni Səxavət Məmmədov tərəfindən ifa olunduqdan sonra məşhurlaşmışdı.

Haqqında

Mahnının musiqi quruluşu Bayatı-Şiraz muğam məqamının mayəsinə əsaslanır, 3/4 ölçüdədir, Allegretto moderato tempində ifa olunur və forma baxımından beyit–nəqarət strukturuna malikdir.^[2]

1937-ci ildə Fatma Mehrəliyeva Bakı musiqi festivalında iştirak etmiş və burada “Qubanın ağ alması” xalq mahnısını ifa etmişdir. Onun ifası bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin diqqətini cəlb etmiş, bundan sonra Üzeyir Hacıbəylinin təşəbbüsü və himayəsi ilə Fatma Mehrəliyeva 1938-ci ildə Bakıya dəvət olunaraq musiqi təhsilinə cəlb edilmişdir.^[3]

Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, “Qubanın ağ alması” mahnısı ilk dəfə Azərbaycan müğənnisi Cahan Talışinskayanın ifasından yazıya alınmışdır. Məlumatlara görə, o, bu mahnını Qubaya qastrol səfəri zamanı eşitmişdir. Digər versiyaya əsasən isə mahnı Cahan Talışinskayaya akademik Mustafa bəy Topçubaşovun həyat yoldaşı, qubalı Reyhan xanım tərəfindən oxunmuşdur.^[4]

Mahnı sonrakı dövrlərdə Azərbaycan müğənniləri Sara Qədimova, Lütfiyar İmanov, Züleyxa Rəhimi, Səxavət Məmmədov, Fidan Qasımova, Mirzə Babayev, Əli Haqverdiyev, Rauf Adıgözəlov, Bəsti Sevdiyeva, Zümrüd Məmmədova, Könül Xasıyeva, Azərin və Brilliant Dadaşova tərəfindən də ifa edilmişdir. Mahnı həmçinin Vaqif Mustafazadə tərəfindən caz-vals üslubunda, Habil Əliyev tərəfindən isə kamança üçün işlənmişdir; əlavə olaraq, Rəmiş gitara, Zakir Mirzəyev qarmon, Çingiz Sadıqov piano, Rafiq Babayev estrada-caz, Əlixan Səmədov balaban, Etibar Əsədli isə piano yanaşması ilə ifa etmişdir.

1973-cü ildə rejissor Oqtay Babazadə tərəfindən “Qubanın ağ alması” adlı film çəkilmişdir.

Sözləri

Qubanın ağ alması,
Yeməyə bağ alması.
Yarım gələnə qalıb,
Yaramın sağalması.

Qubadan alma aldım,
Yarıma yola saldım.
Yarım gələnə kimi,
Heyva kimi saraldım.

Quba məndən aralı,
Könlüm səndən yaralı.
Mən ki səni sevmişəm,
Azərbaycan maralı!

Nəqarət:
Sevirəm, sevirəm, yar,
Sevirəm, yar!
Yalğızam, yar can,
Aman, aman, sevirəm, yar,
Sevirəm, yar!
Yalğızam, yar can!^[5]

Anonimlik iddiası

Türkiyədə keçirilən “O Səs Türkiyə” musiqi yarışmasında müxtəlif illərdə iştirak etmiş Manolya Girişken,^[6] Dodan,^[7] və Alper Tunga Kalsın^[8] tərəfindən ifalar zamanı Azərbaycan xalq mahnısı “Qubanın ağ alması” anonim əsər kimi təqdim edilmiş, sözləri türk dilinə uyğunlaşdırılaraq “Iğdırın al alması” adı ilə səsləndirilmişdir. Bu faktla bağlı bir sıra azərbaycanlı bəstəkar və sənətkarlar mahnının anonim kimi təqdim olunmasına etirazlarını bildirmişdir.^[9]

İstinadlar

↑ Maşallah Xudubəyli. Nəğməli, muğamlı dünyam (PDF) (az.). Bakı: "Elm və təhsil". 2012. 20–21. 14 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 21 noyabr 2017.
↑ Mammadova, Günay. "Azerbaycan türkülerinin Türkiye'nin Iğdır ve Kars yörelerinde icra özellikleri". Türk Muziği (türk). Cild 3, Nömrə 1. 30 mart 2023: 8–10.
↑ Həmidə Nizamiqızı. "Fatma Mehrəliyeva dünyasına xəyali səfər" (Azərbaycan). medeniyyet.az. 7-12-2018 tarixində arxivləşdirilib.
↑ Cahan Talışınskaya xalq mahnılarının və muğamların gözəl ifaçısı idi Arxivləşdirilib 2019-09-13 at the Wayback Machine. "Xalq Cəbhəsi", 16 mart 2012, səh. 13. (az.)
↑ Kərimi, Siyavuş. Dadaşova, Elnarə (redaktor). Azərbaycan xalq mahnıları (PDF) (az.). I cild. Bakı: "Öndər nəşriyyat". 2005. 142. ISBN 9952-416-75-9.
↑ "Manolya Girişken - Iğdır'ın Al Alması | O Ses Türkiye". 11 oktyabr 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2017.
↑ qaynarinfo.az. ""O Ses Türkiye"dən Azərbaycana hörmətsizlik - VİDEO" (az.). 27 yanvar 2017.
↑ musavat.com. "Azərbaycan mahnısı "O səs Türkiyə"də anonim kimi təqdim olundu – Video" (az.). 14 oktyabr 2019.
↑ "O Səs Türkiyə"də "Qubanın ağ alması" qalmaqalı (VİDEO) Arxivləşdirilib 2017-11-10 at the Wayback Machine. istipress.com, 27.01.2017 (az.)

Xarici keçidlər

Haqqında yazılar və verilişlər

İfaları

Müğənnilər

Musiqiçilər

[MX-1] Maşallah Xudubəyli. Nəğməli, muğamlı dünyam (PDF) (az.). Bakı: "Elm və təhsil". 2012. 20–21. 14 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 21 noyabr 2017.

[2] Mammadova, Günay. "Azerbaycan türkülerinin Türkiye'nin Iğdır ve Kars yörelerinde icra özellikleri". Türk Muziği (türk). Cild 3, Nömrə 1. 30 mart 2023: 8–10.

[:0-3] Həmidə Nizamiqızı. "Fatma Mehrəliyeva dünyasına xəyali səfər" (Azərbaycan). medeniyyet.az. 7-12-2018 tarixində arxivləşdirilib.

[4] Cahan Talışınskaya xalq mahnılarının və muğamların gözəl ifaçısı idi Arxivləşdirilib 2019-09-13 at the Wayback Machine. "Xalq Cəbhəsi", 16 mart 2012, səh. 13. (az.)

[5] Kərimi, Siyavuş. Dadaşova, Elnarə (redaktor). Azərbaycan xalq mahnıları (PDF) (az.). I cild. Bakı: "Öndər nəşriyyat". 2005. 142. ISBN 9952-416-75-9.

[6] "Manolya Girişken - Iğdır'ın Al Alması | O Ses Türkiye". 11 oktyabr 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2017.

[7] qaynarinfo.az. ""O Ses Türkiye"dən Azərbaycana hörmətsizlik - VİDEO" (az.). 27 yanvar 2017.

[8] musavat.com. "Azərbaycan mahnısı "O səs Türkiyə"də anonim kimi təqdim olundu – Video" (az.). 14 oktyabr 2019.

[9] "O Səs Türkiyə"də "Qubanın ağ alması" qalmaqalı (VİDEO) Arxivləşdirilib 2017-11-10 at the Wayback Machine. istipress.com, 27.01.2017 (az.)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]