Rafiq Xələfov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rafiq Xələfov
Rafiq Rəsul oglu Xələfov
Rafiq Xələfov.JPG
Doğum tarixi:5 iyul 1939(1939-07-05)
Doğum yeri: Şuşa
Vəfat tarixi: 11 oktyabr 1998 (59 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı
Atası: Rəsul Xələfov

Rafiq Rəsul oglu Xələfov (5.7.1939-11.10.1998) — mühəndis, Əməkdar mühəndis, dövlət xadimi[1].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Rafiq Rəsul oglu Xələfov 1939-cu ildə anadan olmuşdu. O, cəmi 59 il yaşadı. Mühəndis diplomu alaraq gənc mütəxəssis kimi fəaliyyətə başladığı vaxtdan pillə-pillə yüksəlib müxtəlif vəzifələrə irəli çəkildi. Harada çalışmasından asılı olmayaraq özünəməxsus təşəbbüskarlıq və təşkilatçılıq, əməksevərlik və bacarıqlı rəhbər xüsusiyyətlərini nümayiş etdirdi. Rafiq Xələfovun avtomobil yollarının istismarı və tikintisi naziri olduğu 1979-1989-cu illərdə sahə xüsusi inkişaf etdi.

Rafiq Xələfov 1962-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirəndən sonra müxtəlif sahələrdə çalışmış və elə ilk dövrlərdən özünü səmərələşdirici təkliflərlə çıxış edən, istehsalata yenilik gətirən istedadlı mühəndis kimi göstərmişdi. 1962-1965-ci illərdə "Azərtəsərrüfat" Dövlət Layihə İnstitutunda iqtisadçı, iş icraçısı, baş mühəndis vəzifələrində çalışmışdı. Sonra "Azərdəniznefttikinti" trestinin baş mühəndisi vəzifəsinə irəli çəkilmişdi. 1969-cu ildə Suriyanın neft yataqlarında tikinti işlərinin aparılmasında iştirak etmək üçün bu ölkəyə ezam olunmuşdu. Burada da etimadı layiqincə doğrultmuşdu.

Sonralar neft sənayesi tikintisi üzrə səriştə və təcrübəsini nəzərə alaraq R.Xələfovu keçmiş SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin "Xəzərdənizneft" İstehsalat Birliyi baş direktorunun müavini, "Xəzərdənizneftqazsənaye" Ümumittifaq Sənaye Birliyi rəisinin müavini vəzifələrinə irəli çəkmişdilər. Bu vəzifələrdə çalışdığı dövrdə R.Xələfovun mühüm sənaye obyektlərinin tikilməsində böyük rolu olmuşdu. Qurub-yaratmaq, tikmək, yol çəkmək, körpü salmaq Rafiq Xələfovun təkcə sənəti və vəzifəsi deyil, həm də amalı, alın yazısı, həyatını həsr etdiyi iş idi. Bu onun yol sahəsində çalışdığı illərdə özünü daha aydın büruzə verdi.

Yollar haqqında çox söz deyilib. Mədəniyyətin, firavanlığın, inkişafın məhz yoldan başlandığını söyləyirlər. Rafiq Xələfov bunları vurğulamağı deyil, işlə sübut etməyi sevirdi. Odur ki, onun avtomobil yollarının istismarı və tikintisi naziri olduğu illər yol təsərrüfatının inkişafı dövrünə çevrildi. Ölkədə şosse yollarının ümumi uzunluğu 23.800 kilometrdən 24.900 kilometrə çatdırıldı. Bərk örtüklü yollar 18.300 kilometrdən 23.800 kilometrədək uzadıldı. Bakı-Sumqayıt-H.Z.Tağıyev-Giləzi, Lökbatan-Qaradağ–Ələt-Astara keçid yolu, İsmayıllıdan, Sabirabaddan, Füzulidən, Tovuzdan qonşu bölgələrə uzanan, bir sözlə, ölkənin bütün yaşayış məntəqələrini biri-birinə calayan yollar. Bunların hamısı magistral, birinci dərəcəli yollardır və Rafiq Xələfovun rəhbərliyi ilə inşa edilib. Rafiq Rəsul oğlunun belə yadigarları çoxdur. Oxucuları fakt və rəqəmlərlə yormaq istəməsək də, bir neçə misal gətirəcəyik. Çünki görülən hər hansı bir işi əyani göstərən bunlardır. Həmin illərdə birinci dərəcəli yolların 5, ikinci dərəcəli yolların 3,2, üçüncü dərəcəli yolların 2,3 dəfə artırılması məhz Rafiq Xələfovun və onun başçılıq etdiyi kollektivin zəhmətinin bəhrəsidir. Səy və təşəbbüs nəticəsində məhz həmin dövrdə Poylu, Daşburun, Ordubad, Vəlvələçay qırmadaş karxanaları yol tikintisi üçün vacib sayılan materialları 5,3 milyon kubmetrdən 14,7 milyon kubmetrədək, qum materialları 400 min kubmetrdən 1 milyon 420 min kubmetrədək artırıldı. Körpü salmağı da xalqımız qədim zamanlardan yol çəkmək kimi gərəkli və xeyirxah bir iş sayıb. Rafiq Xələfov Tovuzda və Zərdabda Kür, İmişlidə Araz, Naxçıvanda Naxçıvançay, Laçında Pircahançay, Qazaxda Ağstafaçay üzərində körpülərin salınmasında bilavasitə rəhbərlik və iştirak edib. Həmin illərdə Lökbatan-Ələt, Bakı- Sumqayıt-H.Z.Tağıyev-Giləzi magistrallarında hərəkəti tənzimləyən körpülər də salınıb. Qeyd etmək lazımdır ki, bu işlərin hamısı yol tikintisi və istismarı sahəsindəki qabaqcıl təcrübənin, müasir texnologiyanın geniş tətbiqi ilə həyata keçirilirdi. Odur ki, yollar və qurğular beynəlxalq norma və standartlara cavab verirdi. Bir sözlə, R.Xələfovun rəhbərliyi ilə Azərbaycanda avtomobil yollarının şəbəkəsi tam formalaşdı. Bu şəbəkə ölkənin bütün şəhərlərini, rayon mərkəzlərini, qəsəbələri, hava və dəniz limanlarını, dəmiryol stansiyalarını, qoruqları, yerli kurort və istirahət mərkəzlərini, eləcə də qonşu dövlətlərlə sərhəd məntəqələrini birləşdirirdi. Əlbəttə, yeni yolların çəkilməsi təkcə istəklə və zəhmətlə başa gələn iş deyildi. Bunun üçün bürokratik sovet plan sistemini "pozmaq", hər il qurğu və yolların tikintisinə ayrılan kapital qoyuluşunun həcminin artırılmasına nail olmaq lazım gəlirdi. R.Xələfov məhz bunları bacaran nazir idi. Azərbaycanın yol tarixində ilk dəfə olaraq şosse yollarının uzunmüddətli inkişaf proqramı da (1981-2000-ci illər üçün) onun rəhbərliyi ilə işlənib hazırlanmışdı. Bakıda, Moskvada, Sankt-Peterburqda, Kiyevdə, Minskdə ali təhsil alıb R.Xələfov tərəfindən işə götürülən mütəxəssislər bu gün sahəni irəliyə aparanların sırasındadırlar. Onların çoxu indi rəhbər işlərdə çalışır. Tabeliyindəki bütün işçilərə qayğı R.Xələfova xas olan keyfiyyətlərdən idi. R.Xələfov çalışırdı ki, yol təsərrüfatı işçiləri gərgin əməkdən sonra öz illik məzuniyyətlərini yalnız Azərbaycanın deyil, keçmiş İttifaqın müxtəlif kurort və sanatoriyalarında, sağlamlıq və turizm mərkəzlərində keçirsinlər. 1989-1993-cü illərdə Nazirlər Kabinətinin İşlər İdarəsində şöbə müdiri, baş nazirin müşaviri işləyəndə də, 1993-cü ildən başlayaraq "Xalq üçün mallar" Dövlət Konserninin idarə heyətinin sədri vəzifəsində çalışıb. "Xalq üçün mallar" Dövlət Konserni də mürəkkəb quruluşa malik bir sahə idi. Konsern ölkə sənayesinin doqquz müxtəlif sahəsinə rəhbərliyi həyata keçirirdi. İqtisadiyyat tənəzzülə uğramış, keçmiş əlaqələr qırılmış, bazar itirilmişdi. Belə çətin bir vaxtda R.Xələfov istehsalatın bazar iqtisadiyyatı istiqamətində qurulması üçün bütün qüvvələri səfərbər etdi. Nəticədə "Xalq üçün mallar" Dövlət Konserni qısa müddətdə öz məhsullarını xaricə göndərməyə nail oldu. Mütəxəssislər Almaniyaya, Türkiyəyə, Çinə ezamiyyətə yollandılar, müasir texnika, xammal və materialların alınması barədə müqavilə bağladılar. Əmək ahəngini bərpa edən müəssisələrdə minlərlə insan, o cümlədən qadınlar və qızlar işlə təmin olundular. 1997-ci ildə baş nazirin müavini təyin edildi. O, bir çox səmərələşdirici təkliflərin müəllifi idi. Dəfələrlə beynəlxalq tədbirlərdə Azərbaycanı və keçmiş SSRİ-ni təmsil etmişdi.

R. Xələfov əməyinə görə orden və medallarla təltif olunmuşdu. İki çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı seçilmişdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. A.Qorxmaz (01.07.2014, 23:43). "Fəxriyyə Xələfovanın anası akademik seçildi - DOSYE" (az). modern.az. http://modern.az/articles/60119/1/. İstifadə tarixi: 2014-07-02.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]