Riqa metropoliteni

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Riqa metropoliteni
Ölkə
Yerləşməsi Riqa

Riqa Metrosu (lat. Rīgas metropolitēns) Sovet İttifaqı dövründə Latviya SSRİ-in paytaxtı Riqa şəhərində (1970-80-ci illər) həyata keçirilməmiş metro sistemidir. İlk başlanğıc hissəsinin tikintisi 1990-cı ildə başlanması, 2000-2002-ci illərdə istismara verilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Tikinti ictimai aksiyalar və SSRİ dağıldığı üçün ləğv edildi.[1] Sovet dövründən sonra Riqa şəhərində metro qurulması nəzərdə tutulmayıb, Avropa Birliyi və Qərb şirkətlərindən investisiya alınarkən yalnız tramvay və yerli tunellərin variantları nəzərdən keçirilir (ADtranz, Siemens və s. təkliflər).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1960-cı ildən başlayaraq ənənəvi metro qurmaq üçün Dövlət Planlaşdırma Komissiyası tərəfindən tələb olunan bir milyon əhalisi olmayan bir şəhərdə (və yaxın gələcəkdə kiçik bir demoqrafik artım nəticəsində əldə etmək perspektivi olmayan) yüksək sürətli tramvay metrotram sisteminin qurulması planlaşdırılırdı.

1965-ci ildən V. Qritsovskinin rəhbərliyi altında bir qrup Leninqrad şəhər planlaşdırma qrupunun layihəsinə əsasən, kütləvi və az miqdarda məskunlaşmış yaşayış məntəqələrində 10 yanvar 1966-cı ildə ʻʻRiqas Balssʼʼ qəzetində ictimaiyyətə təqdim edilən yüngül dəmir yolu xətləri küçələrə çıxan yolun tünellərində, təxminən 6 metr dərinlikdə inşa edilməli idi.[2] Gələcəkdə xətlərin sistemi 82 kilometrə bərabər olmalı idi ki, bunun 20 kilometri yeraltı hissəni təşkil edirdi. Artıq ilk başlanğıc sahəsindəki 5 kilometr tuneli inşa etmək lazım idi.

1970-ci illərin sonlarından etibarən metro sisteminin planlaşdırılması və dizaynı başlamışdır. Riqa metrosu texniki-iqtisadi əsaslandırmanın planını əvvəlcədən Moskva Metrogiprotrans İnstitutu tərəfindən hazırlanmışdı. İlk başlama yeri Zasulauks-dan VEF istiqamətinə doğru təyin olundu.

1977-ci ildə, onun 1978-ci ildə texniki-iqtisadi əsaslandırmasını təsdiqləmək, 1981-ci ildə iş layihələrini hazırlamaq və 1990-cı ildə istismara buraxmaq planlaşdırıldı. Bir qədər gecikmədən sonra dizayn mühəndisliyi 1984-cü ildə Leninqradda Lenmetroproekt İnstitutuna həvalə olunmuşdur ki, Riqada torpaqların çox mürəkkəb hidrojeoloji şərtləri Leninqradda olanlara yaxındır.

1986-cı ildə, gələcək metro sisteminin üç xəttinin tam sxeminin tətbiqi qəbul edilmiş və ilk başlanğıc bölməsi dəyişməmişdi. Tikinti işlərinin başlanmasının tarixi 1988-ci ildə, təslim - 1996-1997-ci illərdə müəyyən edilmişdir. Stansiyaların memarlıq və bədii daxili dizaynı, Moskva Metrosunun Riqa stansiyasının içərisini dizayn etdikdən sonra artıq təcrübəsi olan yerli memarlar tərəfindən hazırlanması təklif edildi.

1986-cı ildə tikinti üçün hazırlıq işlərinin bir kompleksi başlanmış, ən azı iki il həyata keçirilməli idi. Bunun üçün 7,5 milyon rubl ayrıldı və "Stromehanizasiya" təşkilatı cəlb edildi. Binaların yıxılmasına, yeraltı kommunal xidmətlərinin yenidən qurulmasına, müvəqqəti binaların və torpaq dağ komplekslərinin tikintisi üçün tikinti sahələrinin hazırlanmasına, Vyborg qranitinin seçilməsi və hazırlanmasına başlanmışdır.

1989-cu ilədək ilk başlanğıc hissəsinin bütün iş layihələri Moskvada hazır idi və təsdiq edilmişdi. 1990-cı ildə tikinti Minsk metropoliteninin köməyi ilə başlayacaqdı. İlk başlanğıc sahəsinin 2000-2002-ci illərə hazır olacağı təxmin edildi. Onun dəyəri təxminən 250 milyon rubl idi.[3]

İnşanın ləğvi[redaktə | əsas redaktə]

Metronun tikintisinə qarşı alimlərin, mütəxəssislərin, "yaşıl" və milli hərəkatların və digər ictimaiyyətin ilk etirazları 1987-ci ildə yaranmışdır. 1988-ci ildə "METRO-NĒ!" şüarı ilə kütləvi nümayişlərə qədər geniş yayılmış etirazlar baş vermişdir. 1989-cu ildə yeni yaradılan yerli komissiyanın mənfi texniki və iqtisadi rəyi metronun yaradılmasına dair bütün planları ləğv etmək qərarına gətirib çıxardı. Əsas səbəblər şəhərin mərkəzinə böyük tarixi memarlıq abidələrinə təhlükə, yerli olmayan metro qurucularının öz ailələri ilə şəhərdə yerləşməsi, əlilliyi olan insanların ehtiyaclarını nəzərə almadan, metro stansiyalarının ətrafında ictimai yerlərin həddən artıq yüklənməsi və s. idi. Hazırda hazırlıq dövründə qazılmış 100-dən çox kəşfiyyat quyusu qorunub saxlanılmışdır. Onlardan 20-i 2001-ci ildə, 25-i 2014-cü ildə ləğv edilib. Özəl ərazidə 10-20 sm diametri və 4-10 metr dərinlikdə olan onlarla digər quyuların texniki vəziyyətinə isə nəzarət edilmir.[4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]