Sallaq tuyevik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Thujopsis dolobrata Sieb
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Çılpaqtoxumlular
Sinif:Qozadaşıyanlar
Yarımsinif:İynəyarpaqlılar
Sıra:İynəyarpaqlılar
Fəsilə:Sərvkimilər
Cins:Ardıc
Növ: Thujopsis dolobrata Sieb
Elmi adı
Thujopsis dolobrata Sieb L., 1753
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)
BTTSMB 42229
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  194820
MBMM  58039
HE  1061674
GEİŞ  t:20821
BEABS  262182

Vətəni Yaponiya dır; mədəni şəraitdə çox vaxt kol formasında becərilir. Piramidal formalı çətirli və topabudaqlı ağacdır. Vətənində əlverişli şəraitdə hündürlüyü 35–40 m-ə, diametri isə 1 m-ə çatır. Qabığı qırmızı-qonur, nazik, lifli olmaqla, uzun qabıqlarla çıxır. Zoğları iki cərgəlidir və bir sahədə yerləşir. Budaqlarının ucları aşağıya sallanır. Iynəyarpaqları xaçvarı- qarşılıqlı, qabıqşəkilli, alt tərəfi iri, ağ zolaqlı və xallıdır. Sahədə iynəyarpaqları ətli, parlaq, tünd-yaşıl, zoğa sıx bitişikdir, uzunluğu 4–6 mm, alt tərəfi 2, enli ağ zolaqlıdır. Erkəkcik sünbülcükləri (tozcuqları) tək-tək və ya topa şəklində yarpaq qoltuğunda və ya cavan zoğun ucunda əmələ gəlir. Dişi qozaları (sünbülləri) yumurtavarıdır, 8-10 ədəddir, qalın qabıqlıdır. Qozaları yumru, oduncaqlıdır, uzunluğu 12–18 mm olmaqla, zoğların uclarında yerləşir. Toxumları oval, uzunluğu 5 mm, qatranlı vəzicik, 2 ensiz qanadlıdır. Kölgəyədavamlıdır, düz düşən günəş şüalarından qorunmalıdır. Günəşli yerlərdə zəif böyüyür, çətiri seyrək olur. Soyuğadavamlı, torpağa tələbkar deyil. Dekorativ bitki kimi geniş yayılmışdır. Azərbaycan da Abşeron , Lənkəran , Gəncə və s. rayonlarda bağ və parklarda kol kimi əkilir. Toxumlarla, qış qələmləri ilə və tuyaya calaq olunmaqla çoxalır. Oduncağı çox möhkəmdir və körpülərin, gəmilərin tikintisində istifadə edilir. Bu növ 1853-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Aşağıdakı bağ formaları vardır: f. australis Henry- hündürlüyü 15m-ə qədər, çətiri ensiz piramidal formalı, zoğları sallaq ağaclardır; f. altissima Ans. çətiri liflidir; f. hondai Mak. Hündürlüyü 30 mə- qədər olan ağacdır. İynəyarpaqları xırdadır. Nippon adasının şimalında bitir; f. nana Sieb. et Zucc. cırtdan formadır, hündürlüyü 60 sm-ə qədərdir; f. plicata Ans. budaqları sallaq, qatlı və ya yelpikşəkillidir; f. variegata hort. zoğlarının ucları krem-ağ rəngli formadadır.

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]