Stendal

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Mari-Anru Beyl
Stendhal.jpg
Təxəllüsü Stendal
Doğum tarixi 23 yanvar 1783(1783-01-23)
Doğum yeri Grenobl, Fransa
Vəfatı 23 mart 1842 (59 yaşında)
Vəfat yeri Parij, Fransa
İstiqamət realizm
Janr roman
http://www.lib.ru/INOOLD/STENDAL/

Stendal (fr. Stendhal; 23 yanvar 1783-23 mart 1842) əsl adı Mari-Henri Beyle olan fransız yazıçı.

Xarakterlərin daxili psixoloji vəziyyətini yaxşı aça bildiyi üçün realizm nümayəndələrindən biri sayılır. 1830-cu ildə yazılmış "Qırmızı və qara" və 1839-cu ildə yazılmış "Parmanın kartezian kilsəsi" romanları ilə tanınır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qrenoblda dünyaya gəlmişdir. Vəkil ailəsində doğulmuşdur. 7 yaşında ikən anasını itirən S. humanist və respublikaçı olan babasının himayəsində böyümüşdür. 1799-cu ildə həribi nazirlikdə qulluğa girmiş, I Napaleonun İtaliya safarind(1800) iştirak etmişdir.1806-14 illərdə intendant kimi Napaleonunir sıra hərbi səfərlərində, o cümlədən Rusiyaya yürüşündə iştirak etmiş, Moskvanın yandırılmasının , Borodino düyüşünün fransız ordusunun Rusiyadan qaçmasının şahidi olmuşdur. Napaleonun süqutundan sonra İtalyaya getmiş, karbonarlar hərəkatının rəhbərləri ilə əlaqə saxlamış, italiyan romantikləri ilə yaxınlaşmış, 1821-ci ildə Fransaya qayıtmış, ədəbi həyatda fəal iştirak etmişdir.

1814-cü ildə Milana köçmüşdür. Stendalın 200-dən çox ədəbi təxəllüsü olmuş, lakin Stendal ( alman sənətşünasir Vinkelmanın doğulduğu kiçik şəhər) təxəllüsü ilə məhşurlaşmışdır. Bir sıra əsərləri ölümündən sonra nəşr olunmuşdur. İlk əsərləri musiqiyə aid olmuşdur. Stendalın ədəbi yaradıcılığı fransız tənqidi realizminin ilkin mərhələsidir: "Roma, Neapol, Florensiya(1817)" , "Məhəbbət haqqında(1822)" Rasin və Şekspir (1823-1825) " və s. kitablarında idealist esstetikaya, ədəbi ehkamlara, incəsənatin ictimai vəzifəsini,

realizmi, təbiiliyi və hayatiliyi mudafiə etmişdir. S. romanlarında xüsusilə məhşur " Qırmızı və Qara" romanında burja cəmiyyətinin ictimai və əxlaqi çürüklüyü , Fransa burja inqilabından sonrakı ictimai həyat,mutərəqqi, inqilabi qüvvələrlə irtiça arasındakı mübarizə əksini tapmışdır. Həm kohnə mürtəci qüvvələrin nifrəti və yeni burja qaydalarının amansızlığı ilə qarşılaşan yeksək təbiətli, bacarıqlı, ehtiraslı gənc nəsil bu mübarizədə çox vaxt məğlub olmuşdur.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Romantizm dövründə yaşamış Stendalın realist əsərləri kifayət qədər qiymətləndirməmişdi. Stendalın əsərləri özündə ironiyanı, psixoloji və tarixi təsvirləri birləşdirir.

Stendal romanlar novellalar müəllifidir. Bununla yanaşı onun "Napoleonun həyatı" adlı bioqrafik və avtobioqrafik əsərləri də var.

  • "Roma, Neapol, Florensiya"1817)
  • "Məhəbbət haqqında"1822)
  • " Rasin və Şekspir"(1823-1825)
  • " Armans"(1827)
  • "Qırmızı və Qara" (1831)
  • "Parma monastrı" (1839)
  • " Lucyen Leven" (1834-1836)
  • "Anri Bryuların həyatı" ( 1835)
  • "Xudbinin xatirılıri"(1832)
  • "Lamyel" (1839-1842. bitməmişdir)