Suvalkiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Etnoqrafik bölgə
Suvalkiya (Sudova)
lit. Suvalkija (Sūduva)
Ölkə
İnzibati mərkəz Suvalki və ya Mariyampole
Suvalkiya (Sudova) xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Suvalkiya, Sudova və ya Ujnemune (lit. Suvalkija/Sūduva/Užnemunė) — Litvanın cənub-qərbində ən balaca etnoqrafik bölgə.

Adı[redaktə | əsas redaktə]

Rus, polyak və alman mənbələrində yerli əhalisinin fərqli adları verilir.[1] Beləliklə, bu bölgənin adı mübahisəlidir. Sudoviya adı bu ərazidə məskənləşən Sudlar tayfasından gəlir.[2] Suvalkiya adı hazırda Polşada yerləşən Suvalki şəhərindən gəlir.[3] Coğrafi olaraq bu bölgəyə həmçinin Ujnemune dyilir. Bu ad mübahisəsinə görə etnik mədəniyyətinin dövlət müdafiəsinin əsasları haqqında qanun bölgəinin iki adını çəkir: Suvalkiya (Sudova) (lit. Suvalkija (Sūduva)).[2]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Bölgə Neman çaydan cənubda, keçmiş Vilkavişkiş yepiskopluğun ərazisində yerləşir.[4] Bölgənin cənub-qərbi küncüdə Viştitis-Qrajişkiay təpəlikdən Şirvintos və başqa çaylar axır. Viştitis gölü təpələrlə əhatə olunur. Suvalkiya şimaldan və qərbdən Neman çayı ilə əhatə olunur.[2]

Cənubi Sudova və o cümlədən, Suvalkiya şəhəri müasir Polşanın hissəsidir.[5]

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Suvalkiyada qərbi Aukşaytiya ləhcəsində danışırlar.[6] XIX əsrdə bu ərazi Rusiyanın yarımuxtar Polşa çarlığının tərkibində olduğuna görə, bölgənin kimliliyi o vaxt formalaşıb və beləliklə, Suvalkiya Litvanın ən yeni etnoqrafik regionudur.[7] Burdaki o dövrdə mövcud olan siyasi vəziyyətində Mariyampole şəhərindəki məktəbləri Litva milli dirçəlişinin tanınmış fəalları böyüdə bilib. Nəticədə, məhs burda danışılan qərbi Aukşaytiya ləhcəsi standartlaşmış Litva dilinin əsası olub.[8]

Cənubi Sudovada hələ də Litvalılar yaşayır. Məsələn, əhalisi təxminən 1200 olan Punsk kəndinin 80%-i Litvalılardır. Burda Litvalılarla bağlı muzeylər yerləşir. Kəndin yanında tarixdən əvvəlki Pruss-Yatvyaq yaşayış məntəqəsi saxlanılır.[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. SŪDUVIŲ PROBLEMA
  2. 1 2 3 [http://www.ekgt.lt/lietuvos-etnografiniai-regionai/suvalkija-suduva/ ETNINĖS KULTŪROS GLOBOS TARYBA. Suvalkija (Sūduva)]
  3. J. Kudirka "THE LITHUANIANS"
  4. "Lietuvos etnogafinių regionų visuomeninės kultūros organizacijos". Žemaičių žemė (litva). 4. 2002. ISSN 1392-2610. 5 March 2011 tarixində arxivləşdirilib.
  5. 1 2 Southern Sudovia: Poland’s Lithuania
  6. Girdenis, Aleksas Stanislovas (12 April 2006). "Samogitians: The Development of Inflexional Endings and the Chronology of the Divergence of Dialects". Center of Regional Cultural Initiatives. 5 March 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 May 2008.
  7. Kudirka, Juozas (1991). The Lithuanians: an ethnic portrait. Lithuanian Folk Culture Centre. OCLC 27947396. 6 March 2011 tarixində arxivləşdirilib.
  8. [http://www.truelithuania.com/topics/lithuania-by-region/sudovia-all-about-lithuanias-central-region Sudovia (Southern Lithuania)]