Suvalkiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Etnoqrafik bölgə
Suvalkiya (Sudova)
lit. Suvalkija (Sūduva)
Ölkə
İnzibati mərkəz Suvalki və ya Mariyampole
Suvalkiya (Sudova) xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Suvalkiya, Sudova və ya Ujnemune (lit. Suvalkija/Sūduva/Užnemunė) — Litvanın cənub-qərbində ən balaca etnoqrafik bölgə.

Adı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rus, polyak və alman mənbələrində yerli əhalisinin fərqli adları verilir.[1] Beləliklə, bu bölgənin adı mübahisəlidir. Sudoviya adı bu ərazidə məskənləşən Sudlar tayfasından gəlir.[2] Suvalkiya adı hazırda Polşada yerləşən Suvalki şəhərindən gəlir.[3] Coğrafi olaraq bu bölgəyə həmçinin Ujnemune dyilir. Bu ad mübahisəsinə görə etnik mədəniyyətinin dövlət müdafiəsinin əsasları haqqında qanun bölgəinin iki adını çəkir: Suvalkiya (Sudova) (lit. Suvalkija (Sūduva)).[2]

Coğrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bölgə Neman çaydan cənubda, keçmiş Vilkavişkiş yepiskopluğun ərazisində yerləşir.[4] Bölgənin cənub-qərbi küncüdə Viştitis-Qrajişkiay təpəlikdən Şirvintos və başqa çaylar axır. Viştitis gölü təpələrlə əhatə olunur. Suvalkiya şimaldan və qərbdən Neman çayı ilə əhatə olunur.[2]

Cənubi Sudova və o cümlədən, Suvalkiya şəhəri müasir Polşanın hissəsidir.[5]

Əhali[redaktə | mənbəni redaktə et]

Suvalkiyada qərbi Aukşaytiya ləhcəsində danışırlar.[6] XIX əsrdə bu ərazi Rusiyanın yarımuxtar Polşa çarlığının tərkibində olduğuna görə, bölgənin kimliliyi o vaxt formalaşıb və beləliklə, Suvalkiya Litvanın ən yeni etnoqrafik regionudur.[7] Burdaki o dövrdə mövcud olan siyasi vəziyyətində Mariyampole şəhərindəki məktəbləri Litva milli dirçəlişinin tanınmış fəalları böyüdə bilib. Nəticədə, məhs burda danışılan qərbi Aukşaytiya ləhcəsi standartlaşmış Litva dilinin əsası olub.[8]

Cənubi Sudovada hələ də Litvalılar yaşayır. Məsələn, əhalisi təxminən 1200 olan Punsk kəndinin 80%-i Litvalılardır. Burda Litvalılarla bağlı muzeylər yerləşir. Kəndin yanında tarixdən əvvəlki Pruss-Yatvyaq yaşayış məntəqəsi saxlanılır.[5]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. SŪDUVIŲ PROBLEMA
  2. 1 2 3 "Arxivlənmiş surət". 2019-01-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-25.
  3. J. Kudirka "THE LITHUANIANS"
  4. "Lietuvos etnogafinių regionų visuomeninės kultūros organizacijos". Žemaičių žemė (litva). 4. 2002. ISSN 1392-2610. 5 March 2011 tarixində arxivləşdirilib.
  5. 1 2 Southern Sudovia: Poland’s Lithuania
  6. Girdenis, Aleksas Stanislovas (12 April 2006). "Samogitians: The Development of Inflexional Endings and the Chronology of the Divergence of Dialects". Center of Regional Cultural Initiatives. 5 March 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 May 2008.
  7. Kudirka, Juozas (1991). The Lithuanians: an ethnic portrait. Lithuanian Folk Culture Centre. OCLC 27947396. 6 March 2011 tarixində arxivləşdirilib.
  8. [http://www.truelithuania.com/topics/lithuania-by-region/sudovia-all-about-lithuanias-central-region Sudovia (Southern Lithuania)]