Tıva akşası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tıva akşası

tıva Akşa, акша

1aksha.jpg
1 akşa
Kodlar və simvollar
Kodlar ISO 4217 AZN (944)
Dövriyyə ərazisi
Emitent Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg Tuva Xalq Respublikası
Törəmə və əvəzedici vahid
Xırda qəpik (1100)
Dövriyyədə olan sikkələr və əsginaslar
Sikkələr 1, 2, 3, 5, 10, 15, 20 qəpik
Əsginaslar 1, 3, 5, 10, 25 akşa
Valyutanın tarixi
Dövriyyəyə buraxılma dövrü 1934—1 yanvar 1945
Valyutanın sələfi Rusiya rublu (RUB) / SSRİ rublu (SUR)
Əsginas və sikkələrin istehsalı
Buraxılış mərkəzi Tıvabank

Tıva akşası (tıva akşa) — 1934-1944-cü illərdə Tuva Xalq Respublikasının pul vahidi. 100 qəpikə bölünür (tıva kɵpejek).

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

25 iyul 1925-ci ildə Tuva Xalq Respublikası Dövlət Bankı - Tıvanbank qurulur. Tuva Xalq Respublikası və Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı hökumətləri arasındakı razılaşma ilə 1925-1929-cu illərdə ölkə ərazisinə Sovet pullarını buraxılır. Əvvəlcə çarın zərb sikkələrini əvəz edən gümüş sikkələr, daha sonra kağız pullar və banknotları (rubl və çervonlar) dövriyəyə buraxılır. 1933-cü ilin dekabrında Tuva Xalq Respublikası hökuməti bir sərəncam qəbul edir. Sərəncama əsasən Tuva Xalq Respublikasının yeni gerbinin təsviri və "Yalnız TNR-də istifadədədir" mətn üzərində olan mavi boya ilə sovet əskinasları üzərinə daxil vurulur. Mübadilə 10 dekabr 1933-cü ildən may-iyun 1934-cü ilə qədər davam edir. 1933-1934-cü illərdə Sovet sikkələrinin ölçüsündə 1, 2, 3 və 5 qəpik nominasiyalarında hazırlanmış bürünc və 10, 15 və 20 qəpik nominallı nikel sikkələr istifadəyə buraxılır. Onlar 1945-ci il mayın 1-nə qədər dövriyyədə qalır.

1936-cı il yanvarın 1-də ölkədə pul islahatı aparılır. Bu dövrdə dövriyyədə olan Sovet pulları 1, 3, 5, 10 və 25 akşa olmaqla Tuva Xalq Respublikasının banknotları, milli valyuta ilə əvəz edilir. Dəyişdirmə 1: 1 nisbətində edilir. Qoznak tərəfindən ümumilikdə 2 milyon akşa hazırlanır.

11 avqust 1939-cu ildə Tuva Xalq Respublikası hökumət komissiyası yeni əskinas naxışını təsdiqləyir. Bank biletləri Qoznak tərəfindən çap edilir. 1 mart 1941-ci ildə 1940 tipli əskinaslar: 1, 3, 5, 10 və 25 nominaları dövriyyəyə buraxılır. Köhnə tipli bank biletlərinin mübadiləsi 1 sentyabr 1941-ci ilə qədər davam edir.

11 oktyabr 1944 Tıva Xalq Respublikası Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının muxtar bölgəsi olaraq Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının tərkibinə daxil olur. 1945-ci il yanvarın 1-də onun ərazisində sovet əskinaslarının dövriyyəsi başlayır. Dörd ay ərzində (1945-ci il mayın 1-dək) 1940-cı ilin nümunəsi olan pullar və 1934-cü ilin nümunəsi olan Tıva akşası Sovet rubluna dəyişdirilir. Bundan sonra Tıva valyutası ləğv edilir. 1945-ci ildə 1 akşa 3,5 rubla dövr edilir.

Sikkələr[redaktə | əsas redaktə]

Sikkələrin ön tərəfində dövlətin (tıva TЬBA ARAT RESPUBLIK) və bankın (tıva TЬBA SADЬƢ-YLETPYRNYꞐ BANKЬZЬ) adı verilmişdir.

Şəkil Nolminal
(qəpik)
Mareial Diametri
(mm)
Qalınlığı
(mm)
Çəki
(г)
Hert Buraxılış ili
1 kɵpejek.png 1 bürünc 14 1,4 hamar 1934
2 kɵpejek.png 2 18 2,1 1933, 1934
3kopeiki(Tuva 1934).jpg 3 22 2,8 1933, 1934
5kopeek(Tuva 1934).jpg 5 25 5 qabarıq 1934
10 kɵpejek.png 10 mis+nikel 17 1934
15 kɵpejek.png 15 20 1934
20kopeek(Tuva 1934).jpg 20 22 1934

Əskinaslar[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Nominal
(akşa)
Ölçüsü
(mm)
Rəngi
Əsas üzü Tərs üzü
1 Akşa - Tannu Tuva (1940) 01.jpg 1 Akşa - Tannu Tuva (1940) 02.jpg 1 qəhvəyi
3 Akşa - Tannu Tuva (1940) 01.jpg 3 Akşa - Tannu Tuva (1940) 02.jpg 3 yaşıl
5 Akşa - Tannu Tuva (1940) 01.jpg 5 Akşa - Tannu Tuva (1940) 02.jpg 5 göy
10 Akşa - Tannu Tuva (1940) 01.jpg 10 Akşa - Tannu Tuva (1940) 02.jpg 10 qırmızı
25 Akşa - Tannu Tuva (1940) 01.jpg 25 Akşa - Tannu Tuva (1940) 02.jpg 25 tünd qırmızı

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]