Təbii metallar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search


Təbii metallar - Təbii metal, metalik formasında, saf və da qarışıq olaraq, təbiətdə olan hər hansısa bir maddədir. Tək-tək və ya qarışıqlarda təbii olaraq tapıla metallar arasında alüminium, sürmə, arsen, bismut, kadmium, xrom, kobalt, indiyum, dəmir, manqan, molibden, nikel, renyum, selenium, tantal, tellur, qalay, titan, volfram, vanadiumdur. Həmçinin qızıl qrupu və platin qrupuda vardır

Qrupları[redaktə | əsas redaktə]

Qızıl qrupuna qızıl, mis, qurğuşun, alüminium, gümüşdən ibarətdir. Platin qrupu platin, iridium, osmiyum, palladium, rodium və rutenyumdan meydana gələr. Təbii halda olan ərintilər arasında düyü, tunc, qalay, Alman gümüşü, osmiridium, elektrum, ağ qızıl və gümüş-civə və amalgam iştirak etmişdir[1].

Yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Yalnız qızıl, gümüş, mis və platin metallar təbiətdə böyük miqdarlarda meydana gəlir. Geoloji tədqiqat zamanı, çox az metal oksigenə təbii hava şərtlərinə müqavimət göstərir, bu səbəblə tez-tez qızıl və platin kimi daha az reaktiv metallar yerli metallar olaraq tapılır. Digərləri ümumiyyətlə təbii bir kimyəvi prosesin, metalın ortaq bir tərkibini və ya mədənini azaltdığı və saf metal kimi ortaya çıxar.Təbii qeyri-metal elementlər karbon və kükürddən ibarətdir. Yer altı təbəqələrdə yarı-metal olan silisium tapılmışdır[2].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yerli metallar tarix əvvəli insanın metallar əldə etməyindən hesablanır, çünki mədənlərin çıxarılması əməliyyatı, əritmə əməliyyatının, metalların ətrafında kəşf edildiyi düşünülməydədir. Bu səbəblə mis və dəmir, mis çağı və Dəmir Çağından əvvəl yaxşı biliməyərkən, texnologiyanın inkişafı nəticəsində hal hazırda metallardan geniş istifadə olunur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]