Talış qırqovulu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Talış qırqovulu
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Yarımsinif:Yenidamaqlılar
Dəstə:Toyuqkimilər
Fəsilə:Qırqovullar
yarımnöv: Talış qırqovulu
Elmi adı
Phasianus colchicus talischensis (Lorenz, 1988)
uselang=az}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/Phasianus colchicus talischensis (Lorenz, 1988)|uselang=az}} Şəklin VikiAnbarda
axtarışı]

Talış qırqovulu (lat. Phasianus colchicus talischensis) — Qırqovullar fəsiləsinə aid quş növü.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Nadirdir.

Kateqoriyası[redaktə | əsas redaktə]

Kritik vəziyyətdədir (CR). Xüsusi mühafizə tədbirləri görülməsə nəsli kəsilə bilər.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Quyruğu uzundur. Erkəyi çox parlaq rəngdədir və çinədanını örtən lələklərin ucu oyuqdur, onun rəngli haşiyəsi Zaqafqaziya qırqovuluna nisbətən dardır. Dişisi boz-şabalıdı rəngdə olub, üzərində tünd ləkələr vardır. Erkəyinin oxuması 5-6 aylıq ev xoruzunun banlamasını xatırladır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrin 50-ci illərinə qədər Lənkəran ovalığında, Salyan düzənliyində [1][2]Talış dağlarının ətəklərində yayılması göstərilib. İndi isə yalnız Talış dağlarının orta və aşağı qurşaqlarında qalıb [3][4]. Azərbaycandan kənarda bu yarımnövün yayıldığı ərazi İranın Xəzər sahili əyalətlərini əhatə edir [5].

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Taxıl sahələrinəüzüm plantasiyalarına yaxın talalarla növbələşən keçilməz kolluqlarda yaşayır. Oturaqdır, gündüz fəal olur. Bir yaşında cinsiyyət yetişkənliyinə çatır. Poliqamdır. Aprel ayında cütlər əmələ gətirir. Yuvasında 9-21 yumurta olur, 21-24 gün kürt yatır. Mayın ikinci yarısında və iyunun əvvəllərində körpə cücələri müşahidə edilir. Həşərat, bitki toxumları, meyvə və giləmeyvə yeyir.

Əhali üçün əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Elmi, estetik və dekorativ əhəmiyyəti var.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Ovlanması qadağandır. Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına (1989) və Bern konvensiyasına daxildir. Yaşayış yerlərinin cüzi bir hissəsi Hirkan Milli ParkındaHirkan Dövlət Yasaqlığında yerləşir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Talışda Orandçayın aşağı axınında Orandçay-Lənkərançay Yasaqlığının yaradılması, Astaraçayın aşağı axınına həmsərhəd ərazilərdəki kolluqların təbii abidə edilməsi, süni şəraitdə çoxaldılıb yaşayış üçün səciyyəvi olan biotoplara reintroduksiyası, qanunsuz ovlanmasına qarşı ciddi mübarizə aparılması, yaşadığı biotopların ətrafında taxıl bitkilərinin əkininin genişləndirilməsi və kənd təsərrüfatı üçün yararlı olmayan sahələrdə çaytikanı, dərgil, böyürtkən kolluqlarının əkilməsi məsləhətdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Böyük qartal
Kürən vağ
Leşcil ağqartal
Səhra balakəkliyi

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Phasianus colchicus talischensis: SE Transcaucasia
Hirkan Milli Parkı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Шавров Н.Н. Остров Сара. Строение, особенности, флора и фауна. Тифлис, 1909, c. 25;
  2. Тугаринов А.Д., Козлова Е.В. Зимовка птиц в Талыше // Тр. Аз. ФАН ССР, Зоол. серия. 1935, т. XXIII, с. 37-38;
  3. Доброхотов В.П. Современное состояние зимовки птиц в Кызыл-Агачском заповеднике // Орнитология, Изд-во МГУ, 1963, вып. 6, с. 355-359;
  4. Бабаев И.Р. Распространение и численность Талышсакого фазана (Phasianus colchicus talischensis Lorenz) ВИНИТИ, № 4655-87:181;
  5. Mansoori J.A. Guide to the birds of Iran. Farzaneh. Tehran, 2008, pp. 513 1-15.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

1. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Lənkəran-Talış bölgəsində nadir quşların növ tərkibi, sayı və say dinamikası // Zoologiya İnstitutunun əsərləri. XXVIII cild. Bakı, “Elm”, 2006, s. 562-563;
2. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Quşların qorunması (monoqrafiya). Bakı, "Elm", 2012, 255 s.