Tamaz Valerianoviç Qamkrelidze

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tamaz Valerianoviç Qamkrelidze
gürc. თამაზ ვალერიანის ძე გამყრელიძე
Doğum adı თამაზ გამყრელიძე
Doğum tarixi 23 oktyabr 1929(1929-10-23)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 10 fevral 2021(2021-02-10) (91 yaşında)
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi dilçilik
Elmi dərəcəsi filologiya elmləri doktoru
İş yeri
Təhsili
Elmi rəhbəri İqor Dyakonov
Üzvlüyü
Mükafatları "Xalqlar dostluğu" ordeni
"Lenin" mükafatı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tamaz Valerianis dze Qamkrelidze (gür: თამაზ ვალერიანის ძე გამყრელიძე 23 oktyabr 1929, Kutaisi10 fevral 2021) gürcü filoloq, şərqşünas və hetşünas. Hind-Avropa linqvistikası, qədim dillər, nəzəri dilçilik, struktur və tətbiqi dilçilik, kartvelologiya sahəsində bir çox görkəmli əsərlərin müəllifidir. O, 2005-2013-cü illərdə Gürcüstan Elmlər Akademiyasının prezidenti olub.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qamkrelidze Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində olan Kutaisidə anadan olub.

1952-ci ildə Tbilisi Universitetinin (TDU) şərqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir.[1] 1964-cü ildən bu universitetin professoru, 1966-cı ildən isə struktur və tətbiqi dilçilik kafedrasının müdiridir. 1973-2006-cı illərdə Sereteli Şərqşünaslıq İnstitutunun (Tbilisi) direktoru olub.

1988-1995-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının “Voprosi Yazikoznanya” jurnalının redaktoru olub. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının əcnəbi köməkçisi (2006), Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının xarici fəxri üzvü, Britaniya Akademiyasının müxbiri, Avropa Linqvistika Assosiasiyasının üzvü (1986-1988-ci illərdə Avropa Linqvistika Assosiasiyasının prezidenti), Avstriya Elmlər Akademiyasının məsul üzvü, Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki, Dünya İncəsənət və Elmlər Akademiyasının (2006) üzvü və Amerika Dil Assosiasiyasının fəxri üzvüdür. Qamkrelidze Bonn Universiteti və Çikaqo Universiteti tərəfindən fəxri doktor adına layiq görülüb. Tamaz Qamkrelidze 1991-ci ilin avqustunda Tbilisi Dövlət Universitetinin rektoru təyin edildi, lakin bu vəzifəni çox qısa müddətə icra etdi.[2] Qamkrelidze 1992-2005-ci illərdə Gürcüstan parlamentinin üzvü olub.

2000-ci ildən Tbilisinin fəxri vətəndaşıdır.[3] Qamkrelidze 10 fevral 2021-ci ildə 91 yaşında vəfat etmişdir.[4]

Şəxsi həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Onun qardaşı Revaz Qamkrelidze bütün ölkədə tanınmış riyaziyyatçıdır.

Mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tamaz Qamkrelidzenin əsas əsərlərindən bəziləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • “The Akkado-Hittite syllabary and the problem of the origin of the Hittite script”, Archiv Orientalni, vol. 29 (1960).
  • Anatolian languages and the problem of Indo-European migration to Asia Minor, Studies in General and Oriental Linguistics. Tokyo, 1970
  • with V. V. Ivanov, Indoevropjskij jazyk i indoevropejcy: Rekonstrukcija i istoriko-tipologieskij analiz prajazyka i protokultury. Tiflis: Tiflis University Press 1984. xcvi + 1328 p.
    • English translation: Indo-European and the Indo-Europeans: A reconstruction and historical analysis of a proto-language and a proto-culture. 2 vols. Trans. J. Nichols. Berlin–New York: Mouton de Gruyter, 1: 1994, 2: 1995.
  • with V. V. Ivanov “The ancient Near East and the Indo-European question: Temporal and territorial characteristics of Proto-Indo-European based on linguistic and historico-cultural data”, Journal of Indo-European Studies vol. 13, no. 1–2 (1985): 3–48.
  • with V. V. Ivanov, “The migrations of tribes speaking Indo-European dialects from their original homeland in the Near East to their historical habitations in Eurasia”, Journal of Indo-European Studies vol. 13, no. 1–2 (1985): 9–91.
  • “Proto-Indo-European as a Stative-Active Typology”, in Indogermanica et Caucasica: Festschrift für Karl Horst Schmidt zum 65. Geburtstag, eds. Roland Bielmeier & Reinhard Stempel. Berlin–NY: Mouton de Gruyter, 1994, pp. 25–34.
  • Alphabetic writing and the old Georgian script. New York: Caravan Books, 1994.
  • Ivo Hajnal, ed. Thomas V. Gamkrelidze, Selected writings: Linguistic sign, typology and language reconstruction. Innsbruck 2006.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

1. "Гамкрелидзе Тамаз Валерианович". ras.ru (Rusca).

2. Tamaz Gamkrelidze // Tbilisi State University: The University Rectors - tsu.ge

3 "თბილისის საპატიო მოქალაქეები". tbilisi.gov.ge (Gürcücə). Tbilisi.

4. "Грузинский академик Тамаз Гамкрелидзе скончался на 91-м году жизни". Sputnik.