Traktor FK

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Soccerball mark.svg
Traktor FK
Tractor Athletic and Cultural Club logo.svg
Klubun tam adı Traktor Azərbaycan FK
Ölkə İran İran
Ləqəb(lər) "Qızıl Qurdlar - Qırmızı Qurdlar"[1]
Rəng(lər)          Qırmızı
Yaranma tarixi 1970 (49 il əvvəl) (1970)
Stadionu Səhənd stadionu
Tutumu 66,833
Prezidenti İran Gulamriza Sadigiyan
Baş məşqçisiMustafa Dənizli
Liqaİran İran milli futbol çempionatı
Rəsmi saytı
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Traktor Futbol Klubu, həmçinin Tirəxtur və ya Tıraxturİranın Təbriz şəhərinin İran milli futbol çempionatıda iştirak edən futbol komandası. Klubun sponsoru Təbrizin ən böyük zavodlarından biri olan Traktor zavodudur. Bu klub öz tarixində Kərim Baqiri, Sirus Din Məhəmmədi, Hüseyn Xətibi, Rəsul Xətibi və s. kimi məşhur futbolçular yetişdirmişdir. [2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İran islam inqilabından öncə[redaktə | əsas redaktə]

Komanda 1970-ci ildə yaradılmışdır. Traktor 1975-ci ildə İranın Təxticəmşid adlı birinci divizion çempionatına yüksəldi. Həmin il 16 klub arasında 16-cı yeri tutur və ikinci diviziona düşür. Ancaq Traktor kulubu 1977-ci ildə yenə birinci diviziona yüksələ bilir və 5-ci yeri tutur. Traktor 1978/79 mövsümündə də TəxtiCəmşid çempionatında hazır idi və İran islam inqilabı baş verən zamanadək 9-cu yeri tuturdu. 1978-ci ildə İranın Federasiya çempionatında ilk dəfə bu yarışmalar keçirilirdi- ikinci yeri qazandı.

İnqilabdan sonra[redaktə | əsas redaktə]

İran islam inqilabı və İran-İraq müharibəsi səbəbi ilə 1979-cu ildən 1988-ci ilədək iran futbol liqası bağlandı və təkcə əyalət çempionatları keçirilirdi və Traktor Təbriz liqasında oynayırdı. Bu dövrün son illərində Rumıniyalı məşqçi Vasili Qoca klubun baş məşqçisi təyin olunur. Vasili Qoca Traktor komandasında köklü və əsasi işlər gördü və bu klubun təməl kumandalarına nəzarət etdi. Həmin işlər Traktordə böyük dəyişiklərə və uğurlu nailiyyətlərə səbəb oldu. Traktor 1992-ci ildə İrannın Azadeqan adlı birinci divizionunda 3-cü oldu. Bu isə Traktornin İran‘ın birnici divizionunda ən yaxşı nəticəsidir. 1994-cü ildə isə bir daha İrannın Federasiya çempionatında(cami-hazfi) ikinci yeri qazandı. Klub 2000/01 mövsümündə Azadeqan liqasında sonuncu oldu. Ancaq 2001/02 mövsümünda İranın yüksək liqasının təməli qoyuldu və Traktor də bu çempionataya qatıldı. Amma yenə də sonuncu olaraq aşağı liqaya düşdü. Traktor 7 il birinci divizionda qaldı və yüksək liqaya yüksələ bilmədi. Sonunda 2008/09 mövsümündə Fəraz Kəmalvəndin baş məşqçiliyi ilə Traktor İranın Xəlice-Fars adlı yüksək liqasının vəsiqəsini əldə etdi və yüksək liqaya qayıtdı.

"Traktor" azarkeşləri[redaktə | əsas redaktə]

Təbrizdə "Traktor" ilə Sepahan arasındakı oyuna tamaşa etməyə (aprel 2011) stadionun tutumundan artıq tamaşaçı gəlmişdir

"Traktor" azarkeşləri İran futbol klubları azarkeşləri arasında ən çılğınları sayılırlar. Traktor hər ildir ardıcıl olaraq 2009/10-dan sonrakı mövsümlərində ən çox tamaşaçısı olan komanda seçilibdir. Traktor Klubunun prezidentinin dediklərinə görə 2010-cu ildə bu klubun 482 min rəsmi azarkeşi olubdur ki, dünyada çoxlu azarkeşi olan Real Madrid kimi komandanın səbt olunmuş azarkeşlərinin neçə bərabəridir. Traktor qabaqcalar stadionda və Təbrizdə sabit azarkeşləri var idi. Amma indi digər vilayətlərdədə çoxlu azarkeşi vardır elə ki Əlburz,Qəzvin, Qum,Həmədan, Tehran və Gilan kimi vilayətlərdə keçirilən matçlarda stadionun yarıdan çoxun Traktor azarkeşləri doldurur. Bu şərait Traktornin keçmişdə yüksək liqada olduğu vəziyəti ilə bütünlüklə fərqli sayılır. İranda Nəvəd adlı televiziya verilişində Traktor azarkeşlərinə “İranın ən coşqun azarkeşləri” ünvanı verildikdən sonra bu klubun azarkeşləri “Coşqunlar” ləqəbi ilə şəhərlərdə və idman dairələrində məşhurlaşdı. Bəziləri bu klubun azarkeşlərinin alqışlama tərzini şərqi asiya ölkələrinin azarkeşlərinə oxşadırlar.Hazırda bu klub İranda yaşayan Azərbaycan türklərinin kimlik mübarizəsinin simvollarından birinə çevrilib. Klubun azarkeşləri sevimli komandalarına hətta səfər oyunlarında da rəqib komandanın stadionuna axışmaqla böyük dəstək olurlar. Təkcə əhalisinin 97 faizə qədəri Azərbaycan türkləri olan Təbrizdə deyil, paytaxt Tehran da daxil, ölkənin türk kökənli insanlarının yaşadığı bütün şəhərlərdə komandanın milyonlarla azarkeşi var. Xüsusilə, Tehranın İstiqlalPersepolis futbol komandaları ilə səfər oyunlarında Tehranın 100 minlik stadionuna toplaşan azarkeşlərin ən azı yarısı "Traktor"u alqışlayır.

İranda futbol stadionuna tamaşaçı toplamaq rekordu da "Traktor"a məxsusdur: İranın yüksək futbol liqasının oyunları çərçivəsində "Traktor"un Təbrizin doğma Səhənd stadionunda Şirazın "Muqavimət Sipası" komandasına qarşı keçirdiyi oyuna stadionun tutumundan daha artıq azarkeş gəlib və bəzi mənbələrə görə sayı 110-150 min arası olan bu azarkeşlər öz doğma komandalarına hətta ətrafdakı təpələrin üzərinə çıxaraq azarkeşlik ediblər. 2011-ci ilin aprel ayında da Səhənd stadionunda "Traktor" və Sepahan arasındakı oyuna baxmağa gələn azarkeşlərin sayı stadiounun tutumundan çox olub və oyunun başlanmasına bir neçə saat qalmış Təbrizin radio və televiziyası azarkeşlərə stadionda boş yer olmadığına görə ora getməməyi məsləhət görüb. "Traktor" İran milli futbol çempionatının yüksək liqasının 2010-2011-ci il mövsümündə ən güclü azarkeş dəstəyinə malik komandası olub. [3]. Orta hesabla Təbrizin Səhənd stadionuna bu komandanın hər oyununa tamaşa etmək üçün 60000 azarkeş toplaşır. [4]

"Traktor"un qadın azarkeşləri[redaktə | əsas redaktə]

"Traktor"un qadın azarkeşi

İranda qadınlara futbol oyunlarına tamaşa etmək üçün stadiona getmək qadağandır. Bəhanə kimi stadionlarda kişi futbol azarkeşlərinin bəzən etikadan kənar ifadələr işlətməsi, şüarlar səsləndirməsi göstərilir. Ancaq "Traktor" azarkeşləri İran futbol klubları azarkeşləri arasında həm də ən nizam-intizamlı azarkeşlər sayılırlar. Klubun qadın azarkeşləri stadiona girmək qadağası olduğuna görə sevimli komandalarının oyunlarına stadion ətrafındakı təpələrin üzərinə çıxaraq tamaşa edirlər. Amma bu ənənənin digər şəhərlərdə də yayılacağından təşvişə düşən polis son vaxtlar buna qarşı ciddi mübarizə aparır. Hətta komandanın bir neçə qadın azarkeşi həbs edilmiş və onlardan bir daha futbol oyunlarına tamaşa etmək üçün ətraf təpələrə qalxmayacaqları haqqında iltizam alındıqdan sonra azad buraxılmışlar.[5] [6]

"Traktor" azarkeşlərinin şüarları[redaktə | əsas redaktə]

"Traktor" azarkeşlərinin sevimli şüarlarından biri: "Türk dilində mədrəsə olmalıdır hərkəsə"

"Traktor" azarkeşlərini bəzən İspaniyanın Kataloniya əyalətinin Barselona klubunun azarkeşləri ilə müqayisə edirlər. Katalan dili İspaniyada qadağan olunduqdan sonra "Barselona"nın azarkeşləri bu komandanın hər ev oyununda doğma Kamp Nou stadionuna axışaraq katalanca milli şüarlar səsləndirməyə başlamışlar. Hazırda İran türkləri də həm "Traktor"un, həm də Təbrizin digər futbol klublarının — ŞəhrdariGöstəriş Polad klubunun ev oyunlarında stadionlarda milli şüarlar səsləndirirlər. "Traktor"nin qələbə qazanmasından və ya məğlub olmasından asılı olmayaraq onlar sevimli komandalarını alqışlayırlar. Hətta komanda öz qapısından top buraxanda belə stadionda "Eybi yox! Eybi yox" sədaları eşidilir. "Traktor" azarkeşlərinin tez-tez səsləndirdikləri bəzi şüarlar bunlardır:

  • Yaşasın Azərbaycan!
  • Yel yatar, tufan yatar, yatmaz Tirəxtur bayrağı"
  • Azərbaycan var olsun, İstəməyən xar olsun!
  • Azərbaycan yurdumuz, Tirəxtur bozqurdumuz!
  • Türk dilində mədrəsə, Olmalıdır hər kəsə!
Tehranın "İstilazin" klubu ilə oyunda (26 fevral 2010) "Traktor" azarkeşləri Xocalı soyqırımının qurbanlarını yad edirlər

Tehranda keçirilən oyunlarda bəzən Tehran klublarının azarkeşlərinin Azərbaycan türklərinə qarşı səsləndirdikləri irqçi şüarlara "Traktor" azarkeşlərinin verdikləri cavabın nəticəsində Təbriz komandası cəzalandırlıb və ev oyunlarının bir neçəsini azarkeş dəstəyi olmadan, tamaşaçısız stadionda keçirməli olub.

"Traktor" azarkeşləri həm Cənubi Azərbaycanın, həm də Azərbaycan Respublikasının problemlərini öz problemləri sayırlar. Stadionda Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin və ətraf rayonların ermənilər tərəfindən işğalına etiraz əlaməti olaraq tez-tez "Qarabağ bizimdir, bizim olacaq" şüarı səslənir. Əgər komandanın keçirdiyi oyunlar Qarabağda baş vermiş soyqırım günləri ilə üst-üstə düşürsə, şəhidlərin xatirəsi şüarlarla mütləq yad edilir.

Traktor və Urmiya gölü[redaktə | əsas redaktə]

Tiraxtur14.JPG

Traktor azarkeşləri təkcə öz doğma komandalarını dəstəkləməklə kifayətlənməyib, Azərbaycanın bütün toplumsal problemlərinə öz münasibətlərini bildirməyə, haqsızlıqlara qarşı etiraz səslərini ucaltmağa çalışırlar. Hazırda belə problemlərdən biri Güney Azərbaycanın simvollarından biri sayılan Urmiya gölünün get-gedə qurumasıdır. "Traktor"nin 2010-cu ildə keçirdiyi ev oyunlarından birində stadionda Urmu gölü səslənir, susuzam, haray, haray şüarı səsləndi. Bunun nəticəsi olaraq həmin il mart ayının 1-də Təbrizdən, Urmiyadan, Güney Azərbaycanın digər bölgələrindən olan yüzlərlə "Traktor" azarkeşinin hər biri Urmiya gölünün üzərindəki körpüdən gölə bir qab su tökdü. Bundan sonra Urmiya gölünə gələn hər bir adam ciddi polis yoxlanışından keçirilir və bəzi məlumatlara görə bu günəcən bu kampaniyaya qoşulmaq istəyən 100-dən artıq "Traktor" azarkeşi həbsdədir.

2011-ci ilin avqust ayında Urmu Gölünə su çatdırmaq layihəsinin İranın İslamı məclisində 2-təcili(2-foriyyətli) səs alabilməməyi, Güney Azərbaycanlılar, özəlliklə Tirəxtur yandaşları arasında ginə böyük bir etiraz dalğası yaratmaqla, bayis oldu 25 Avqust gecəsi oynanılan Azərbaycan derbisi, Tirəxtur və Bələdiyyə Spor yarışında, 50,000 dən artıq tamaşaçı Səhənd İstadionuna toplansın və Məclis əleyhinə Urmu Gölü can verir, Məclis onun qətlinə fərman verir kimi şuarlar verilsin.[7][8] Təbriz derbisindəki şədid etirazlardan sonra, Güney Azərbaycanın bir sıra şəhərlərində, o cümlədən Urmu və Təbrizdə Urmu gölünün qurumasına ardıcıl etiraz aksiyaları başlanır. Traktor Sazi və Tehranın İstiqlal klubunun yarışı günü, 9.Sentyabr, 2011 da, Tehran və onun ətrafında yaşayan minlər güneyli, 100 min nəfərlik Azadi stadionuna sarı yola düşürlər. Bütün basqılara rəğmən 30 min nəfərdən artıq Tirəxtur azarkeşi stadionun içinə girir və minlər yandaşa da yol verilmir; ancaq stadiona daxil olabilənlər və öz sevdiyi klubu dəstəkləyib Urmu Gölü haqda da şuar verirlər.[9] 40 yanlı yaralanır və yüzlər yanlı müvəqqəti olaraq tutuqlanır.

Bura Baxin

Traktornin marşları[redaktə | əsas redaktə]

Traktor İranda özünəməxsus marş və mahnıları olan ilk futbol klubudur. Bu marşlardan, 2010ci ildə Barış Kor Qrupunun yazıb ifa etdiyi Yaşa, yaşa Tiraxtur mahnısı futbol klubu tərəfindən rəsmi marş kimi qəbul edilmişdir.:

Yaşa, Yaşa Tiraxtur

Yaşa, yaşa Tiraxtur,
Daim yaşa, Tiraxtur!

Yurdumuzun iftixarısan,
Azər elinin qəhrəmanısan.

Yellər yatar, tufan yatar
Yatmaz Tiraxtur bayrağı.

Sök dağları, at qolları,
Arxandayıq biz Tiraxtur.

Sən canımız, sən eşqimiz,
Al qanımızsan Tiraxtur.

Ancaq, 2012ci ilinin iyun ayında, Tirəxturun Asiya yarışlarına yol tapmaq törənində, Tirəxtur İftixarımız adlı başqa bir mahnı, klubun yeni sorumlular tərəfindən, rəsmi marş kimi təqdim edilmişdir; halbuki yandaşlar ictimai şəbəkələrdə, rəsmi mahnının yersiz dəyişilməsinə etiraz etmişlər.:

Tirəxtur Iftixarımız

Zəfər marşını çalan bizik,
dünya boyu qalan bizik,
qəhrəmanlıq bizimkidir,
irana baş olan bizik,

bir iki üç dört

Azərbaycan diyarımız,
Tirəxtur iftixarımız,
ədəb şərəf şuarımız,
Tirəxtur iftixarımız,

birlik gücün inanmışıq,
dağlar kimi dayanmışıq,
çox meydanlar dolanmışıq,
iftixarlar qazanmışıq,

bir iki üç dört

Azərbaycan diyarımız,
Tirəxtur iftixarımız,
ədəb şərəf şuarımız,
Tirəxtur iftixarımız,

Traktornin adı[redaktə | əsas redaktə]

Klub öz adını onun rəsmi sponsoru olan Təbrizin Traktor istehsal edən zavodunun adından götürmüşdür. İngiliscə "Tractor" sözünə təbrizlilər öz ləhcələrində "Tirəxtur" və ya "Traxtur" deyirlər. Bu səbəbdən də azarkeşlər öz sevimli komandalarını məhz Təbriz ləhcəsi ilə alqışlayırlar. Hətta azarkeşlər israrla klubun adının fars dilinə uyğun şəkildə "Traktor" adlandırılmasına etiraz etmək için köynəklər və bayraqlarına "Tirəxtur" və ya "Traxtur" yazırlar, amma polislər azarkeşlərə əksər hallarda üzərinə "X" yazılmış bayraqlar və köynəklərlə stadiona daxil olmağa imkan vermirlər.

Uğurları[redaktə | əsas redaktə]

Ölkədaxili turnirlərdə[redaktə | əsas redaktə]

Beynəlxalq arenada ən yaxşı nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

İran Çempionatında və Kubokunda[redaktə | əsas redaktə]

Mövsüm Liqa Yer O Q H M VT BT Xal Ölkə kuboku
1992-1993 Azadegan 3
2011-2012 Pro Liqa 2 34 19 9 6 57 32 66

Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikaları Federasiyasının reytinq cədvəlində[redaktə | əsas redaktə]

Komandanın heyəti[əsas redaktə]

2012-2013 tarixinə olan məlumat:

Şəkil Nömrəsi Vətəndaşlığı Mövqe Adı Təvəllüdü Şəkil Nömrəsi Yaşı Mövqe Adı Təvəllüdü
1 İran qapıçı Mohsen Furuzan Şəkil yoxdur-kişi.svg 15
Şəkil yoxdur-kişi.svg 2 İran müdafiəçi Məhamməd İranpuriyan Şəkil yoxdur-kişi.svg 16 İran müdafiəçi Mustafa İkrami
Şəkil yoxdur-kişi.svg 3 İran yarımmüdafiəçi Fərdin Abidini Şəkil yoxdur-kişi.svg 17 İran yarımmüdafiəçi Əliriza Jəlili
Şəkil yoxdur-kişi.svg 4 İran müdafiəçi Mehdi gureyşi Şəkil yoxdur-kişi.svg 18 İran yarımmüdafiəçi Məhəmməd ibadzadə
Şəkil yoxdur-kişi.svg 5 İran yarımmüdafiəçi Qasım Dehnəvi Şəkil yoxdur-kişi.svg 19
Meyti Kiyani.jpg 6 İran yarımmüdafiəçi Mehdi Kiyani Şəkil yoxdur-kişi.svg 20 İran müdafiəçi Məhamməd Nüsrəti
Şəkil yoxdur-kişi.svg 7 İran yarımmüdafiəçi Mehdi kərimiyan Şəkil yoxdur-kişi.svg 21 İran
Şəkil yoxdur-kişi.svg 8 İran müdafiəçi Murtuza Əsədi Şəkil yoxdur-kişi.svg 22 İran
Şəkil yoxdur-kişi.svg 9 Portuqaliya hücumçu Anselmo Kardoso Şəkil yoxdur-kişi.svg 23 İran hücumçu Mehdi Seyid Salihi
Şəkil yoxdur-kişi.svg 10 Portuqaliya hücumçu yarımmüdafiəçi Flavio Emanuel Lopez Şəkil yoxdur-kişi.svg 24 İran hücumçu Fərzad Hatəmi
Şəkil yoxdur-kişi.svg 11 İran hücumçu Məhəmməd Həsən İbrahimi Şəkil yoxdur-kişi.svg 25
Şəkil yoxdur-kişi.svg 12 İran qapıçı Mehdi Sabiti Şəkil yoxdur-kişi.svg 27 İran yarımmüdafiəçi Fərşad Əhmədzadə
Şəkil yoxdur-kişi.svg 13 İran hücumçu Məsud İbrahimzadə Şəkil yoxdur-kişi.svg 28 İran yarımmüdafiəçi Ehsan Hacsəfi
Şəkil yoxdur-kişi.svg 14 İran müdafiəçi Seyyid Mohsen Hüseyni Şəkil yoxdur-kişi.svg 34 İran müdafiəçi Milad Fəxriddini
Şəkil yoxdur-kişi.svg 40 İranNiderland qapıçı Əqil Etimadi

Komandanın keçmişində əməyi olanlar[redaktə | əsas redaktə]

Ən məşhur oyunçuları[redaktə | əsas redaktə]

Baş məşqçiləri[redaktə | əsas redaktə]

Əvvəlki prezidentləri[redaktə | əsas redaktə]

Hazırki rəhbərlik[redaktə | əsas redaktə]

Mövqe Kadr
Prezident (Başqan) İran Məhəmməd Hüseyn Cəfəri
Nəzarətçi İran Həsən Azərniya
Baş məşqçi İran Qələnoyi
Birinci məşqçi İran Qulamriza Bağabadi
İkinci məşqçi Portuqaliya Campelos
Üçünci məşqçi İran ƏliRiza Pejman
Qapıçılar məşqçisi Portuqaliya Paulo Fernandes
Müşahidəçi scout uyğun Portuqaliya Kardoso Oliveyra
Bodibilding məşqçisi ?
Lojistik İran Əhməd Əbhəran

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Dünyanın en çök Türk taraftara sahip futbol kulübü..." Hürriyet. İstifadə tarixi: 21 December 2016.
  2. [http://www.rsssf.com/tablesi/iranfound.html تراکتورسازی تبریز به لیگ برتر فوتبال ایران
  3. tamaşaçı toplaşmaq rekordunu qırdılar( تبریزیها رکورد حضور تماشاگر را شکستند، تاریخ بازدید : ۱۷ بهمن ۱۳۸۸، تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۸۸، خبرگزاری فارس)
  4. Əziz Məhəmmədi: Tirəxtur üstün liqada tamaşaçı rekordunu əlində saxlayıb ( عزیزمحمدی: تراکتور رکوردار تماشاگران لیگ برتر است تاریخ بازدید: ۲۸ فروردین ۱۳۸۹، تاریخ ۲۸ فروردین ۱۳۸۹، فوتبال سه)
  5. زنان و کودکان تماشاگران ویژه تراکتورسازی و پرسپولیس تاریخ : 27 فروردین 1389 ، خبر آنلاین
  6. حضور تعدادی از هواداران زن تراکتورسازی تبریز در بازی رفت روز جمعه، یاری یول ، تبریز سسی
  7. Tırəxtur yandaşlarının "Urmu Gölü can verir, Məclis onun qətlinə fərman verir" sloqanından video görüntüsü(ویدئوی شعار" اورموگؤلؤ جان وئریر- مجلیس اونون قتلینه فرمان وئریر" در استادیوم سهند تبریز)
  8. Tırəxtur yandaşları yarış sürəcində, şuar verməklə, İslami şura məclisindən istədilər Urmu Gölü durumuna görə uyğun işlər görsün(هواداران تراكتورسازي تبريز در طول بازي با شعارهايي از مجلس شوراي اسلامي خواستند درباره وضعيت درياچه اروميه اقدامي مناسب انجام دهد.)
  9. 'Traktor Sazi-İstiqlal' müsabiqəsi: "Urmu Gölü can verir – Məclis onun qətlinə fərman verir"- VİDEO

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]