Transleytaniya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Transleytaniya (macar tacı torpaqları) göy rənglə göstərilib

Transleytaniya (lat. Transleithania sözündən gəlir, mənaca "Layta çayının arxasında torpaq" deməkdir) — ikili Avstriya-Macarıstan İmperiyasının tərkibindəki Macarıstan tacı torpaqlarının adı. 1867-ci ildə razılaşma nəticəsində yarandı və 1918-ci ildə Avstriya-Macarıstan dövlətinin dağılmasına qədər mövcud idi.

Adı[redaktə | əsas redaktə]

"Transleytaniya" latın adı Layta çayının şərq tərəfində (Avstriya tərəfindən baxsaq hərfi mənası "o tayında" olar) yerləşən torpaqlar deməkdir, hansılar ki Avstriya tacının torpaqları Sisleytaniyadan əks istiqamətdə yerləşirdi.

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Sıra İnzibati vahidin adı Sahə

(km²)

Əhalisi

(1910-cu il)

Əhali sıxlığı

(nəf./km²)

1 Macarıstan krallığı 240 329 15 642 579 65,0
2 Xorvatiya və Slavoniya krallığı 42 541 2 621 954 62,6
Cəmi 282 870 18 264 533 64,5

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Transleytaniya komitatlar (vármegye) və bölgə hüquqlu şəhərlərə (törvényhatósági jogú város) bölünürdü, komitatlar şəhərlərə (város) və bələdiyyələrə (község) bölünür.

Komitatın nümayəndəlik orqanı komitat məclisi (vármegyei közgyűlés) əhali tərəfindən seçilirdi. Bölgənin icra orqanı qubernator (alispán) komitat məclisi ilə seçilirdi. Mərkəzi hakimiyyəti daxili işlər nazirinin təklifi ilə monarx tərəfindən təyin edilmiş Macarıstan kralı nümayəndələri (főispán) təmsil edirdilər. Bələdiyyə və ya şəhərin nümayəndəlik orqanı bələdiyyə məclisi (községi képviselők) (şəhərlərdə şəhər məclisi (városi képviselők) adlanırdı) əhali tərəfindən seçilirdi. Bələdiyyənin icra orqanı mer (polgármester) bələdiyyə məclisi tərəfindən seçilirdi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Dövlət başçısı Avstriya imperatoru olan kral idi. İcra orqanı Nazirlər Şurası kralın təyin etdiyi və ona cavabdeh olan baş nazir və nazirlərdən ibarət idi.

Qanunverici orqan dövlət məclisi (Országgyűlés) idi ki, o, iki palatadan, Perlər Palatası (Főrendiház) (oraya titullu zadəganlar daxil idilər) və əhali tərəfindən seçilən Deputatlar Palatasından (Képviselőház) ibarət idi.