Vaxtsızçiçək

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Vaxtsızçiçək
}} Payız vaxtsızçiçəyi (Colchicum autumnale)
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:Birləpəlilər
Yarımsinif:Liliid
Sıra:Zanbaqçiçəklilər
Fəsilə:Vaxtsızçiçəkkimilər
Cins: Vaxtsızçiçək
Elmi adı
Colchicum L.
Sinonimlər
Bulbocodium L.

Merendera Ramond

Synsiphon Regel
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  42906
MBMM  13444
GEİŞ  g:2788
BEABS  24150

Vaxtsızçiçək; itboğan (lat. Colchicum)

Colchicum L. - cinsinin adı Gürcüstanın qərb vilayəti olan Kolxidanın adından yaranıb. Kolxida vilayətində bu bitkilər xüsusilə geniş yayılmışdır. Bitkinin adı payızın axırında çiçəkləməsi ilə əlaqədar "Vaxtsızçiçək" adlandırılmışdır. Bu cinsə təxminən 70 növ daxildir. Gülçülükdə 2 növ xüsusilə məşhurdur. Gözəl vaxtsızçiçək C.(speciosum) - yayda yerüstü hissələri məhv olur. Gözəl vaxtsızçiçəyin yarpaqları geniş, ellips formasındadır, çiçəkləri iri, yasəmən rəngli ya da bənövşəyi çəhrayıdır. Bu bitkinin vətəni Türkiyə, İranın şimalı (meşə və dağ zolaqları), Qərbi və Şərqi Zaqafqaziyadır. Payızda kütləvi surətdə çiçək açdığı üçün dekorativ bitkidir. Mədəni bitki kimi 1874-cü ildən istifadə olunur. Ölçüsünə və çiçəklərinin rənginə görə fərqlənən çoxlu miqdarda bağ formaları mövcuddur. Vaxtsızçiçəyi bala soğanaqlarla çoxaldırlar. Onları ana soğanaqdan iyun-iyulda ayırıb, avqustda torpağa əkirlər. İri soğanaqlar arasında 20 sm, xırdalar arasında isə 10 sm məsafə qoyulur. Cavan əkinləri qışda torfla ya da çürüntü ilə örtürlər. Azərbaycanda yabanı halda yayılan növləri vardır ki, onlar gülçülükdə istifadə edilə bilər.

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə | əsas redaktə]

Digər növləri[redaktə | əsas redaktə]

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016. http://dendrologiya.az/?page_id=112