Xırdayarpaq çərən

Xırdayarpaq çərən
Xırdayarpaq çərən
Elmi təsnifat
	Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superasteridlər Dəstə: Qərənfilçiçəklilər Fəsilə: Pəncərkimilər Yarımfəsilə: Çərənkimilər Triba: Çərənkimilər Cins: Çərən Növ: Xırdayarpaq çərən
Beynəlxalq elmi adı
	Suaeda microphylla Pall., 1803;
NCBI	224175
EOL	2873060

Xırdayarpaq çərən (lat. Suaeda microphylla) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinin çərən cinsinə aid bitki növü.

Arealı

İranda və Orta Asiyada yayılmış, Terek və Kumey çayları arasından təsvir edilmişdir.

Botaniki xarakteristikası

Hündürlüyü 20-90 sm olan çoxbudaqlı kolcuqdur, cavan zoğları rənglidir. Yarpaqları xırda və ətli olub, saplağa tərəf qısa, ensizləşəndir. Çiçəkləri ikicinsli, şarvarı, uzunsov-yumurtavarı, qaidədən bir-biri ilə bitişikdir. Çiçəkyanlığı yaşıldır, əksər hallarda ətlidir, sərbəst və ya yarıya qədər bitişmişdir. Erkəkciyi 5-dir. Dişiciyi 2-5 ağızcıqlı, çiçəkaltlıqları içində topa şəklində 2-6 (20) ədəd olur. May ayında çiçəkləyir, oktyabrda meyvə verir. Toxumları 0,75-1,25 mm uzunluğunda, ovalşəkilli hamar, qara, parlaqdır.

Ekologiyası

İstiyə və duzadavamlı bitkidir. Şoranlaşmış torpaqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması

Abşeron,Kür-Araz ovalığı və onun şərq hissəsində Salyan, Muğan çölündə, Cənub-şərqi Şirvanda, Naxçıvan düzənliyində yayılmışdır. Cəngəlliklərdə rast gəlinir. Müstəqil qruplaşmalar əmələ gətirir və şoran səhra və yarımsəhralarda bitir.

İstifadəsi

Potaş hazırlanmasında istifadə olunur. Tərkibində alkaloidlər vardır.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

Chenopodina microphylla (Pall.) Moq.
Lerchia microphylla (Pall.) Kuntze
Schoberia microphylla (Pall.) C.A.Mey.

Heterotipik sinonimləri

Chenopodina biebersteiniana Moq.
Chenopodium biebersteinianum Schult.
Chenopodium crassifolium M.Bieb.
Chenopodium villosum Spreng.
Schoberia biebersteiniana C.A.Mey.
Suaeda biebersteiniana K.Koch

İstinadlar

Həmçinin bax