Xəzər gəvəni

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xəzər gəvəni
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Paxlalılar fəsiləsi
Cins: Gəvən (Paxladələn) cinsi
Növ: Astragalus caspicus M.Bieb.
Elmi adı
Astragalus caspicus M.Bieb.


Ümumi yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Qafqaz, Rusiya (Dağıstan),Türkiyə və İran ərazi-lərində təbii arealı vardır.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Talış dağlarının ən yüksək alp çəmənliklərində quru daşlı yamaclarda yayılmışdır.

Statusu:[redaktə | əsas redaktə]

Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növüdür. CR B1ab(ı,ıı,ııı,ıv,v).

Bitdiyi yer:[redaktə | əsas redaktə]

Daşlı, qumlu, gilli yerlərdə rast gəlinir.

Təbii ehtiyyatı:[redaktə | əsas redaktə]

Azdır.

Bioloji xüsusiyyətləri:[redaktə | əsas redaktə]

Yarpağını tökən 30 sm hündürlükdə xırda koldur. Yarpaqları və budaqları 4 sm qədər uzunluqda qalın tikalıdır. Tikanlarının ucu şişdir. Yarpaqları yumurtavarı lansetşəkilli qısa tüklü kənarları kirpikvarı-dır. Yarpaqcıqları 4-7 cüt uzunsov xətvarı, hər iki ucu sivri, üstdən zəif altdan qalın tüklü bəzən çılpaq 6-8 mm uzunluqdadır. Yarpaqların tikanları qoltuğunda 2 çiçəkli uzun sünbülvari çiçsək qrupu əmələ gətirir. Çiçəkaltlıqları qayıqvarı, üstdən adətən tüklü, kənarı kirpikvarı təxminən kasacığa bərabərdir. Kasacıq 5 mm uzunluqda, ağ tüklü qaidəsi çılpaq bizvari dişlidir. Tacı təxminən 10 mm uzunluqda ağ zanbaq rənglidir. Dişicik uzunsov tüklü çılpaq sütunludur. Paxlası tüklüdür. Iyun – iyul aylarında çiçəkləyir. Iyul – avqustaylarında meyvəsi yetişir.

Çoxalması:[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə vegetativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri:[redaktə | əsas redaktə]

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda 1952-ci ildən becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilmişdir.

Zəruri qoruma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954;
  • Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Naxçıvan Muxtar Res-publikası florasının taksonomik spektri. 2008;
  • Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması. 2011.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

2.“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.


  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.