Xəzər təlxəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xəzər təlxəsi
Xəzər təlxəsi
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Sürünənlər
Dəstə: Pulcuqlular
Yarımdəstə : İlanlar
Fəsilə: Suilanıkimilər
Cins: Dolichophis
Növ: Xəzər təlxəsi
Elmi adı
Dolichophis caspius
(Gmelin, 1789)

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
axtar

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Xəzər təlxəsi və ya Sarıqarın təlxə (lat. Dolichophis caspius) — Suilanı fəsiləsinə aid iri ilan növü. Nəyinki iri ölçüləri ilə seçilir həmdə çox güçlü hirsi ilə seçilir.

Görünüşü[redaktə | əsas redaktə]

Avropanın ən iri ilanlarında biridir. Onun uzunluğu 200 sm, bəzən isə 250 sm ola bilir. Bu növə daxil olan ilanlar Egey dənizi adalarında yaşayan papulyasiyaları isə 100 sm təşkil edirlər. Erkəklər əsasən dişilərdən iri olurlar. Başları kiçik olur. Yetkin iilanların bel hissəso çoşqun-zeytunu, parlaq-sarı və ya qırmızı olur.

Areldan kənarda onu Balkan təlxəsi (Hierophis gemonensis) və ya Kərtənkələyəbənzər ilana oxşayırlar.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Onlar əsasən Balkan yarımadası, Cənubi Moldova, Ukrayna və Rusiyanın qərb çöl sahələrində, Cənubi Qafqaz ölkələrində, Şimali Türkiyə, Şərqi Qazaxıstan, Şimali İran ərazilərində yayılmışdır.

Onlara açıq və yarımaçıq sahələrdə, üzümlüklərdə, kolluqlarda və çay kənarlarında yaşayırlar[1]. Nadir hallarda yollarda avtomobil təkərləri altında qalırlar. Ümumilikdə isə onlara 1500-1600 metr yüksəkliklərə belə yayıla bilirlər.

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Qışlamadan mart aprel ayları qayıdır. Günün əsasən işıqlı vaxtları ov edirlər. İsti vaxtlarda gecələr aktivləşirlər. Əsasən gəmiricilər və kərtənkələlərlə qidalanır.

Çütləşmə aprel-may aylarında baş verir. 2,5 aydan sonra dişi 5-18 yumurta (45×22 mm) qoyur. Balalar 30 sm olmaqla sentyabrda yumurtadan çıxır. Təbii şəraitdə 8-10 il yaşayırlar.

Xəzər təlxəsi çox aqresiv olur. Digər ilanlardan fərqli olaraq onlar insanları gördüyü zaman qaçmırlar. Əksinə 1,5-2 m atışlar edərək insanın üzünü dişləmək istəyirlər. Dişləməsi ağrılı olsada insan səhətinə ciddi təhlükəsi yoxdur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Coluber caspius Gmelin, 1789— Желтобрюхий (Каспийский) полоз". Позвоночные животные России. Институт проблем экологии и эволюции имени А. Н. Северцова РАН. 20 iyun 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 iyun 2013.