Xallı zeytun

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xallı zeytun
Xallı zeytun
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Fəsilə: Zeytunkimilər
Cins: Zeytun cinsi
Növ: Olea verrucosa (Willd.) Link
Elmi adı
Olea verrucosa (Willd.) Link

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Bitki təbii halda əsasən Aralıq dənizi ölkələrində, Asiya, Hindistan, Avstraliya, Afrika, Pakistan, Hindistan, Himalay və s. ölkələrdə subtropik, enliyarpaqlı meşələrdə bitir.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 15 m-ə çatan həmişəyaşıl koldur. Budaqları və onun üzərində olan tək-tək tikanları qara xallıdır. Ellips formalı, nisbətən kiçik və gümüşü rəngli yarpaqlara malikdir. Yarpaqları əks, düz bucaq altında kəsişən və bütöv, uzunluğu 3-dən 7 sm-dək və eni 0,8-dən 2,5 sm-dir; apeksi iti, kiçik nöqtəli, bünövrəsi klinşəkillidir. Yarpağın kənarı bütöv və əyilmiş, yuxarı tərəfi boz-yaşıl, aşağı tərəfi möhkəm üzlü, gümüşü, qızılı və ya qonur pulcuqludur. Saplağının uzunluğu 10 mm-dir. Kasacığı dörd pərli, uzunluğu təxminən 1 mm-dir. Çiçək tacı yaşılımtıl-ağ və ya açıq sarıdır; borucuğun uzunluğu 1-dən 2 mm-dək; qulaqcıqların uzunluğu təxminən 3 mm-dir. İki erkəkciyi çiçək tacının borucuğunun yuxarı hissəsində iki ləpəli xalla yapışmışdır. Meyvəsi ətli, şarşəkillidən ellipsvariyədək, yetişdikdə göyümtüldən bənövşəyiyədək dəyişir –çəyirdəyi qara, diametri 6 mm və uzunluğu 15-dən 25 mm - dəkdir. Ağac əsasən yazda çiçəkləyir. Oduncağı qiymətli və möhkəm, güclü qoxulu, nazik mebel istehsalında istifadə edilir.

Ekologiyası:[redaktə | əsas redaktə]

Torpağa az tələbkar, quraqlığa davamlı və işıqsevəndir.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Abşeronda təbii və mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Bordur və yaşıl çəpərlərin salınmasında istifadə olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov


Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh