Xristian Fren

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xristian Fren
alm. Christian Martin Joachim Frähn
Christian fren.jpg
Doğum tarixi 4 iyun 1782(1782-06-04)[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 16 avqust 1851(1851-08-16)[2][1][1] (69 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Smolensk lüteran qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı
İş yerləri
Təhsili
Tanınmış yetirmələri Vladimir Tizenhauzen
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Xristian Daniloviç Fren (almanca:Christian Martin Joachim Frähn), 4 iyun 1782[1], Rostok[1]16 avqust 1851[2][1][1], Sankt-Peterburq[1]) — Rusiya şərqşünası.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xristian Fren 1782-ci ildə Almaniyada Rostok şəhərində anadan olmuşdu. 1807-1815-ci illərdə Kazan universitetində çalışmışdı.

X.M.Frenin elmi yaradıcılığında numizmatika əsas yer tuturdu. Yaşadığı illərdə onu «Şərq numizmatikasının knyazı» kimi qəbul edirdilər. Belə ki, o, həqiqətən Rusiyada Şərq numizmatikası elminin əsasını qoymuşdu.[3]

X.M.Fren isə müsəlman numizmatikasının «fundament»ini yaradan görkəmli şəxsiyyətlər hesab edilirlər.

X.M.Frenin Şərq numizmatikasında əsas rolu Cucilər dövrünün sikkəşünaslığının banisi olmasıdır. İlk dəfə X.M.Fren numizmatik materiallara əsaslanaraq Qızıl Orda xanlarının adlarını, hakimiyyət illərini öyrənmiş və Şərq numizmatikasının bir hissəsi kimi təsnifat işlərini dəqiqləşdirmişdir. Onun oxuyub, təyin etdiyi bəzi hökmdarlar haqqında, ümumiyyətlə, yazılı məlumatlar belə yox səviyyəsindədir. Nəticədə, alim doqquz yüzə yaxın Qızıl Orda dövlətinin sikkə tipini təyin etmişdi. Onun elmi yaradıcılığı yalnız Cucilər dövrünün sikkə materiallarının öyrənilməsi ilə tamamlanmamışdı. Ümumiyyətlə, X.M.Frenin yaradıcılığı janr etibarilə üç qrupa bölünür:

1) bir və ya bir neçə yaxın qruplara aid olan sikkələr haqqında monoqrafiya xarakterli elmi işlər; 2) muzey tərəfindən əldə edilən kolleksiyaların və onların içərisindəki ən maraqlı sikkələrin təyin edilməsi; 3) ayri-ayrı dəfinələrin öyrənilməsi.

Bununla da milliyyətcə alman olan, amma həyatını Rusiyada yaşayan X.M.Fren XVIII əsr−XIX əsrin əvvəllərində Rusiyada numizmatika elminin əsasını qoyan alimlərdən olaraq Şərq numizmatikası sırasında Azərbaycan tarixinin bəzi mühüm məsələlərinin öyrənilməsində kifayət qədər əməyi olan insandır.

Xristian Fren 16 avqust 1851-ci ildə vəfat edib.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Academy of Sciences of Turin. 1757.
  2. 1 2 Bibliothèque nationale de France Christian Martin Frähn // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  3. Vəliyeva M.İ. Rus alimlərinin əsərlərində Azərbaycan numizmatikası (K.Fren və V.Tizenqauzenin əsərlərinə əsasən) // Tarix və onun problemləri, 2010, №1-2, s. 138-147. s. 140.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]