Yandex

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yandex
Yandex.svg
Tipi: ictimai
Birjada listinqi: NASDAQ: YNDX
Təsis edilib: 23 sentyabr 1997
Təsisçiləri: Arkadi Voloj
İlya Seqaloviç
Yerləşməsi: Flag of Russia.svg Rusiya, Moskva[1]
Hakim simaları: Arkadi Voloj (direktor)
Sahəsi: İnternet
Məhsulu: yandex məhsullari
Əməkdaşların sayı: 6000 (2014)[2]
Veb-saytı: yandex.ru

Yandex xidməti (Yandex.ru saytı) — Rusiyanın ən çox istifadə olunan veb axtarış motorudur. Yandex[3] digər Post-Sovet ölkələrində də geniş istifadə olunur. "Yandex"in geniş istifadəçi auditoriyasına malik olması ilə bərabər, qalmaqallarda adının sadalanması da onun məşhurlaşmasına az səbəb olmayıb. Belə ki, Qırğızıstan hökumətinin Yandex-dən Qırğızıstan istifadəçilərinin elektron məktublaşma bazasını almaq istəməsi və bu elektron poçt xidmətinin həmin məlumatı verməsi həmin yazışmaların sahiblərinin təzyiqlərlə nəticələnməsinə səbəb olmuşdu.[4]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

“Yandex.ru” axtarış sistemi rəsmən 23 sentyabr 1997-ci il tarixində İlya Seqaloviç tərəfindən Softool sərgisində təqdim edilib.[5] İlk vaxtlar CompTek International şirkəti çərçivəsində inkişaf edirdi. Müstəqil olaraq “Yandex” 2000-ci ildən fəaliyyətə başlayıb.[5]

“Yandeks” şirkətinin əsas ofisi Moskvada yerləşir. Şirkətin Sankt-Peterburq, Yekaterinburq, Novosibirsk, Nijni Novqorod, Odessa, Simferopol, Kiyev, Kazan, Rostov na don, Minsk və İstanbul, Sürix və Lüsern şəhərlərində ofisləri fəaliyyət göstərir. Şirkət 2008-ci ilin iyun ayında ABŞ-ın Kaliforniya ştatında “Yandex Labs”ın açılışını elan edib.[5]

Axtarış mexanizmi hazırlaması şirkətin əsas və prioritet istiqamətidir, amma “Yandex” bir neçə il ərzində multiportal olmağı bacarıb. Belə ki, “Yandex” 50-dən çox xidmət göstərir. Bunlardan ən məşhurları sırasında “Yandex. Şəkillər”, “Yandex. Poçt”, “Yandex. Xəritələr”, “Yandex. Hava”, “Yandex. Xəbərlər” və başqaları yer alır.[5]

2011-ci ilin may ayında “Yandeks” ilkin səhmlərini (İPO) NASDAQ birjasında yerləşdirərək 1 milyard 300 milyon dollar qazanıb. Bu, 2004-cü ildə Google səhmlərinin birjaya çıxarılmasından savayı internet şirkətinin əldə etdiyi ən uğurlu nəticə hesab olunur. Hazırda “Yandex” aldığı sorğuların sayına görə dünyanın sayca 4-cü axtarış sistemi sayılır.[5]

Alexa.com reytinqinə əsasən, ötən il məşhurluğuna görə yandex.ru saytı dünyada 18-ci və Rusiyada 1-ci yeri tutub.[5]

“Yandex” – artıq yalnız internet-səhifə deyil, həm də brauzerdir. Belə ki, 2012-ci ildə şirkətin brauzerinin birinci versiyası təqdim edilib.[5]

Brauzer Rusiya şirkətinin internet xidmətləri – (axtarış, xəritə, poçt, tərcüməçi və s.) ilə sıx şəkildə əlaqələndirilib. Digər müasir brauzerlərin əksəriyyətində olduğu kimi, “Yandex”in brauzerində də ünvan sətrinə həm saytların ünvanlarını, həm də axtarış sorğularını daxil etmək mümkündür.[5]

Brauzerə “Yandex” və “Kasperski Laboratoriyası”nın antivirus həlləri inteqrasiya edilib və o, ziyanverici saytlardan müdafiədə yardımçı olur.[5]

“Yandex”in brauzeri “WebKit” mühərrikinə əsaslanan açıq mənbə kodlu “Chromium” platformasından istifadə edir. Brauzer “Adobe Flash” texnologiyasını dəstəkləyir və ona, həmçinin “pdf” fayllara baxış utiliti inteqrasiya edilib.[5]

Portalın əsas xidmətlərindən biri “Yandex.Tərcümə” sözlərin, söz birləşmələrinin, bütöv mətnlərin, həmçinin veb-səhifələrin avtomatik tərcümə servisidir. Servis, “Yandex”də yaradılan maşın tərcüməsi texnologiyasını istifadə edir. Servis iki rejimdə işləyir: mətnin tərcüməsi və veb-səhifənin tərcüməsi.[5]

Qeyd edək ki, “Yandex” şirkəti tərcümə servisinə Azərbaycan dilini də əlavə edib.[5]

Hazırda “Yandex.Tərcümə” servisi 36 dildə tərcümə emal edə bilir və onlardan istənilən dilə və istənilən dildən bu dillərə tərcümə edə bilir.[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Contact information
  2. Команда Яндекса
  3. http://yandex.ru
  4. Rəşad Mehbaliyev, "Azadlıqda İnternet 2010"
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 Cahangir Atakişiyev. "Rabitə dünyası" qəzeti. № 3 (797), 24 yanvar 2014, səh.27. (azərb.)