Yunan qozu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Yunan qozu
}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Hamamelid
Sıra: Qozçiçəklilər
Fəsilə: Qozkimilər
Cins: Qoz
Növ: Yunan qozu
Elmi adı
Juglans regia L.
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 NT.svg en:Near Threatened
Nəsli kəsilmə təhlükəsinə yaxın olanlar
Near Threatened (IUCN 3.1)
BTTSMB 63495
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   503244
MBMM   51240
HE   487229
BEABS   442427
Yunan qozu

Yunan qozu[1] (lat. Juglans regia L.) – Hündürlüyü 25 (30) m-ə və diametri 150-200 (400) sm-ə qədər olan, ağacdır. Cavan ağacların qabığı açıq-boz rəngli, hamar və yaazacıq çatlı, yaşlı ağaclarda qabıq tünd-boz vədərin uzunsov-çatlıdır. Sərbəst duran ağaclarınçətiri iri və sıxdır, adətən günbəzşəkilli və yaçadıraoxşardır. Cavan budaqların özəyi boş nərdivanaoxşar arakəsmələri vardır.

Çiçəkləməsi: Aprel-May, yarpaqların açılmağa başlama dövründə.

Meyvə verməsi: Avqust-Sentyabr

Yarpaq.[redaktə | əsas redaktə]

Yarpaqları təklələkvaridir, uzunsovyumurtaşəkilli və ya ellipsvari, ətirli, kənarları tam və ya diş-diş, çılpaq və yaxud alt tərəfdəndamarların küncündə tükləri olan, (2) 3-5 cütyarpaqcıqların; yuxarı tək yarpağı çox iridir,kənardakılar isə yarpağın qaidəsinə doğru kiçilmişdir.

Çiçək.[redaktə | əsas redaktə]

Erkəkcikli çiçəkləri 12-18 ədəd erkəkciyi və 6 bölümlü çiçəkyanlığı vardır və 4-6 sm uzunluğunda olan salxımda yerləşmişdir.4 ədəddişli çiçəkyanlığı olan dişicikli çiçəkləri tək və ya 2-3 ədəd olmaqla birgə oturur. Dişicikli çiçəkləri 4 dişli çiçəkyanlığı ilə tək və ya 2-3 ədədolmaqla birgə oturur.

Meyvə.[redaktə | əsas redaktə]

Meyvələri yumurtaşəkilli, oval və yaxud oval-şarşəkilli; xarici meyvəyanlığı yaşılımtıl,çılpaq, daxili (qoz) meyvəyanlığı isə bərk,torvari-qırışlı qismən iri qabırğalı və ucu sivriləşmişdir.

Yaşayış mühiti.[redaktə | əsas redaktə]

Aşağı və orta dağ qurşaqlarının meşələrində.

Təsərrüfat əhəmiyyəti.[redaktə | əsas redaktə]

Oduncağı xarrat və dülgər, aviasiya və silah, mebel işlərində istifadə olunur. Meyvələri çox qidalıdır. Qabığında, yarpağında və meyvəsinin qabığında çoxlu aşı maddəsi vardır. Yarpaq və qabığı boyaq kimiyun parçaları açıq-qonur və qəhvəyi-qonurrəngə boyamaq üçün istifadə olunur. Dekorativ əhəmiyyətli bitkidir.

Azərbaycanda yayılması.[redaktə | əsas redaktə]

Yabanı şəkildə BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan-Əyriçay, KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, Lənk. dağ.,Nax. dağ., Qobustan.

İstinadlar.[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016"