Yuxan Liyv

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yuxan Liyv
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 30 aprel 1864(1864-04-30)
Doğum yeri Estoniya
Vəfatı 1 dekabr 1913 (49 yaşında)
Vəfat yeri Estoniya
Vəfat səbəbi ağciyər iltihabı
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti şair, jurnalist, yazıçımüəllim
Əsərlərinin dili Eston dili[1]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yuxan Liyv (est. Johannes Liiv, 30 aprel 1864 - 1 dekabr 1913) — eston şairi, yazıçısı və tərcüməçisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Liyv, Estoniyanın Alatskivi bölgəsində olduqca yoxsul bir ailənin uşağı olaraq dünyaya gəldi. Ailəsi maddi durumları yaxşı olmamağına baxmayaraq Liyvi ölkənin ən böyük ikinci şəhəri olan Tartuda, jurnalist məktəbinə göndərdi. Ancaq Liyv burada fiziki rahatsızlıqlarla uğraşmaq məcburiyyətində qaldı və məktəbi bitirmədən evinə döndü. Bununla birlikdə fasiləsiz olaraq Olevik adlı gəzetdə şeirlərini və köşə yazılarını yayımlamağa başladı. Ancaq yazdığı şeirlər dövrün Eston ədəbî zövvi ilə uyğun deyildi. Bu d, Liyvin şeirlerinin uzun müddət gözardı edilməsine səbəb oldu.

Qısa hekayələri[redaktə | əsas redaktə]

Liyv daha sonra Vari (Kölgə) adlı qısa hekayəsi ilə uğur qazandı və bu heayə yayımlandı. Bu dərin bir qayğını anladan hekayə, Liyvin gələcəkdə düz yazı ve şeirde göstərəcəyi tərzin bir əksi oldu. Bir çox oxuyucunun bilincində hekayənin ana xarakteri Villu və Liyv arasındakı yaxınlıq sorğulandı. Bu xarakter fiziki olaraq zəif olsa da zehni baxımdan güclü bir portret cızırdı. Liyv bir çox qısa hekayə qələmə aldı, ancaq bu hekayələrin heç biri "Vari" qədər uğurlu olmadı.

Ruhi xəstəliyi[redaktə | əsas redaktə]

Liyv "Vari" satışa buraxıldıqdan qısa müddət keçdikdən sonra Tartudakı bir klinikada psixoloji müalicə görməyə başladı. Burada Lyiv üçün şizofrenya xəstəliyi qoyuldu. Liyv özünü önəmli tarixi figurlarla əlaqələndirməyə başlamışdı: Özünü Çar II Aleksandr-ın oğlu və ya Polşa kralı olaraq görürdu. Onun bu mental rahatsızlığı ilə olan mübarizəsi ölümünə qədər sürdü.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Yuxan Liyv Mirzə Şəfi Vazehin 2 şeirini eston dilinə tərcümə etmişdir[2][3].

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Vaqif Arzumanlı, "Ürəklər qovuşanda", Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 14  (azərb.)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. BnF authorities: açıq data platforma — 2011.
  2. Vaqif Arzumanlı, "Ürəklər qovuşanda", Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 14  (azərb.)
  3. "Kes ikka kartis, ikka etto waatis...", "Seal seisab wan Elborus", @sakala@, 5.X.1889  (est.)